Hàng loạt 'vòi bạch tuộc' hàng giả bị chặt đứt

Lệnh từ Thủ tướng, cả hệ thống vào cuộc

Ngày 5/5, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về việc tập trung ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ngay sau Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ, ngành hải quan đã đồng loạt tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng nhái trên toàn quốc.

Cụ thể, ngày 6/5, Cục Hải quan ban hành Công văn khẩn số 15923/CHQ-ĐTCBL, yêu cầu toàn ngành tăng cường kiểm soát, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Song song đó, Cục Hải quan cũng ban hành Kế hoạch số 13576/KH-CHQ về kiểm soát, chống buôn lậu hàng giả, hàng hóa giả mạo sở hữu trí tuệ và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ năm 2026.

Ngày 7/5/2026, chỉ một ngày sau khi công văn khẩn được ban hành, lực lượng chức năng đã lập tức vào cuộc. Đội Kiểm soát chống buôn lậu khu vực phía Bắc thuộc Chi cục Điều tra chống buôn lậu phối hợp với Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị (tỉnh Lạng Sơn) kiểm tra các lô hàng quá cảnh có nghi vấn về khai báo hải quan. Qua kiểm tra thực tế, lực lượng chức năng phát hiện nhiều sản phẩm có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Hải quan vừa phát hiện container chứa hơn 5.000 sản phẩm giả mạo nhãn hiệu Rolex, Gucci, Chanel và Louis Vuitton

Kết quả kiểm tra tại cửa khẩu Hữu Nghị cho thấy tình trạng vi phạm diễn ra đa dạng và tinh vi. Trong vụ việc thứ nhất, lực lượng hải quan phát hiện 10.508 sản phẩm mỹ phẩm nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của các thương hiệu Hàn Quốc, gồm: 4.500 tuýp serum dưỡng da Julas Herb Carrot Aging; 608 lọ serum Medicube; 200 tuýp sữa rửa mặt Eucerin; 4.000 lọ kem nền LOreál và 1.200 túi đeo chéo gắn nhãn hiệu The North Face.

Chưa dừng lại, cùng ngày, cơ quan hải quan tiếp tục phát hiện thêm 4.350 sản phẩm thời trang có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gồm 4.100 thắt lưng, 200 đôi giày và 50 túi xách nghi giả mạo các nhãn hiệu Louis Vuitton, Hermès, Nike và Charles & Keith. Chỉ trong một ngày ra quân tại một cửa khẩu, gần 15.000 sản phẩm vi phạm đã bị tạm giữ.

Nếu cửa khẩu Hữu Nghị là tuyến đầu ở phía Bắc thì cảng Cát Lái (TPHCM) lại là một "điểm nóng" khác mà lực lượng hải quan liên tục siết chặt kiểm soát. Chỉ trong vài ngày cuối tháng 4/2026, Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 3 thuộc Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã phối hợp với các đơn vị hải quan tại cảng Cát Lái liên tiếp phát hiện nhiều vụ vi phạm.

Đáng chú ý nhất là vụ mỹ phẩm hết hạn được "hô biến" thành hàng mới. Đó là lô mỹ phẩm nhập khẩu của Công ty TNHH TMDV XNK H.G. Qua kiểm tra, lực lượng hải quan phát hiện toàn bộ 14.550 chai toner dưỡng da thương hiệu DR WONJIN đã hết hạn sử dụng gần một năm, dù doanh nghiệp khai báo là hàng mới 100%.

Các cán bộ Hải quan triển khai nhiệm vụ và tang vật bị thu giữ

Lô hàng được nhập khẩu từ Hồng Kông. Kết quả kiểm tra cho thấy hạn sử dụng in trên bao bì và sản phẩm là ngày 16/8/2025, tức đã quá hạn gần một năm. Hành vi cố tình đưa mỹ phẩm hết hạn vào thị trường tiêu dùng không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Cũng trong đợt này, qua các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng chức năng phát hiện lô hàng khóa cửa nhập khẩu của Công ty TNHH TM XNK HP có dấu hiệu nghi vấn. Kết quả kiểm tra xác định có 5 mục hàng với tổng cộng 15.790 sản phẩm ổ khóa không khai báo hải quan, trong đó có 1.440 sản phẩm khóa SOLEX nghi giả mạo nhãn hiệu. Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia đã vào cuộc giám định và kết luận toàn bộ số sản phẩm trên là hàng giả nhãn hiệu SOLEX, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trước đó, khi kiểm tra lô hàng quá cảnh từ cảng Cát Lái đi Campuchia của Công ty TNHH LS, lực lượng hải quan phát hiện hơn 3.000 sản phẩm giả mạo nhiều thương hiệu nổi tiếng đã được bảo hộ tại Việt Nam, gồm hàng trăm quả bóng đá, bóng chuyền mang nhãn hiệu MIKASA; nhiều đồ chơi, bóng trẻ em chủ đề SPIDER-MAN, AVENGERS; cùng các bộ lắp ráp LEGO NINJAGO nghi giả mạo nhãn hiệu.

Đáng lo ngại, lô hàng này được vận chuyển theo hình thức quá cảnh sang Campuchia nhằm ngụy trang để qua mắt cơ quan chức năng.

Vụ bắt giữ container hàng giả tại cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh) ngày 13/5/2026 được xem là "điểm nhấn" của chiến dịch. Lực lượng Hải quan cửa khẩu quốc tế Mộc Bài phối hợp với Đội Kiểm soát hải quan phát hiện container chứa hơn 5.000 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu Rolex, Gucci, Chanel và Louis Vuitton; toàn bộ đã bị tạm giữ để xử lý.

Tang vật thu giữ gồm 3.980 đồng hồ mang nhãn hiệu Rolex; 90 nón thời trang nhãn hiệu Louis Vuitton; 90 nón thời trang nhãn hiệu Chanel; 90 sản phẩm thời trang nhãn hiệu Gucci và 840 kẹp tóc nữ nhãn hiệu Chanel. Tổng trị giá tang vật vi phạm được xác định hơn 1,279 tỷ đồng.

Các sản phẩm mỹ phẩm nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Bảo vệ người tiêu dùng: Mục tiêu cao nhất

Nhìn vào toàn bộ chuỗi vụ việc bị phát hiện trong tháng 5/2026 có thể thấy các đối tượng vi phạm không ngừng tinh vi hóa thủ đoạn nhằm qua mắt lực lượng chức năng. Thay vì vận chuyển hàng giả theo phương thức công khai như trước, nhiều đối tượng đã chuyển sang sử dụng các chiêu thức trá hình như khai báo sai tên hàng, sai chủng loại, sai tình trạng pháp lý của hàng hóa hoặc lợi dụng loại hình quá cảnh để đưa hàng giả lưu thông qua lãnh thổ Việt Nam. Đây là thủ đoạn không mới nhưng ngày càng được tổ chức bài bản, có sự tính toán kỹ lưỡng nhằm đối phó với công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng.

Đáng chú ý, hình thức "quá cảnh" sang nước thứ ba, đặc biệt là Campuchia, đang bị nhiều đối tượng lợi dụng để che giấu bản chất hàng giả trong quá trình vận chuyển. Trên hồ sơ, hàng hóa chỉ đi ngang qua Việt Nam để đến quốc gia khác, song thực tế nhiều lô hàng có dấu hiệu trà trộn, trung chuyển hoặc tìm cách thẩm lậu vào thị trường nội địa. Các tuyến trọng điểm vận chuyển hàng giả hiện nay tập trung tại khu vực biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia. Ngoài đường bộ, các đối tượng còn tận dụng hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế, dịch vụ bưu chính và chuyển phát nhanh để vận chuyển hàng hóa vi phạm. Với sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và logistics, tốc độ lưu chuyển hàng hóa ngày càng nhanh cũng khiến công tác kiểm soát trở nên khó khăn hơn.

Tuy nhiên, đằng sau những con số tang vật bị thu giữ là câu chuyện lớn hơn về quyền lợi và sự an toàn của người tiêu dùng. Một chai mỹ phẩm đã hết hạn sử dụng gần một năm nếu lọt ra thị trường không đơn thuần chỉ là hành vi gian lận thương mại, mà còn có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng. Người tiêu dùng khi mua sản phẩm thường đặt niềm tin vào nhãn mác, thương hiệu và nguồn gốc xuất xứ mà không thể kiểm chứng toàn bộ chất lượng thực tế bên trong. Những sản phẩm mỹ phẩm, thực phẩm hay hàng tiêu dùng giả, kém chất lượng nếu được lưu hành rộng rãi có thể gây hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe, tài chính và tâm lý cho người dân.

Không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng, hàng giả còn tạo ra môi trường cạnh tranh méo mó đối với doanh nghiệp chân chính. Một chiếc đồng hồ Rolex giả có giá trị thực chỉ vài triệu đồng nhưng được bán với giá hàng trăm triệu đồng là minh chứng rõ ràng cho hành vi lừa dối khách hàng nhằm trục lợi bất chính. Điều này không chỉ làm mất niềm tin của người tiêu dùng đối với thị trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc cho nghiên cứu, sáng tạo, xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm. Khi hàng giả tràn lan, những doanh nghiệp làm ăn chân chính phải đối mặt với nguy cơ mất thị phần, suy giảm doanh thu và giảm động lực đổi mới sáng tạo.

Theo cơ quan hải quan, tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay đang tác động tiêu cực trên nhiều phương diện. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và quyền lợi người tiêu dùng, vấn nạn này còn làm suy giảm tính minh bạch, công bằng của môi trường đầu tư, kinh doanh. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu và tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với một nền kinh tế hiện đại.

Việc kiểm soát và ngăn chặn hàng giả vì thế không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng hải quan hay các cơ quan chức năng mà cần sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng. Một thị trường để hàng giả, hàng nhái tồn tại tràn lan sẽ làm suy giảm uy tín thương mại quốc gia, tạo rào cản đối với các nhà đầu tư nước ngoài cũng như ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Ngược lại, một môi trường kinh doanh minh bạch, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ sẽ góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.