Hành trình lan tỏa thông điệp hòa hiếu, nhân văn

Các chiến sĩ thuộc lực lượng gìn giữ hòa bình của Việt Nam bên các em nhỏ Nam Sudan tại trại tị nạn Bentiu. Ảnh: Cục Gìn giữ hòa bình

Hòa bình - sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử dân tộc

Trong dòng chảy hàng nghìn năm lịch sử, khát vọng hòa bình luôn là một trong những giá trị cốt lõi của dân tộc Việt Nam. Dù phải liên tục đối mặt với các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, nhưng người Việt chưa bao giờ coi chiến tranh là mục tiêu, mà chỉ là giải pháp bất đắc dĩ để giành lại độc lập, tự do. Chính vì vậy, tư tưởng “lấy đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo” đã trở thành triết lý xuyên suốt, thể hiện rõ nét trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Ngay từ thời phong kiến, sau mỗi chiến thắng, các triều đại Việt Nam thường chủ động giảng hòa, khôi phục quan hệ bang giao để giữ ổn định lâu dài. Điều này phản ánh một tư duy chiến lược: Chiến thắng không phải là kết thúc của xung đột mà là cơ hội để thiết lập hòa bình bền vững. Tinh thần đó tiếp tục được kế thừa trong thời kỳ hiện đại, khi Việt Nam trải qua những cuộc kháng chiến trong thế kỷ XX.

Chiến tranh giữ nước đã để lại những mất mát to lớn, nhưng cũng hun đúc nên một ý chí mạnh mẽ về hòa bình. Sau khi giành độc lập và thống nhất đất nước, Việt Nam lựa chọn con đường hàn gắn, tái thiết và mở cửa hội nhập, với những dấu mốc đáng chú ý như gia nhập Liên hợp quốc (năm 1977), bình thường hóa quan hệ với các nước - đặc biệt là với Hoa Kỳ (năm 1995), gia nhập ASEAN (năm 1995)...

Không chỉ dừng lại ở việc khôi phục đất nước, Việt Nam còn chủ động xây dựng hình ảnh một quốc gia thân thiện, sẵn sàng hợp tác với tất cả các nước trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau. Chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế là minh chứng rõ ràng cho định hướng này. Việt Nam không chọn đứng về phía xung đột, mà hướng tới vai trò cầu nối, thúc đẩy đối thoại và hợp tác.

Giá trị hòa bình của Việt Nam vì thế không phải là khẩu hiệu, mà được hình thành từ chính trải nghiệm lịch sử. Đó là sự thấu hiểu sâu sắc về cái giá của chiến tranh, từ đó càng trân trọng hơn giá trị của hòa bình. Và chính nền tảng này đã tạo nên bản sắc riêng của Việt Nam trong quan hệ quốc tế, đưa nước ta bước vào tương lai trong vai trò một quốc gia kiên định với hòa bình, nhưng cũng đủ bản lĩnh để bảo vệ chủ quyền và lợi ích chính đáng.

Quan điểm này được thể hiện rõ nét trong văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XIV. Trong đó, Đảng ta khẳng định “thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại”. Tổng Bí thư Tô Lâm - trong phát biểu tại lễ Bế mạc Đại hội XIV - cũng một lần nữa nhấn mạnh tới mục tiêu kiên định và nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; sẵn sàng tăng cường hợp tác cùng các quốc gia, các đối tác chung tay kiến tạo hòa bình, củng cố ổn định, mở rộng hợp tác, chia sẻ thịnh vượng, vì một tương lai phát triển bền vững của khu vực và thế giới.

Kiến tạo hòa bình trong kỷ nguyên mới

Những đóng góp cho hòa bình quốc tế được Việt Nam thể hiện rõ nét ngay từ khi bắt đầu vào thời kỳ hội nhập. Trong bài phát biểu quan trọng có chủ đề “Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai” tại Phiên thảo luận chung của Đại hội đồng IPU-152 ngày 16-4 vừa qua, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng khẳng định, Việt Nam đang và sẽ tiếp tục cùng các bạn bè, đối tác tham gia tích cực, chủ động, có trách nhiệm vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và quốc tế.

Thực tế, nước ta - một quốc gia “yêu chuộng hòa bình” - đang từng bước trở thành “tác nhân kiến tạo hòa bình” trên trường quốc tế. Việt Nam đã tích cực tham gia vào các cơ chế đa phương, đặc biệt là Liên hợp quốc. Gần đây, phát biểu tại Cuộc họp Khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump - Chủ tịch Hội đồng Hòa bình về Gaza - đã dành sự tôn trọng sâu sắc đối với Việt Nam, nhấn mạnh uy tín quốc tế của Việt Nam đang không ngừng được củng cố, năng lực kiến tạo hòa bình của nước ta được các cường quốc và bạn bè quốc tế thừa nhận, trân trọng.

Cùng với đó, việc cử lực lượng tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình tại nhiều khu vực trên thế giới đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực đóng góp cho quốc tế của Việt Nam. Những sĩ quan, bác sĩ và lực lượng hỗ trợ của nước ta không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, mà còn mang theo hình ảnh một đất nước từng trải qua chiến tranh, nay đóng góp vào việc ngăn ngừa xung đột và tái thiết hòa bình.

Việt Nam cũng thể hiện vai trò tích cực trong các diễn đàn khu vực và quốc tế. Tại các cơ chế như ASEAN hay các hội nghị đa phương, Việt Nam thường xuyên thúc đẩy đối thoại, kêu gọi giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc Việt Nam đã đảm nhiệm thành công vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Trong các nhiệm kỳ (2008 - 2009 và 2020 - 2021), Việt Nam đã đưa ra nhiều sáng kiến liên quan đến bảo vệ dân thường trong xung đột, tăng cường vai trò của phụ nữ trong tiến trình hòa bình, cũng như thúc đẩy hợp tác quốc tế trong giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống.

Ở cấp độ song phương, Việt Nam duy trì quan hệ hòa bình, hợp tác với hầu hết các quốc gia trên thế giới, kể cả những nước từng có xung đột trong quá khứ. Quá trình bình thường hóa và phát triển quan hệ với các đối tác lớn cho thấy khả năng vượt qua lịch sử, hướng tới tương lai. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn góp phần củng cố niềm tin và giảm thiểu nguy cơ xung đột.

Trong nước, việc duy trì ổn định chính trị, phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân cũng là một phần quan trọng của “hòa bình tích cực”. Một quốc gia ổn định và phát triển sẽ có điều kiện tốt hơn để đóng góp cho hòa bình khu vực và thế giới. Việt Nam đã tận dụng tốt điều này, từng bước nâng cao vị thế và tiếng nói trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, hành trình kiến tạo hòa bình không phải không có thách thức. Thế giới ngày nay đang đối mặt với nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị đến các vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh hay an ninh năng lượng. Trong bối cảnh đó, vai trò của các quốc gia như Việt Nam - quốc gia có kinh nghiệm lịch sử và cam kết hòa bình - càng trở nên quan trọng.

Nhìn về tương lai, Việt Nam có cơ hội tiếp tục phát huy vai trò của mình thông qua việc tham gia sâu hơn vào các cơ chế quốc tế, nâng cao năng lực đóng góp và lan tỏa những giá trị nhân văn. Quan trọng hơn, Việt Nam có thể trở thành một hình mẫu về sự chuyển mình: Từ một quốc gia bị tàn phá bởi chiến tranh trở thành một quốc gia chủ động đóng góp cho hòa bình. Trong các phát biểu, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung từng nhiều lần nêu rõ các yêu cầu lớn với công tác đối ngoại trong giai đoạn hiện nay, trong đó nổi bật là phải tham gia chủ động, có trách nhiệm vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và quốc tế, góp phần xây dựng và bảo vệ trật tự quốc tế công bằng, bình đẳng dựa trên luật pháp quốc tế - đúng theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc “nâng tầm, chủ động mở rộng đóng góp của Việt Nam cho sự nghiệp cách mạng thế giới, cho hòa bình, hợp tác, phát triển và tiến bộ của nhân loại”.

Cứ thế, hành trình của Việt Nam từ chiến tranh đến hòa bình, từ tái thiết đến kiến tạo hòa bình là một câu chuyện đầy ý nghĩa trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. Những giá trị hòa bình không chỉ là di sản của lịch sử, mà còn là định hướng cho tương lai. Với nền tảng ấy, Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò của mình - không chỉ là một quốc gia yêu chuộng hòa bình, mà còn là một đối tác tin cậy, lực lượng tích cực trong việc xây dựng một thế giới ổn định và hợp tác hơn.