Hàng loạt công trình vi phạm trên tuyến phố Phú Viên: Lỗ hổng nào trong quản lý đất đai?

Khoảng 20h34 ngày 10/11, một vụ cháy xảy ra tại kho xưởng Công ty TNHH Thương mại và Xuất nhập khẩu Nam Anh, số 35 Thạch Cầu, phường Long Biên. Kho xưởng rộng khoảng 400m², kết cấu khung thép, mái tôn, vừa sản xuất nước giặt, vừa lưu chứa bánh kẹo, nước giặt. Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã huy động 6 xe chữa cháy đến hiện trường. Để tiếp cận, xử lý triệt để đám cháy, lực lượng chức năng phải điều động thêm 3 máy cẩu phá dỡ cấu kiện, mái tôn. Rất may, vụ việc không gây thiệt hại về người.

Hiện trường vụ cháy kho xưởng Công ty TNHH Thương mại và Xuất nhập khẩu Nam Anh, số 35 Thạch Cầu

Đây là một trong những vụ cháy nhà xưởng xảy ra trên địa bàn Hà Nội thời gian gần đây, tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát điều kiện an toàn tại các cơ sở kho hàng, nhà xưởng, nhà tạm, sử dụng đất không đúng mục đích. Đáng nói, tại Hà Nội, loại hình công trình này đang tồn tại với mật độ đáng báo động ở không ít khu vực.

Tại phố Phú Viên, phường Bồ Đề, tình trạng sử dụng đất công, đất nông nghiệp làm nhà xưởng, kho bãi, sân thể thao, bãi trông giữ xe diễn ra trên diện rộng.

Theo thống kê của CATP Hà Nội, trên địa bàn phường Bồ Đề có khoảng 64 công trình xây dựng, nhà xưởng, kho hàng, sân chơi thể thao vi phạm trên đất công, đất nông nghiệp trên địa bàn. Trong đó, chỉ tính riêng phố Phú Viên đã có 42 công trình vi phạm.

Thực tế ghi nhận tại các ngõ 142, 156, 199, 237 và 306 Phú Viên cho thấy hàng loạt công trình khung thép, mái tôn, nhà quây tôn được sử dụng làm kho hàng, xưởng cơ khí, sản xuất nhựa, dây nilon, giặt là, in ấn, gara ô tô. Không ít cơ sở có diện tích hàng trăm đến hàng nghìn mét vuông.

Biển hiệu nhận trông giữ ô tô, xe máy 24/7 tại khu vực sân bóng 237 Phú Viên.

Đáng chú ý, tại khu vực sân bóng 237 Phú Viên, bên cạnh sân bóng còn có sân pickleball Swin, bãi trông giữ ô tô, xe máy hoạt động 24/7 và sàn giao dịch bất động sản. Một mặt bằng được khai thác với nhiều loại hình dịch vụ, kinh doanh khác nhau.

Khu vực sân bóng 237 Phú Viên kết hợp nhiều hoạt động kinh doanh, dịch vụ và trông giữ phương tiện

Không chỉ dựng nhà xưởng để sử dụng, nhiều diện tích còn được cho thuê lại. Theo anh Trần Nhật Nam, người thuê kho chứa hàng khô tại ngõ 306 Phú Viên, giá thuê mặt bằng kho xưởng khu vực này khoảng 60-70 triệu đồng/tháng đối với diện tích 1.000m². Mức giá cho thuê không nhỏ cho thấy giá trị kinh tế từ việc khai thác những mặt bằng này.

Bãi trông giữ phương tiện tại 237 Phú Viên

Vấn đề đặt ra là nguồn gốc đất, mục đích sử dụng và căn cứ pháp lý nào cho phép các công trình, hoạt động kinh doanh nói trên tồn tại? Khi đất công, đất nông nghiệp bị quây tôn, dựng nhà xưởng, chia nhỏ mặt bằng để cho thuê, trách nhiệm quản lý thuộc về ai?

Không chỉ gây áp lực lên công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, các nhà xưởng, kho bãi dựng tạm còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ đặc biệt lớn.

Trao đổi với phóng viên ANTĐ, Đại úy Đàm Quang Tùng, Đội phó Đội Chữa cháy và CNCH khu vực số 18, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, CATP Hà Nội cho biết, trên địa bàn 3 phường do đơn vị quản lý có tới 390 cơ sở vi phạm. Trong đó, chủ yếu là nhà xưởng, công trình xây dựng tạm lấn chiếm đất nông nghiệp, đất công, đất dự án, đất bãi ven sông.

“Những cơ sở như thế này tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ về cháy, nổ do không trang bị đầy đủ các hệ thống bảo đảm an toàn PCCC, khoảng cách an toàn PCCC”, Đại úy Đàm Quang Tùng nhấn mạnh.

Những công trình quây tôn, mái lợp tạm bợ xuất hiện tại khu vực Phú Viên, phường Bồ Đề

Thực tế, nhiều công trình có kết cấu khung thép, mái tôn, diện tích lớn, chứa hàng hóa dễ cháy nhưng điều kiện ngăn cháy, chống cháy lan, lối thoát nạn và khả năng tiếp cận của xe chữa cháy cần được kiểm tra chặt chẽ. Khi hỏa hoạn xảy ra, hàng hóa tập kết dày đặc, công trình liền kề, đường tiếp cận hạn chế có thể khiến việc cứu chữa gặp nhiều khó khăn.

Hà Nội đang gấp rút triển khai Kế hoạch số 363 về tổng kiểm tra, rà soát, thống kê và xử lý các công trình, nhà xưởng, kho bãi vi phạm quy định về đất đai, trật tự xây dựng và PCCC.

CATP Hà Nội ban hành Kế hoạch số 477, yêu cầu tổng kiểm tra, rà soát các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kho bãi, kể cả những cơ sở đã bị đình chỉ nhưng chưa khắc phục tồn tại, chưa bảo đảm điều kiện PCCC vẫn tiếp tục hoạt động.

Những nhà xưởng, kho bãi nằm xen kẽ trong khu vực có nhiều cây xanh và công trình liền kề, tiềm ẩn nguy cơ cháy lan khi xảy ra sự cố.

Theo yêu cầu, công tác tổng rà soát phải hoàn thành trước ngày 30/9/2026; các trường hợp thuộc diện xử lý phải được giải quyết dứt điểm trong quý II/2027. Cùng với đó, Kết luận số 114 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội yêu cầu phân loại công trình vi phạm, xác định biện pháp, lộ trình xử lý, ngăn chặn vi phạm mới và tái vi phạm.

Với thực trạng số lượng công trình vi phạm tại phố Phú Viên, cần làm rõ nguồn gốc từng khu đất, chủ thể sử dụng, hoạt động cho thuê, kinh doanh; xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và kiên quyết xử lý công trình vi phạm theo quy định.

Không thể để đất công, đất nông nghiệp tiếp tục bị biến thành những mặt bằng kinh doanh sinh lợi, trong khi nguy cơ cháy, nổ và những bất cập về trật tự xây dựng vẫn hiện hữu. 42 công trình trên 1 tuyến phố là con số cần được kiểm đếm, nhưng quan trọng hơn là phải xác định rõ bao nhiêu công trình sẽ được xử lý và bao giờ những vi phạm này mới thực sự chấm dứt.