Hàng Trung Quốc được gắn mác “Made in USA” khi mua, GSA yêu cầu điều tra

Chuột máy tính không dây "Made in China" lại được tuyên truyền là "Made in USA". Ảnh Getty.

AbilityOne là chương trình mua sắm của chính phủ liên bang Mỹ, được thiết kế nhằm tạo việc làm cho người khiếm thị và người khuyết tật nặng. Theo quy định, các cơ quan liên bang thường phải mua những sản phẩm và dịch vụ nằm trong “Danh mục mua sắm bắt buộc” của chương trình từ các tổ chức phi lợi nhuận tham gia AbilityOne. GSA đã yêu cầu tiến hành kiểm toán toàn diện đối với các sản phẩm của AbilityOne, bao gồm nguồn gốc xuất xứ, giá bán và chuỗi cung ứng.

Theo dự thảo văn bản mà Fox News có được, GSA yêu cầu Ủy ban AbilityOne phải kiểm tra nước sản xuất của từng sản phẩm trong danh mục nói trên. Đồng thời, toàn bộ sản phẩm AbilityOne được cung cấp cho các cơ quan liên bang thông qua nền tảng mua sắm của GSA cũng phải được rà soát về giá cả, nguồn cung và mức độ tuân thủ luật pháp cũng như quy định mua sắm của chính phủ Mỹ.

GSA cho biết họ đã phát hiện nhiều sản phẩm công nghệ liên quan đến AbilityOne được ghi là có xuất xứ Mỹ trên hệ thống mua sắm của GSA, nhưng thực tế lại có nguồn gốc từ Trung Quốc và các nước khác.

AbilityOne được yêu cầu trả lời những vấn đề mà GSA nêu ra trước ngày 16/11, đồng thời phải cung cấp thông tin chính xác về xuất xứ của các sản phẩm đang bán qua nền tảng GSA. Những mặt hàng có xuất xứ chưa rõ ràng cũng phải được xử lý và cung cấp tài liệu giải thích cách thức kiểm tra trong thời gian tới.

Giám đốc GSA Edward Forst tuyên bố rằng tiền thuế dành cho chương trình AbilityOne phải được sử dụng để tạo việc làm cho người khiếm thị và người khuyết tật Mỹ, chứ không phải hỗ trợ các đối thủ nước ngoài.

Ông cũng cảnh báo một số sản phẩm do AbilityOne cung cấp đang đặt ra những quan ngại nghiêm trọng về an ninh quốc gia, khiến GSA phải đặt câu hỏi về khả năng chương trình này hoàn thành đúng sứ mệnh của mình.

GSA đã gửi thư cho Christina Brandt Chủ tịch AbilityOne, yêu cầu thực hiện một sắc lệnh hành pháp do Tổng thống Donald Trump ban hành hồi tháng 3/2026, trong đó yêu cầu nhãn “Made in America” trong hoạt động mua sắm của chính phủ phải phản ánh đúng sự thật.

Theo GSA, toàn bộ hàng hóa được bán thông qua hệ thống của cơ quan này cần được kiểm toán về xuất xứ, giá cả, nguồn cung và mức độ tuân thủ luật pháp.

Mục tiêu, theo ông Edward Forst, là tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, bảo vệ tính liêm chính của hệ thống mua sắm liên bang và bảo đảm tiền thuế của người dân không bị sử dụng cho những khai báo sai lệch hoặc gây hiểu nhầm.

GSA muốn xóa ngoại lệ đối với hàng Trung Quốc

Một điểm đáng chú ý khác là GSA muốn hủy bỏ một ngoại lệ hiện nay, vốn cho phép AbilityOne cung cấp một số sản phẩm có nguồn gốc từ Trung Quốc và các quốc gia không phải đồng minh của Mỹ.

Đây là chi tiết có thể khiến vụ việc trở nên nhạy cảm hơn trong bối cảnh Mỹ đang ngày càng siết chặt các quy định về nguồn gốc hàng hóa và chuỗi cung ứng liên quan đến Trung Quốc.

Không chỉ kiểm tra xuất xứ, GSA còn đặt câu hỏi về giá bán và mức thù lao của lãnh đạo các tổ chức phi lợi nhuận tham gia AbilityOne.

Giám đốc GSA Edward Forst tuyên bố: tiền thuế dành cho chương trình AbilityOne phải được sử dụng để tạo việc làm cho người khiếm thị và người khuyết tật Mỹ, chứ không phải hỗ trợ các đối thủ nước ngoài. Ảnh Getty.

Theo GSA, một số tổ chức phi lợi nhuận hợp tác với AbilityOne bán hàng cho chính phủ với mức chênh lệch giá lên tới 55%. Một số sản phẩm bị cho là đóng góp rất ít, thậm chí không tạo ra nhiều việc làm có ý nghĩa cho người khuyết tật cũng như không mang lại giá trị tương xứng cho người nộp thuế.

Đáng chú ý, GSA cho biết một số lãnh đạo của các tổ chức phi lợi nhuận này có mức lương hằng năm trên 1 triệu USD.

Vụ việc không đơn thuần là câu chuyện hàng Trung Quốc “đội lốt” hàng Mỹ. Nó còn cho thấy Washington đang chuyển sang kiểm soát chặt hơn toàn bộ chuỗi cung ứng phục vụ chính phủ liên bang.

Đặc biệt, việc GSA yêu cầu kiểm tra đồng thời xuất xứ – giá cả – nhà cung cấp – chuỗi cung ứng – an ninh quốc gia cho thấy tiêu chuẩn “Made in America” đang được đặt trong một khuôn khổ rộng hơn: không chỉ hàng hóa phải có xuất xứ phù hợp, mà cả nguồn cung phía sau cũng phải minh bạch và đáp ứng yêu cầu an ninh của Mỹ.

Điều này có thể gây thêm khó khăn cho các doanh nghiệp Trung Quốc muốn tiếp cận thị trường mua sắm công của Mỹ, đồng thời buộc các nhà cung cấp Mỹ phải rà soát kỹ hơn nguồn gốc linh kiện và sản phẩm trong chuỗi cung ứng của mình.

Với doanh nghiệp Trung Quốc, tác động của động thái này không chỉ nằm ở việc mất một số đơn hàng của chính phủ Mỹ. Điều đáng lo hơn là chi phí để chứng minh nguồn gốc sản phẩm sẽ tăng lên rất mạnh.

Trước đây, doanh nghiệp có thể chỉ cần chứng minh sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và giá cạnh tranh. Trong môi trường mới, họ còn phải chứng minh: Sản phẩm này được sản xuất ở đâu?”, “Linh kiện đến từ đâu?”, “Nhà cung cấp phía sau là ai?”, “Có thành phần nào đến từ Trung Quốc hay quốc gia bị hạn chế hay không?”

Điều này làm tăng chi phí kiểm toán, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và quản trị chuỗi cung ứng. Đặc biệt, những doanh nghiệp Trung Quốc muốn tiếp cận thị trường chính phủ Mỹ sẽ ngày càng gặp bất lợi.

Nó cũng tác động tới chính các doanh nghiệp Mỹ. Nếu Washington siết “Made in America” quá mạnh, các doanh nghiệp Mỹ cũng phải trả giá. Rất nhiều sản phẩm công nghệ Mỹ hiện nay phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Một sản phẩm có thể: thiết kế tại Mỹ, chip từ Đài Loan, linh kiện từ Trung Quốc, lắp ráp tại Malaysia, đóng gói tại Mỹ. Khi đó, câu hỏi “Made in USA?” không còn đơn giản.

Do đó, vụ AbilityOne có thể thúc đẩy Washington xây dựng những tiêu chuẩn ngày càng chặt chẽ hơn về quy tắc xuất xứ và hàm lượng nội địa. Nhưng càng chặt thì chi phí sản xuất trong nước càng cao. Đây chính là bài toán khó của chính sách công nghiệp Mỹ.