Hàng không 2026: Cung tăng, cầu biến động và ẩn số thị phần

Với sự tham gia của các tập đoàn tư nhân hùng mạnh như: Sun PhuQuoc Airways, Vietravel Airlines cùng màn tái xuất của Bamboo Airways và sự chuyển mình của hãng hàng không quốc gia, hành khách sẽ là đối tượng hưởng lợi nhất với dịch vụ đa dạng và mạng bay phủ rộng hơn bao giờ hết.

Cuộc đổ bộ của những đội tàu bay khổng lồ

Ngành hàng không đang đứng trước những tín hiệu vĩ mô tích cực. Giá nhiên liệu xăng Jet A1 hạ nhiệt (dự báo quanh mức 2,2 USD/gallon) giúp các hãng cải thiện biên lợi nhuận. Lượng khách quốc tế đến Việt Nam năm 2026 dự kiến đạt 24 triệu lượt, tăng mạnh so với năm 2025, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của du lịch Việt.

Ngày càng nhiều hãng bay mới gia nhập khiến cuộc cạnh tranh thị phần ngày càng gay gắt.

Tuy nhiên, "nút thắt cổ chai" vẫn nằm ở hạ tầng. Dù nhà ga T3 Tân Sơn Nhất và T2 Nội Bài đã đi vào hoạt động, áp lực quá tải vẫn hiện hữu tại các sân bay trọng điểm. Sự kỳ vọng lớn nhất đổ dồn vào siêu dự án Sân bay Long Thành giai đoạn 1, dự kiến vận hành vào cuối năm 2026 với công suất 25 triệu khách/năm. Đây được coi là "cú hích" để Việt Nam thực sự trở thành một trung tâm trung chuyển hàng không (hub) của khu vực, ngang hàng với Singapore hay Thái Lan.

Để không bỏ lỡ cơ hội này, ngay trong những ngày đầu năm 2026, thị trường hàng không nội địa đã chứng kiến những biến động mạnh mẽ về quy mô đội tàu bay. Vietjet Air gây kinh ngạc khi tiếp nhận hơn 20 tàu bay mới chỉ trong chưa đầy một tháng – đợt tăng cường lực lượng lớn nhất lịch sử hãng hàng không chi phí thấp này. Động thái này nhằm củng cố vị thế dẫn đầu thị phần (hiện chiếm khoảng 44%) và phục vụ chiến lược bành trướng mạng bay quốc tế đến Úc, Ấn Độ và Đông Bắc Á.

Cùng lúc đó, "tân binh" Sun PhuQuoc Airways (SPA) cũng tiếp nhận chiếc Airbus A321 thứ 6. Dù mới cất cánh từ tháng 11/2025, SPA đã lộ rõ tham vọng khi đặt mục tiêu nâng đội bay lên 20 chiếc trong năm 2026 và 35 chiếc vào năm 2027. Sự gia nhập của SPA, cùng với việc Bamboo Airways trở lại dưới trướng tập đoàn sáng lập FLC đang nỗ lực tìm lại thời hoàng kim với kế hoạch bổ sung 8-10 tàu bay mỗi năm, trong khi Vietravel Airlines ráo riết hiện thực hóa mục tiêu đội tàu 30 chiếc dưới sự hậu thuẫn dòng vốn từ T&T Group, đã tạo ra một cục diện "đa cực" mới cho ngành hàng không.

Trong năm qua, Vietnam Airlines cũng đã xúc tiến dự án đầu tư 50 máy bay thân hẹp nhằm mở rộng quy mô giai đoạn tới, và dự kiến mua/thuê bổ sung thêm 30 tàu bay thân rộng của Airbus hoặc Boeing với lịch giao dự kiến trong giai đoạn 2028-2032.

Sự xuất hiện của tân binh Sun PhuQuoc Airways cùng màn tái xuất của Bamboo Airways, dự báo thị trường hàng không năm 2026 sẽ cạnh tranh khốc liệt.

Theo nhóm phân tích của Công ty Chứng khoán MB (MBS), áp lực cạnh tranh trong năm 2026 sẽ gia tăng mạnh mẽ do tốc độ mở rộng đội tàu bay nhanh hơn đà tăng trưởng hành khách. Dự báo đội tàu bay toàn ngành sẽ tăng mạnh 18%, tạo sức ép lớn lên thị phần nội địa.

Trong bối cảnh đó, một sự phân hóa rõ rệt đang diễn ra. Nhóm "ông lớn" (Vietnam Airlines, Vietjet) tập trung nguồn lực vào các đường bay quốc tế xuyên lục địa và khu vực để bảo vệ biên lợi nhuận, đồng thời duy trì sự ổn định tại trục nội địa cốt lõi.

Nhóm "đang bứt phá" (Sun PhuQuoc, Bamboo Airways, Vietravel Airlines) có sự cạnh tranh quyết liệt ở phân khúc du lịch và các chặng bay "trục nan" - đây là mô hình mạng lưới logistics, hàng không, hoặc phân phối, sử dụng một điểm trung tâm để kết nối và điều phối hàng hóa/hành khách đến nhiều điểm vệ tinh khác nhau, giúp tối ưu hóa chi phí và hiệu quả bằng cách tập trung luồng vận chuyển qua trung tâm thay vì thiết lập nhiều tuyến điểm phức tạp.

Áp lực cạnh tranh và sự phân hóa thị phần

Nhìn về triển vọng ngành hàng không năm 2026, phân tích của Chứng khoán VNDIRECT cho thấy, bức tranh tăng trưởng tiếp tục được củng cố, với động lực đến từ sự phục hồi bền vững của thị trường quốc tế, đà mở rộng ổn định của nhu cầu nội địa, cùng với sự cải thiện về hạ tầng và chi phí đầu vào.

Về cấu trúc thị trường, ngành hàng không Việt Nam hiện vẫn do Vietnam Airlines và VietJet Air chi phối, với tổng thị phần nội địa cộng dồn vượt 86%.

Theo các chuyên gia, điểm khác biệt lớn nhất của thị trường năm 2026 chính là xu hướng đầu tư theo mô hình hệ sinh thái tích hợp. Các chuyên gia nhận định, đối thủ đáng gờm nhất của Vietnam Airlines trong 5 năm tới không phải là Vietjet, mà chính là Sun PhuQuoc Airways.

Lợi thế độc quyền của SPA nằm ở việc "công ty mẹ" Sun Group đồng thời là nhà đầu tư, vận hành các cảng hàng không chiến lược như Vân Đồn và dự án mở rộng sân bay Phú Quốc (trị giá 22.000 tỷ đồng). Việc sở hữu cả "đôi cánh" (máy bay) lẫn "đường băng" (sân bay) giúp SPA tối ưu hóa chi phí vận hành và làm chủ luồng khách du lịch trong hệ sinh thái nghỉ dưỡng của mình.

Tương tự, Tập đoàn T&T cũng đang biến Vietravel Airlines thành một mắt xích trong chuỗi logistics toàn diện, kết nối từ "siêu cảng" Việt Nam SuperPort tại Vĩnh Phúc đến các cảng hàng không Quảng Trị và Cà Mau. Chiến lược này chuyển dịch trọng tâm từ chỉ vận chuyển hành khách sang mảng vận tải hàng hóa (air cargo) đầy tiềm năng.

Trong khi 3 hãng Sun PhuQuoc, Bamboo Airways và Vietravel Airlines tham vọng nâng đội bay để hoàn thiện hệ thống đường bay nội địa và tiến tới quốc tế ngay năm 2026, thì hai "ông lớn" Vietnam Airlines và Vietjet đã tập trung vào mở rộng mạng đường bay quốc tế. Thực tế, nguồn lực, mạng bay nội địa của hai hãng đã ổn định và chiếm khoảng 90% thị phần trong nước. Hai năm qua, Vietjet bổ sung các chặng mới đến thị trường Đông Bắc Á, Ấn Độ, Australia..., trong khi hãng hàng không quốc gia tăng thêm đường bay xuyên lục địa kết nối với châu Âu.

Ở mảng quốc tế, các hãng hàng không Việt Nam chiếm khoảng 40 - 45% thị phần vận tải hành khách, trong đó Vietjet Air nắm giữ 56% thị phần, cao hơn hẳn Vietnam Airlines (42%). Theo ông Sheldon Hee, dư địa phát triển của các hãng hàng không trong nước còn khá lớn khi Việt Nam hiện mới có đường bay thẳng đến trên 30 quốc gia, trong khi đó Thái Lan, Singapore kết nối trực tiếp với hơn 50 nước. Đồng thời, một số thị trường lớn như Australia, Thái Lan, Indonesia đang chậm lại, còn Việt Nam tiếp tục tăng trưởng ấn tượng.

Bên cạnh đó, Vietnam Airlines đang củng cố vị thế "Hãng hàng không quốc gia" bằng cách đầu tư vào hạ tầng dịch vụ mặt đất và trung tâm bảo dưỡng sửa chữa máy bay (MRO) quy mô lớn tại sân bay Long Thành. Hãng cũng dự kiến ra mắt hãng hàng không chuyên chở hàng hóa đầu tiên của Việt Nam trong năm 2026 để lấp đầy khoảng trống thị trường xuất nhập khẩu.

Theo các chuyên gia, cuộc đua năm 2026 sẽ là quá trình "sàng lọc" tự nhiên. Những hãng bay sở hữu tiềm lực tài chính mạnh, hệ sinh thái bổ trợ tốt và chiến lược linh hoạt giữa nội địa - quốc tế sẽ là những cái tên trụ vững và dẫn dắt thị trường trong kỷ nguyên tăng trưởng mới.

Thanh Hoa