Hành trình 20 năm viết tiếp giấc mơ dưới mái trường THPT Nguyên Bình
Có những ngôi trường chỉ đi qua một quãng đời, nhưng cũng có những ngôi trường trở thành một phần máu thịt của cuộc đời mỗi con người. Với tôi, Trường THPT Nguyên Bình chính là một nơi như thế. Suốt hơn 20 năm, tôi may mắn được gắn bó với ngôi trường thân yêu trong 3 cương vị là học sinh, giáo viên và sau này là Hiệu trưởng. Mỗi cương vị đều để lại trong tôi những ký ức sâu đậm, những bài học quý giá cùng niềm tự hào chưa bao giờ vơi cạn.
Những năm tháng học trò không thể nào quên
Là học sinh khóa 1979 - 1982, khi đó thầy Lê Phạy là Hiệu trường. Đó là những năm tháng đất nước còn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất của nhà trường vô cùng thiều thốn. Cả trường chỉ có 2 phòng học xây cấp 4 lợp ngói, còn lại đều là những lớp học dưng tạm, vách đất đơn sơ. Nhà tập thể của giáo viên cũng chỉ là những căn nhà trát đất giản dị. Trước khi bước vào năm học mới, thầy và trò lại cùng nhau lên rừng Ca Chấp lấy hoành, lấy vầu để sửa mái nhà và trát lại từng bức tường đất đã nứt nẻ. Cuộc sống của các thầy cô vô cùng vất vả, có những thời kỳ, lương thực chủ yếu chỉ là bột mì và hạt bo bo. Thế nhưng, chưa bao giờ chúng tôi thấy các thầy cô than phiền.
Điều còn đọng lại trong ký ức của tôi không phải là sự thiếu thốn, mà là hình ảnh những người thầy, người cô luôn tận tụy, lạc quan và hết lòng vì học sinh. Tôi vẫn nhớ những bài giảng hóm hỉnh, cuốn hút của thầy Hoàng Hữu Khoa (môn Hóa), nhớ phong thái điềm đạm, cẩn trọng của thầy Hà Lưu (môn Vật lý) luôn rèn cho học sinh tính chính xác trong từng bài làm; nhớ cô giáo chủ nhiệm Nguyễn Thị Quý Biên đồng hành với lớp chúng tôi suốt 3 năm học như một người mẹ hiền. Cô không chỉ dạy Văn bằng cả trái tim mà còn là một hạt nhân văn nghệ của nhà trường với tiếng hát ngọt ngào và những điệu múa đầy duyên dáng.
Bên cạnh những giờ học, nhà trường còn tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa đầy ý nghĩa. Những đêm văn nghệ chào mừng các ngày lễ lớn, những buổi cả thầy và trò cùng đàn hát bên nhau trở thành ký ức đẹp của biết bao thế hệ học sinh. Tôi không thể quên những chuyến hành quân dã ngoại, thầy và trò toàn trường đi bộ hàng mấy chục cây số đến cắm trại tại xã Tam Kim, Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo; cắm trại và thăm Hàng Kéo Quảng, xã Minh Tâm - nơi Bác Hồ từng sống và hoạt động cách mạng. Những hoạt động ấy đã nuôi dưỡng trong chúng tôi lòng yêu quê hương, yêu đất nước và niềm tự hào về truyền thống cách mạng của quê hương.
Nhờ sự tận tâm dạy dỗ của các thầy, các cô, phần lớn học sinh khóa chúng tôi đều tốt nghiệp, nhiều người thi đỗ đại học, cao đẳng, trung cấp trong bối cảnh tỷ lệ học sinh đỗ đại học còn rất thấp. Quan trọng hơn cả, chúng tôi đã trưởng thành, trở thành những công dân sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội
Hôm nay nhìn lại chặng đường đã qua, lòng tôi không khỏi bồi hồi. Dẫu thời gian có trôi đi nhưng hình ảnh và công lao của các thầy cô vẫn luôn sống mãi trong trái tim những học trò năm ấy, nay tóc đã điểm bạc.

Trường THPT Nguyên Bình kỷ niệm 50 năm thành lập trường và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba.
Trờ về ngôi trường trong màu áo người thầy
Chính tình yêu và sự ngưỡng mộ dành cho các thầy cô đã thôi thúc tôi lựa chọn nghề giáo. Năm 1989, tôi trở về Trường THPT Nguyên Bình giảng dạy môn Hóa học. Đó là giai đoạn đất nước chuyển mình từ cơ chế bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Cuộc sống của giáo viên còn nhiều khó khăn, cũng như các thế hệ đi trước, chúng tôi luôn tâm niệm rằng khó khăn có thể làm cuộc sống vất vả hơn nhưng không được phép làm giảm đi trách nhiệm của người thầy. Chúng tôi ngày ngày bám lớp, bám trường, kiên trì truyền đạt tri thức cho học sinh.
Tôi thật hạnh phúc khi nhiều học sinh năm ấy hôm nay trưởng thành, giữ những trọng trách trong các cơ quan của tỉnh, các địa phương và ngành giáo dục. Có em là lãnh đạo UBND tỉnh, là Bí thư Đảng ủy xã, là cán bộ quản lý giáo dục, có em tiếp tục trở thành đồng nghiệp của chúng tôi ngay tại ngôi trường THPT Nguyên Bình. Thành công của các em chính là phần thường lớn nhất đối với những người làm nghề dạy học.
Vinh dự được góp sức xây dựng ngôi trường
Sau thời gian công tác tại Trường THPT Nà Bao, năm 2007, tôi được trở lại công tác tại Trường THPT Nguyên Bình trên cương vị Hiệu trưởng. Đó là khoảng thời gian đặc biệt ý nghĩa trong cuộc đời công tác của tôi. Nhà trường khi ấy còn nhiều khó khăn, điểm tuyển sinh đầu vào thấp, trên 60% học sinh phải ở trọ, khoảng 40% học sinh là con em đồng bào dân tộc Mông, Dao. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, tôi càng cảm nhận sâu sắc hơn tình yêu nghề và tinh thần trách nhiệm của tập thể cán bộ, giáo viên nhà trường. Các thầy cô giáo không những dạy kiến thức mà còn chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ, thường xuyên đến các khu nhà trọ hỏi thăm, nhắc nhở học sinh ở trọ giữ gìn vệ sinh, học tập, động viên các em vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Có những thầy cô sẵn sàng bỏ tiền mua sách, vở, quần áo, đồ dùng học tập, hỗ trợ học sinh nghèo tiếp tục đến trường.
Bằng sự đoàn kết, sáng tạo và quyết tâm đổi mới, tập thể nhà trường từng bước đổi mới công tác quản lý, đổi mới phương pháp công nghệ thông tin và các hoạt động giáo dục toàn diện. Chất lượng giáo dục của nhà trường không ngừng được nâng lên, tỷ lệ tốt nghiệp THPT luôn thuộc nhóm dẫn đầu của tỉnh; nhiều học sinh trúng tuyển vào các trường đại học có uy tín.
Năm 2011, Trường THPT Nguyên Bình được công nhận đạt chuẩn quốc gia. Nhà trường vinh dự nhận nhiều Cờ thi đua của Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND tỉnh. Đặc biệt, năm 2016, trường được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba - phần thưởng cao quý ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên và học sinh. Những thành quả ấy là kết tinh của trí tuệ, tâm huyết và sự cống hiến của cả một tập thể. Tôi luôn trân trọng và biết ơn các đồng chí trong Ban Giám hiệu cùng toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường qua các thời kỳ đã luôn đồng hành, sẻ chia và giúp tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ trên cương vị người đứng đầu nhà trường.
Ngôi trường mãi trong tim
Tháng 3/2017, tôi chuyển công tác về Trường THPT Thành phố Cao Bằng. Mặc dù không còn công tác tại Nguyên Bình, trái tim tôi vẫn luôn hướng về ngôi trường thân yêu. Mỗi thành tích mới của nhà trường đều mang lại cho tôi niềm vui và niềm tự hào như chính thành công của bản thân mình. Tôi vui mừng khi thấy trường ngày càng phát triển, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những lá cờ đầu của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh, là địa chỉ tin cậy trong sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực cho quê hương.
Nhìn lại chặng đường 60 năm xây dựng và trưởng thành của nhà trường, tôi càng thấm thía rằng giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở những tấm bằng khen, những danh hiệu hay những công trình khang trang, mà còn ở biết bao thế hệ thầy, cô đã lặng lẽ cống hiến và biết bao thế hệ học trò đã trưởng thành từ ngôi trường này để góp sức xây dựng quê hương, đất nước. Dẫu thời gian có làm mái tóc của những học trò năm xưa điểm bạc, thì ngôi trường thân yêu vẫn luôn ở lại trong ký ức với hình ảnh đẹp nhất, nơi chắp cánh cho những ước mơ, nuôi dưỡng nhân cách, vun đắp tình yêu nghề và dạy chúng tôi biết sống có ích.
