Hành động vì khí hậu hướng tới Net-Zero và phát triển bền vững

Chuyển đổi xanh góp phần bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu. Ảnh minh họa. Nguồn: TTXVN

Trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết diễn biến cực đoan và thiên tai có xu hướng gia tăng, việc thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng dân cư trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ngày Môi trường thế giới 5/6/2026 được Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) phát động với chủ đề “A Global Call for Climate Action - Toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu”, nhằm kêu gọi các quốc gia, tổ chức và cộng đồng trên toàn cầu hành động mạnh mẽ, đồng bộ và thực chất để bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững.

Tại Việt Nam, mục tiêu phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường, là quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, đồng thời cũng được xác định là nhiệm vụ trung tâm, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu là một trong định hướng phát triển thời gian tới.

Doanh nghiệp ESG đổi mới sáng tạo để "xanh hóa"

Cộng đồng doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp ESG (Môi trường - Xã hội và Quản trị) nói riêng đóng vai trò hết sức quan trọng trong bảo vệ môi trường. Phát huy được vai trò của các doanh nghiệp trong công tác bảo vệ môi trường trước bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp chính là giải pháp then chốt nhằm giải quyết các áp lực về môi trường hiện nay.

Là một trong những đơn vị ESG, ông WU JUNG PIN – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cheng Loong Bình Dương Paper cho biết, nhằm chung tay cùng Chính phủ Việt Nam trên lộ trình thực hiện cam kết Net-Zero, công ty đã kiên trì triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn, đặc biệt là thu hồi năng lượng từ chất thải rắn, sử dụng năng lượng sinh khối, sử dụng khí Biogas và năng lượng mặt trời để giảm phát thải khí CO2.

Công ty đã triển khai 45 biện pháp tiết kiệm điện năng, qua đó giảm được khoảng 10,2 triệu kWh, góp phần giảm chi phí năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, việc ưu tiên sử dụng nguyên vật liệu tái chế cũng là cam kết thiết thực của công ty trong việc bảo vệ các cánh rừng nguyên sinh và hệ sinh thái tự nhiên.

"Chúng tôi tin rằng, phát triển kinh tế phải song hành cùng trách nhiệm môi trường và trách nhiệm xã hội. Cheng Loong cam kết sẽ tiếp tục đổi mới sáng tạo để góp phần cùng tạo nên một nền công nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn", ông WU JUNG PIN cam kết.

Đói với Tập đoàn GreenFeed Việt Nam, Giám đốc Phát triển bền vững Phạm Tuấn Anh khẳng định, đồng hành cùng cam kết Net Zero đã trở thành định hướng xuyên suốt của doanh nghiệp. Phát triển bền vững là một trong năm trụ cột chiến lược của GreenFeed.

Trước thời điểm Việt Nam đưa ra cam kết tại COP26, GreenFeed đã chủ động xây dựng chiến lược ESG, coi đây là một “hành trình dài”, với lộ trình trung và dài hạn hướng tới các mốc 2030 và 2050. Doanh nghiệp đã bắt đầu đo đếm phát thải, xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với mục tiêu quốc gia.

Trên cơ sở đó, GreenFeed triển khai hàng loạt giải pháp nhằm giảm phát thải trực tiếp và gián tiếp, tối ưu hóa quy trình sản xuất để tiết kiệm nguyên, nhiên liệu; chuyển đổi dần từ nhiên liệu hóa thạch sang sinh khối (biomass) cho hệ thống nồi hơi; đầu tư điện mặt trời áp mái tại các trang trại và nhà máy; xử lý chất thải và nước thải để thu hồi biogas phục vụ phát điện.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa và vận chuyển nguyên liệu bằng hệ thống khép kín đã giúp GreenFeed giảm mạnh lượng bao bì nhựa. Doanh nghiệp ước tính mỗi năm có thể cắt giảm khoảng 500 - 600 tấn nhựa, không còn sử dụng bao bì nhựa trong đóng gói thức ăn chăn nuôi.

Đánh giá về vai trò của doanh nghiệp ESG trong công tác bảo vệ môi trường trước bối cảnh diễn biến khí hậu cực đoan, Tiến sĩ Hoàng Hiệp, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho rằng, doanh nghiệp đã kiên trì đầu tư cho phát triển bền vững, đặt môi trường, xã hội và quản trị minh bạch vào trọng tâm chiến lược kinh doanh.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều thách thức, đó là, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, chưa có đủ nguồn lực tài chính, nhân sự và kiến thức chuyên môn để xây dựng hệ thống ESG bài bản, đo lường phát thải, hay chuyển đổi công nghệ sạch; cơ chế khuyến khích chuyển đổi xanh tuy đã từng bước được hoàn thiện, nhưng vẫn còn một số điểm chưa đồng bộ, gây khó khăn cho doanh nghiệp khi triển khai trên thực tế; thách thức từ biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, suy giảm tài nguyên và ô nhiễm môi trường vẫn diễn biến phức tạp, khó lường, đòi hỏi quy mô hành động phải nhanh, mạnh và sâu hơn...

Ứng phó khí hậu vì cộng đồng "xanh", an toàn

Theo nhận đinh của Cơ quan khí tượng thủy văn, từ tháng 6-8, hiện tượng El Nino có xác suất từ 80 - 90%, sau đó tiếp tục phát triển và có khả năng đạt cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026; trong đó, không loại trừ khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh trong giai đoạn từ tháng 10/2026 - 12/2026 và có thể kéo dài sang năm 2027.

Điều này sẽ làm nắng nóng gay gắt và gia tăng, nguy cơ cao xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn, mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị, bão mạnh, quỹ đạo phức tạp, khó dự báo và gây tác động lớn trong thời gian ngắn...

Tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu khí tượng và khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển thông tin, cùng với bảo vệ môi trường thì việc thích ứng có hiệu quả với biến đổi khí hậu cũng là xu thế mà Việt Nam cần chủ động thích ứng trong nhiều năm tới.

Để ứng phó hiệu quả, các đơn vụ chức năng cần nâng cấp toàn diện hệ thống dự báo – cảnh báo theo thời gian thực, tích hợp dữ liệu khí tượng, thủy văn, radar và hồ chứa; ứng dụng AI, Big Data và mô hình tổ hợp để phát hiện sớm các tổ hợp thời tiết nguy hiểm.

Đồng thời, mở rộng truyền thông cảnh báo đa kênh đến từng hộ dân vùng sâu, vùng núi, vùng ven sông; tổ chức diễn tập định kỳ “bốn tại chỗ” và kích hoạt cơ chế điều hành liên vùng, đảm bảo phối hợp giữa các ngành khí tượng, thủy điện, nông nghiệp và phòng, chống thiên tai.

Cùng với đó, các tỉnh, thành phố đẩy mạnh phủ xanh rừng đầu nguồn, bảo tồn rừng phòng hộ, và xây dựng bản đồ rủi ro mưa lũ – sạt lở động bằng dữ liệu vệ tinh và LiDAR (công nghệ sử dụng tia laser để đo khoảng cách, tạo bản đồ 3D của môi trường xung quanh và nhận diện vật thể).

Phát triển hạ tầng xanh – đô thị thấm nước, duy trì hành lang thoát lũ tự nhiên và thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu liên vùng, để quy hoạch phát triển không xung đột với an toàn lưu vực.

Các địa phương cần lồng ghép thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch vùng, tỉnh và hạ tầng; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai ...Đồng thời, nâng cao năng lực quản trị rủi ro khí hậu cho chính quyền địa phương, thúc đẩy mô hình phát triển xanh – thích ứng thiên nhiên và xây dựng văn hóa chủ động ứng phó, cộng đồng an toàn trước thiên tai.

Đối với vấn đề bảo vệ môi trường trong bối cảnh biến đổi khí hậu để phát triển bền vững, Tiến sĩ Hoàng Hiệp nêu rõ, để đạt được mục tiêu Net Zero 2050 và xây dựng một Việt Nam phát triển bền vững, không một tổ chức nào có thể đi một mình. Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích chuyển đổi xanh, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư dài hạn cho ESG và phát triển bền vững.

Cộng đồng doanh nghiệp xem ESG không chỉ là xu hướng, mà là nền tảng cạnh tranh cốt lõi, là “giấy thông hành” để vươn ra thị trường khu vực và quốc tế; các tổ chức xã hội, đoàn thể và giới trẻ tích cực tham gia các phong trào, sáng kiến xanh, từ những việc nhỏ nhất nhưng bền bỉ, lan tỏa tinh thần “Hành động nhỏ – Tác động lớn”; các cơ quan báo chí, truyền thông tiếp tục đồng hành, phản ánh trung thực, sâu sắc các mô hình tốt, điển hình tiên tiến, đồng thời góp phần giám sát xã hội với những cam kết xanh chưa được thực hiện đầy đủ.

"Chặng đường phía trước chắc chắn còn nhiều khó khăn, nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội mới cho một mô hình phát triển thịnh vượng mà vẫn hài hòa với thiên nhiên", Tiến sĩ Hoàng Hiệp khẳng định.

Nhằm đạt được những mục tiêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh.

Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường; tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tham gia vào các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính, phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh. Đồng thời, triển khai hiệu quả các cam kết quốc tế về khí hậu, đặc biệt là mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong giám sát môi trường và quản trị khí hậu. Việc phát triển các nền tảng số, dữ liệu mở, hệ thống cảnh báo thiên tai và quản lý phát thải được xem là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng điều hành, phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, công tác truyền thông được yêu cầu đổi mới mạnh mẽ theo hướng đa nền tảng, lấy thay đổi nhận thức và hành vi làm trọng tâm. Các chiến dịch truyền thông số, sáng kiến cộng đồng, thử thách hành động xanh được khuyến khích triển khai rộng rãi nhằm lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu...