Hành trang pháp luật trên những con tàu vươn khơi

Ở nơi đầu sóng ngọn gió, pháp luật không nằm trên những trang văn bản khô cứng, mà hiện diện trong những cuộc trò chuyện ngắn gọn, dễ hiểu, sát với từng chuyến biển của ngư dân, theo họ về tận khu dân cư, len vào từng nếp nhà ven biển.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát trên khu vực biển Hòa Hiệp. Ảnh: Thùy Dung

Đưa kiến thức pháp luật đến với ngư dân bằng sự chân thành

Nghề biển gắn với những hành trình dài ngày ngoài khơi. Có chuyến tàu đi biển liên tục hàng chục ngày, thậm chí vài tháng, ngư dân mới trở về bến. Thời gian ở đất liền vì thế rất ít, chủ yếu để tu sửa tàu thuyền, kiểm tra ngư cụ, tiếp nhiên liệu và chuẩn bị lương thực, thực phẩm cho chuyến biển kế tiếp. Nắm rõ đặc thù ấy, cán bộ Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam không chờ bà con tập trung đông đủ mới tuyên truyền, mà tranh thủ từng thời điểm tàu cá vào bờ nghỉ biển, chuẩn bị cho chuyến đi mới để gặp gỡ trực tiếp từng thuyền trưởng, chủ phương tiện, thuyền viên. Những buổi tuyên truyền như thế đã diễn ra ngay tại bến cảng, trên tàu cá và trong ngôi mái nhà ven biển.

Giữa những mạn tàu còn mùi muối biển, ngay tại khu vực neo đậu tàu thuyền, những người lính quân hàm xanh trực tiếp trao đổi các nội dung của Luật Thủy sản Việt Nam, quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), việc duy trì thiết bị giám sát hành trình, ghi và nộp nhật ký khai thác. Trên tay các anh là những tờ rơi đã sờn mép vì sử dụng nhiều lần. Mỗi khi nói đến nội dung nào, cán bộ Biên phòng lại chỉ ngay vào những dòng chữ in trên tờ rơi để ngư dân “mắt thấy, tai nghe”, dễ hiểu, dễ nhớ.

Không dừng lại ở bến cảng, nhiều buổi tối, cán bộ Biên phòng còn đến tận nhà các chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân. Dưới ánh đèn trước hiên nhà, câu chuyện pháp luật tiếp tục được nhắc lại, không chỉ cho người đi biển mà cả người ở nhà cùng nghe, cùng nhớ.

Đại úy Nay Võ Anh Dũ, Phó Đội trưởng Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam chia sẻ: “Muốn ngư dân hiểu và chấp hành tốt pháp luật thì trước hết, mình phải gần dân, nói cho dân hiểu bằng những điều cụ thể, thiết thực. Có những quy định bà con nghe qua thì thấy phức tạp, nhưng khi được giải thích rõ ràng, bà con đều đồng tình và tự giác thực hiện”.

Nếu như trước đây, việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình hay ghi nhật ký khai thác đối với một số tàu cá còn mang tính hình thức, thì nay đã trở thành việc làm thường xuyên, tự giác của ngư dân.

Trong điều kiện thời tiết diễn biến thất thường, tiềm ẩn nhiều rủi ro, ngư dân càng nhận rõ tầm quan trọng của các thiết bị hàng hải, thông tin liên lạc và thiết bị giám sát hành trình. Phần lớn tàu cá trên địa bàn đã lắp đặt đầy đủ thiết bị theo quy định, duy trì hoạt động liên tục khi ra khơi. Việc ghi, nộp nhật ký khai thác cũng được thực hiện nghiêm túc hơn.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam lên tàu cá tuyên truyền và kiểm tra việc chấp hành pháp luật của ngư dân tại khu vực cảng cá Phú Lạc. Ảnh: Thùy Dung

Trên con tàu PY-95668-TS chuẩn bị rời bến, ông Trương Kim Tiến cẩn thận kiểm tra lại thiết bị giám sát hành trình trước khi nổ máy. Vừa làm, ông vừa nói: “Trước kia, tôi chưa hiểu hết ý nghĩa của các thiết bị này. Tôi cứ nghĩ đi biển lâu năm, quen luồng lạch rồi thì không cần mấy cái đó. Có lần đi biển, máy báo lỗi mà tôi cũng kệ, vì không hiểu hết tác dụng của nó. Có chuyến tàu lênh đênh ngoài khơi nhiều ngày, thiết bị không hoạt động mà tôi cũng không để ý. Sau này, được cán bộ Biên phòng giải thích cặn kẽ, tôi mới hiểu thiết bị này không chỉ để quản lý tàu, mà còn giúp bảo đảm an toàn cho chính mình. Bây giờ mỗi chuyến đi biển, tôi đều kiểm tra rất kỹ thiết bị, nhắc anh em chấp hành đúng quy định”.

Câu chuyện của ông Tiến là thực tế chung của nhiều chủ tàu trên địa bàn. Từ nhận thức đến cách thực hiện các quy định đều có chuyển biến rõ rệt. Việc duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình, ghi và nộp nhật ký khai thác giờ đây đã trở thành công việc quen thuộc trước và sau mỗi chuyến biển.

Quản lý chặt chẽ để ngư dân yên tâm vươn khơi

Hiện nay, địa bàn do Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam quản lý có 656 tàu cá với 2.624 lao động, trong đó, có 145 tàu với 940 lao động hoạt động xa bờ. Từ đầu năm 2025 đến nay, không ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Kết quả đó không chỉ đến từ việc tuyên truyền bền bỉ, mà còn từ công tác kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tại cảng cá. Trong quá trình làm thủ tục xuất, nhập bến, cán bộ, chiến sĩ luôn lồng ghép tuyên truyền, nhắc nhở ngư dân các quy định cần chấp hành; tổ chức cho chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài; vận động các hộ dân thực hiện đúng quy định về nuôi trồng thủy sản.

Cùng với đó, đơn vị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, thực hiện kiểm tra, kiểm soát theo đúng quy định của pháp luật, đúng chức năng, nhiệm vụ, luôn tạo điều kiện thuận lợi để ngư dân nhanh chóng hoàn tất thủ tục ra khơi. Những lá cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ cũng được trao tận tay ngư dân. Đó không chỉ là sự động viên tinh thần, mà còn là lời nhắc nhở thầm lặng về trách nhiệm của mỗi người dân khi vươn khơi bám biển.

Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam tổ chức tuyên truyền pháp luật cho ngư dân tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Đà Nông. Ảnh: Thùy Dung

Giữa cái nắng chói chang của vùng biển Hòa Hiệp, khi thủ tục xuất bến hoàn tất, những con tàu lần lượt rời bến. Tiếng máy nổ dồn dập, từng cột khói trắng bay lên, rồi con tàu chầm chậm hướng ra cửa biển mang theo bao kỳ vọng về những khoang cá đầy.

Trên mỗi con tàu ấy, ngoài lương thực, ngư cụ, nhiên liệu, còn có một hành trang đặc biệt, đó là kiến thức pháp luật được trang bị từ những buổi tuyên truyền hiệu quả của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam. Những điều được nhắc lại bên mạn tàu, dưới hiên nhà, theo ngư dân ra tận khơi xa, hiện hữu trong ánh đèn thiết bị giám sát hành trình vẫn sáng trên cabin, trong cuốn nhật ký khai thác được ghi cẩn thận sau mỗi mẻ lưới. Để rồi, mỗi chuyến biển ra khơi giờ đây không chỉ là hành trình mưu sinh, mà còn là hành trình gìn giữ chủ quyền biển, đảo từ chính ý thức tự giác của những người dân bám biển.

Giữa mênh mông sóng nước, khi lá cờ Tổ quốc tung bay trên cột buồm, pháp luật đã trở thành người bạn đồng hành thầm lặng trên mỗi con tàu ra khơi.