Hàng không châu Âu đối mặt làn sóng tái cấu trúc mới

Giá nhiên liệu tăng trở lại do xung đột tại Trung Đông đang tạo thêm sức ép lên ngành hàng không châu Âu, vốn chưa hoàn toàn phục hồi sau đại dịch Covid-19. Các hãng có nền tảng tài chính yếu phải đối mặt cùng lúc với chi phí vận hành cao, nhu cầu thiếu ổn định và khả năng tiếp cận vốn ngày càng hạn chế.

Máy bay Airbus A220-300 của hãng hàng không airBaltic tại sân bay Riga, Latvia. Ảnh: airBaltic

Nhiên liệu là một trong những khoản chi lớn nhất, có thời điểm chiếm hơn 1/3 tổng chi phí khai thác. Vì vậy, đà tăng của giá dầu sau những diễn biến mới tại vùng Vịnh tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận và làm gia tăng nguy cơ tái cấu trúc trong ngành.

Khó khăn đã bộc lộ tại một số doanh nghiệp. Hãng hàng không giá rẻ easyJet của Anh được cho là đang tiến gần đến một thương vụ mua lại do nhà đầu tư Mỹ dẫn dắt, trong khi airBaltic của Latvia tìm kiếm nguồn tài chính ngắn hạn để cải thiện thanh khoản. Norse Atlantic của Na Uy cũng tiến hành rà soát chiến lược kinh doanh trong bối cảnh giá cổ phiếu giảm mạnh.

Trao đổi với Reuters, ông Barema Bocoum, Giám đốc khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi của công ty tư vấn tài chính Interpath, cho biết doanh nghiệp này đang hỗ trợ xây dựng kế hoạch tái cấu trúc cho “4 hoặc 5 hãng hàng không lớn tại châu Âu”. Theo ông, sức ép chi phí buộc nhiều hãng phải cân nhắc huy động thêm vốn, thu hẹp hoạt động hoặc tìm kiếm đối tác chiến lược.

Triển vọng dài hạn của ngành cũng kém tích cực hơn. Đầu tháng 7, Airbus hạ dự báo nhu cầu máy bay chở khách trong 20 năm tới, cho rằng căng thẳng địa chính trị và thương mại đang làm chậm đà phục hồi của thị trường hàng không toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, phần lớn các hãng bay tại Mỹ, châu Âu và Đông Nam Á chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng khiêm tốn, ưu tiên bảo toàn dòng tiền thay vì mở rộng công suất mạnh. Ngoại trừ một số trường hợp như Turkish Airlines, đa số doanh nghiệp đều thận trọng trước biến động của giá nhiên liệu, nhu cầu và chi phí vốn.

Mùa Hè là giai đoạn tạo doanh thu quan trọng nhất đối với các hãng hàng không châu Âu. Nếu lượng khách không đạt kỳ vọng, nhiều doanh nghiệp có thể bước vào mùa Đông với nguồn tiền mặt suy giảm, khiến áp lực thanh khoản rõ rệt hơn vào đầu năm sau.

Rủi ro tập trung nhiều nhất ở các hãng quy mô nhỏ hoặc có bảng cân đối kế toán yếu. Lợi suất trái phiếu của airBaltic tăng mạnh, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về khả năng trả nợ. Trong khi đó, Norse Atlantic, hãng hàng không đường dài giá rẻ của Na Uy, đã mất phần lớn giá trị thị trường kể từ khi niêm yết.

LOT, hãng hàng không quốc gia Ba Lan, cũng nhiều lần được nhắc đến trong các dự báo về khả năng hợp nhất ngành. Tuy nhiên, doanh nghiệp khẳng định kết quả hoạt động những năm gần đây cho thấy mô hình kinh doanh và chiến lược dài hạn vẫn có sức chống chịu.

Wizz Air, hãng bay giá rẻ có trụ sở tại Hungary, cũng được thị trường theo dõi sát do bảng cân đối kế toán nhạy cảm trước biến động chi phí. Dù vậy, lãnh đạo hãng cho rằng quá trình sàng lọc có thể mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp có thanh khoản tốt tiếp nhận thêm đường bay và mở rộng thị phần.

Trao đổi với Reuters, ông Willie Walsh, Tổng Giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), cho rằng sức ép hiện nay không chỉ đến từ giá nhiên liệu. Chi phí lao động, bảo dưỡng, thuê máy bay và lãi vay đều tăng so với trước đại dịch, trong khi lợi thế về giá của các hãng hàng không giá rẻ ngày càng thu hẹp.

Theo ông Walsh, nếu mặt bằng chi phí duy trì ở mức cao, một số hãng có thể buộc phải sáp nhập hoặc rời thị trường. Triển vọng của ngành trong những tháng tới vì thế sẽ phụ thuộc lớn vào doanh thu mùa Hè, diễn biến giá năng lượng và khả năng duy trì thanh khoản của từng doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, các hãng có nền tảng tài chính vững hơn có thể tận dụng giai đoạn này để tiếp nhận thêm đường bay, mở rộng thị phần hoặc tham gia các thương vụ mua lại. Tuy nhiên, cơ hội đó chỉ trở nên rõ ràng hơn khi giá năng lượng hạ nhiệt và nhu cầu hành khách duy trì ổn định.

Tổng hợp