Hàng loạt giải pháp chống lãng phí trong đầu tư dự án

Ảnh minh họa

Ngày 28/2/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành chỉ thị về việc tăng cường công tác quản lý trong hoạt động đầu tư xây dựng và quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình xây dựng...

NHIỀU TỒN TẠI LÀM GIẢM HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ DỰ ÁN

Chỉ thị nêu rõ: trong thời gian qua, hoạt động đầu tư xây dựng đã có những bước tiến đột phá mạnh mẽ, cả về lượng và chất, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Song, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cho thấy vẫn còn một số dự án có những tồn tại, hạn chế, gián tiếp hoặc trực tiếp dẫn đến lãng phí nguồn lực trong hoạt động đầu tư xây dựng như: đầu tư chưa phù hợp quy hoạch; đầu tư kém hiệu quả; đầu tư dàn trải, thiếu vốn trong quá trình triển khai...

Bên cạnh đó, công tác khảo sát, thiết kế chưa sát với thực tế và điều kiện đặc thù của vùng, miền; công tác giải phóng mặt bằng chậm, thiếu hụt nguồn vật liệu, năng lực nhà thầu yếu, chưa quyết liệt xử lý nhà thầu chậm tiến độ làm kéo dài thời gian thực hiện dự án; vẫn còn tồn tại, khiếm khuyết về chất lượng làm giảm tuổi thọ của công trình...

“Các tồn tại này làm giảm hiệu quả đầu tư các dự án”, nội dung chỉ thị nhấn mạnh.

Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư... Bộ trưởng Bộ Xây dựng đề nghị Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị tổ chức quán triệt và thực hiện nghiêm Chỉ thị 08, Công điện 02 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư liên tịch số 11; nghiêm túc thực hiện tuân thủ các quy định của pháp luật về xây dựng và pháp luật liên quan trong suốt quá trình đầu tư xây dựng; chủ động nhận diện và xử lý kịp thời hoặc kiến nghị xử lý các hành vi gây lãng phí, không có “vùng cấm”, không có “ngoại lệ”.

Theo đó, với UBND các tỉnh, thành phố, lãnh đạo Bộ Xây dựng đề nghị chỉ đạo các sở, ban, ngành, các địa phương phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư để xây dựng kế hoạch giải phóng mặt bằng ngay từ bước chuẩn bị đầu tư dự án; tổ chức triển khai thực hiện đáp ứng tiến độ. Chủ động tháo gỡ các vướng mắc thuộc thẩm quyền, đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng các dự án đang triển khai thi công, đặc biệt tại các dự án chậm tiến độ kéo dài.

Đẩy nhanh công tác thanh, quyết toán kinh phí giải phóng mặt bằng theo đúng quy định; tập trung quyết toán dứt điểm tại các dự án đã hoàn thành từ nhiều năm nhưng chưa quyết toán. Phối hợp các chủ đầu tư để xác định nhu cầu và kế hoạch sử dụng vật liệu xây dựng thông thường (cát, đất, đá) đáp ứng nhu cầu theo tiến độ thi công các dự án…

Với cấp quyết định chủ trương đầu tư, người quyết định đầu tư, chủ đầu tư và các tổ chức, cá nhân liên quan, Bộ trưởng yêu cầu: Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền; mục tiêu đầu tư, quy mô đầu tư, sơ bộ tổng mức đầu tư, thời gian thực hiện dự án phải được nghiên cứu, tính toán tuân thủ quy định của pháp luật. Nghiêm cấm việc nâng khống sơ bộ tổng mức đầu tư làm ảnh hưởng đến khả năng cân đối và bố trí nguồn vốn trong kế hoạch đầu tư công.

NGHIÊM CẤM THÔNG ĐỒNG, MÓC NGOẶC TRONG PHÊ DUYỆT DỰ ÁN

Trong lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư, tổng mức đầu tư, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở và dự toán xây dựng công trình, chỉ thị nêu rõ: “Nghiêm cấm các hành vi thông đồng, móc ngoặc để hợp thức hóa hồ sơ thủ tục, làm sai lệch hồ sơ, kết quả công việc, tăng khống khối lượng, đơn giá, áp đặt chỉ định mỏ vật liệu, chỉ định nguồn gốc, xuất xứ. Nghiêm cấm quyết định đầu tư khi chưa được cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư theo quy định; quyết định đầu tư/ điều chỉnh dự án đầu tư, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở/ điều chỉnh thiết kế không đúng thẩm quyền, không đúng với các nội dung về mục tiêu, quy mô, địa điểm, vượt mức vốn đầu tư công trong chủ trương đầu tư/dự án đầu tư đã được cấp có thẩm quyền quyết định”.

Tại chỉ thị trên, lãnh đạo Bộ cũng yêu cầu các bên liên quan xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu tổng thể đảm bảo phù hợp với đặc điểm của dự án, địa giới hành chính, các yếu tố kỹ thuật, thời gian thực hiện. Kiểm soát chặt chẽ hoạt động đấu thầu để lựa chọn nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm theo các quy định của pháp luật và quy định của Hồ sơ mời thầu/ Hồ sơ yêu cầu.

Nghiêm cấm dàn xếp thông thầu, quy định các điều kiện bất hợp lý không phù hợp theo quy định của pháp luật. Đồng thời, quyết liệt chỉ đạo các nhà thầu bố trí đầy đủ nguồn lực để triển khai tổ chức thi công ngay sau khi khởi công, đảm bảo tiến độ theo đúng biểu tiến độ chi tiết đã được chấp thuận; chủ động trong việc tập kết các loại vật liệu có yêu cầu khối lượng lớn nhằm đảm bảo tiến độ thi công theo kế hoạch.

Đối với các nhà thầu/gói thầu/dự án chậm tiến độ hoặc có nguy cơ chậm tiến độ, phải xác định chính xác nguyên nhân, thực hiện ngay các giải pháp khắc phục, kiên quyết xử lý các nhà thầu chậm tiến độ theo các quy định của hợp đồng, không để xảy ra tình trạng chậm tiến độ do chậm xử lý nhà thầu…

Phan Dương