Hàng loạt lãnh đạo Iran bị ám sát: Đòn tấn công chí mạng của Mỹ - Israel

Cuộc không kích quy mô lớn do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào Tehran đẩy Iran vào cơn khủng hoảng quyền lực chưa từng có kể từ năm 1989. Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng nhiều quan chức quân sự, an ninh cấp cao của Iran thiệt mạng, khiến cấu trúc quyền lực của Cộng hòa Hồi giáo lập tức rung chuyển.

Cái chết của Lãnh tụ tối cao

Reuters cho biết Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) theo dõi sát sao ông Khamenei suốt nhiều tháng, thu thập dữ liệu về vị trí và lịch trình di chuyển của ông. Ban đầu, cuộc họp được dự kiến diễn ra vào tối 28/2. Tuy nhiên, tình báo Israel phát hiện cuộc gặp thực tế được tổ chức vào sáng cùng ngày tại một khu phức hợp dành cho giới lãnh đạo ở trung tâm Tehran, buộc kế hoạch tấn công phải điều chỉnh và tiến hành sớm hơn dự kiến. CIA sau đó xác nhận chắc chắn ông Khamenei có mặt tại địa điểm này.

Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. (Nguồn: Reuters)

Cùng ngày, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đã chết sau loạt tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel. Phát biểu này được đưa ra sau khi các nguồn tin từ Israel cho rằng ông Khamenei cùng một số quan chức cấp cao của Iran đã tử vong trong các đợt không kích, mặc dù khi ấy chưa có bằng chứng công khai nào được đưa ra.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết lãnh đạo tối cao và Tổng thống Iran "an toàn và khỏe mạnh", trong khi hệ thống chính phủ Iran "đang hoạt động". Nhưng ngay sau đó, truyền thông nhà nước Iran xác nhận Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei tử vong tại khu nhà riêng cùng con gái, con rể và cháu trai sau các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cam kết sẽ có hành động trả đũa quyết liệt.

Người dẫn chương trình bật khóc khi thông báo tin lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời.

Đài truyền hình quốc gia phát sóng bản tin trong không khí xúc động. Người dẫn chương trình bật khóc khi công bố thông tin về cái chết của ông Khamenei.

Trong bản tin phát sóng trực tiếp, người dẫn chương trình đọc: “Thượng đế vĩ đại. Với nỗi đau sâu sắc, chúng tôi xin thông báo tới Nhân dân Iran rằng Đại Giáo chủ Ali Khamenei, Lãnh tụ của Cách mạng Hồi giáo, đã tử vì đạo..." Sau đó, ông không kìm được nước mắt. Tiếng khóc cũng vang lên trong trường quay khi bản tin tiếp tục.

Truyền thông Iran ca ngợi ông Khamenei là “chiến binh vĩ đại cống hiến trọn đời cho sự phát triển của Iran và sự nghiệp Hồi giáo”. Chính phủ Iran tuyên bố quốc tang kéo dài 40 ngày, trong đó có 7 ngày nghỉ lễ trên phạm vi toàn quốc.

Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei tiếp quản vị trí lãnh đạo Cộng hòa Hồi giáo vào năm 1989, sau khi Ayatollah Ruhollah Khomeini qua đời. Trước đó một thập kỷ, ông Khomeini là người khởi xướng và dẫn dắt Cách mạng Hồi giáo, chấm dứt sự cai trị của chế độ quân chủ Pahlavi.

Nếu Khomeini được xem là tư tưởng của cuộc cách mạng, thì Khamenei lại là người củng cố và tái cấu trúc bộ máy quyền lực sau đó, đặc biệt là bộ máy quân sự và bán quân sự. Dưới thời ông, các lực lượng này không chỉ đóng vai trò bảo vệ Iran trước các mối đe dọa bên ngoài mà còn giúp Tehran mở rộng tầm ảnh hưởng ra khắp khu vực.

Trong tuyên bố đầu tiên sau loạt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ trích gay gắt hành động "ám sát tàn bạo” ông Khamenei.

Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, ông Putin cho rằng vụ việc này đã đi ngược lại “mọi chuẩn mực đạo đức con người và luật pháp quốc tế”.

Ông Putin đồng thời khẳng định ông Khamenei sẽ được người dân Nga ghi nhớ như một “chính khách kiệt xuất”.

Bộ máy quyền lực Iran chấn động

Các cuộc không kích quy mô lớn do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện còn khiến hàng loạt quan chức cấp cao Iran thiệt mạng, đẩy bộ máy quyền lực tại Tehran vào tình thế chấn động chưa từng có.

Ngày 28/2, thiếu tướng Amir Hatamir - Tổng tư lệnh quân đội Iran - được cho là đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) nhằm vào Iran. Israel cũng tuyên bố nhiều quan chức quân sự và an ninh cấp cao của Iran đã thiệt mạng trong loạt đòn tấn công đồng loạt nhằm vào các mục tiêu trọng yếu trên khắp cả nước.

Theo thông tin từ phía Iran, 40 quan chức quân sự cấp cao của Iran được xác nhận thiệt mạng trong các cuộc không kích. Trong số đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, Bộ trưởng Quốc phòng Amir Nasirzadeh, Tổng tham mưu trưởng quân đội Abdolrahim Mousavi, Chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Mohammad Pakpour và Thư ký Hội đồng Quốc phòng, cố vấn an ninh chủ chốt của lãnh tụ tối cao Ali Shamkhani.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian: "Đáp trả là 'quyền và nghĩa vụ' của đất nước". (Nguồn: Reuters)

Đáng chú ý, người tiền nhiệm của ông Mousavi là Mohammad Bagheri cũng từng thiệt mạng trong các cuộc không kích hồi tháng 6/2025, cho thấy giới chỉ huy quân sự Iran đã liên tiếp chịu tổn thất nặng nề trong thời gian qua.

Truyền hình nhà nước Iran ngày 1/3 đưa tin cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào Tehran đêm muộn thứ Bảy. Ba thành viên đội cận vệ của ông cũng được xác nhận tử vong.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian tuyên bố Iran sẽ tiếp tục các đòn đáp trả quyết liệt, đồng thời xác nhận một Hội đồng Lãnh đạo lâm thời đã bắt đầu hoạt động nhằm điều hành đất nước trong giai đoạn chuyển tiếp.

Trong khi đó, theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), ngoài các trường hợp Iran đã xác nhận, những nhân vật sau cũng được cho là đã thiệt mạng, bao gồm: Giám đốc Tổ chức Đổi mới và Nghiên cứu Quốc phòng Iran (SPND) Hossein Jabal Amelian, Cựu Giám đốc SPND Reza Mozaffari-Nia và Saleh Asadi – Sĩ quan tình báo cấp cao của chính quyền Iran.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi trong cuộc phỏng vấn với Al Jazeera gọi việc lãnh tụ tối cao bị sát hại là “vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế” và cảnh báo tình hình khu vực sẽ trở nên “nguy hiểm và phức tạp hơn”.

Ông khẳng định Iran coi đây là “cuộc chiến bị áp đặt bởi Mỹ và Israel” và nhấn mạnh Tehran sẽ nhắm vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực thay vì lãnh thổ Mỹ, đồng thời tuyên bố: “Chúng tôi không có bất kỳ giới hạn nào trong việc tự vệ”.

Khánh Ly