Hành trình tăng trưởng xanh

Du khách thích thú với trải nghiệm hái rau xanh.

GIỮ MÀU XANH CHO DU LỊCH

Từ rừng tràm Trà Sư, núi Cấm, các làng Chăm ven sông đến không gian biển, đảo, An Giang đang từng bước mở rộng bản đồ du lịch theo hướng sinh thái. Ở Nam Du, Hòn Sơn, Phú Quốc, nhiều mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái ven biển được hình thành, gắn chặt với việc bảo vệ rạn san hô, giữ đường bờ biển tự nhiên và sinh kế của ngư dân. Tư duy khai thác tài nguyên bằng mọi giá dần lùi lại, nhường chỗ cho cách làm du lịch có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng.

Trong sự chuyển dịch ấy, người dân không đứng ngoài cuộc mà trở thành trung tâm, trực tiếp tham gia vào chuỗi giá trị du lịch: Mở homestay, làm hướng dẫn viên bản địa, nấu những bữa cơm đậm vị biển, cung ứng sản vật địa phương cho du khách. Thu nhập được tạo ra ngay trên chính không gian sống quen thuộc, gắn với nếp sinh hoạt thường ngày.

Một đêm ở đặc khu Kiên Hải, tôi theo chân bà Nguyễn Thị Hòa ra biển câu mực cùng nhóm du khách. Ánh đèn tàu loang loáng trên mặt nước, tiếng cười xen lẫn nhịp sóng vỗ bờ. 5 năm trước, bà Hòa cải tạo căn nhà sát biển thành homestay. Không xây cao tầng, không bê tông hóa bờ biển, bà làm thêm hơn 10 phòng và một cây cầu gỗ để khách chụp ảnh. “Khách thích trải nghiệm đời sống ngư dân. Ban ngày đi biển, tối câu mực rồi cùng nấu ăn, rất gần gũi”, bà Hòa kể.

Tham gia tour “Chạm bếp - Chạm thiên nhiên” của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Du lịch Vi Na Phú Quốc, du khách được hướng dẫn chế biến bánh xèo.

Chính những trải nghiệm mộc mạc ấy trở thành điểm nhấn níu chân du khách đến với homestay của bà Hòa. Cùng với sự thay đổi trong cách làm du lịch, thói quen sinh hoạt của gia đình bà Hòa dần đổi khác: Hạn chế nhựa dùng một lần, phân loại rác, tiết kiệm nước. “Biển sạch thì khách mới đến, mình mới sống được”, bà nói.

Theo ông Nguyễn Vũ Khắc Huy - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh, du lịch xanh không chỉ là câu chuyện của du khách hay cộng đồng địa phương mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp. Khi người dân, doanh nghiệp và chính quyền cùng tham gia, du lịch mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng, thay vì tạo thêm áp lực lên môi trường.

Ở Phú Quốc, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Du lịch Vi Na Phú Quốc là điển hình trong việc làm du lịch xanh. Doanh nghiệp bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong nội bộ như: Nâng cao ý thức tiết kiệm điện, nước; hạn chế nhựa dùng một lần; ưu tiên vật dụng tái chế trong sinh hoạt và tổ chức tour. Dần dần, những việc làm ấy hình thành nên “văn hóa xanh”. Theo bà Phan Thị Thúy Liễu - Phó Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Du lịch Vi Na Phú Quốc, công ty đang đưa vào khai thác nhiều sản phẩm du lịch xanh như tour xe đạp, “Garden tour” trồng cây, chăm sóc vườn, các workshop làm nón lá, nấu ăn truyền thống để du khách hòa mình vào văn hóa bản địa. Việc liên kết với hộ dân, làng nghề và nhà cung ứng địa phương giúp hình thành chuỗi giá trị du lịch cộng đồng bền vững.

PHÁT TRIỂN KINH TẾ KHÔNG ĐÁNH ĐỔI MÔI TRƯỜNG

Khi ngày mới bắt đầu, nhịp sống cũng tất bật trong các khu công nghiệp của An Giang. Ở đó, tăng trưởng xanh là bài toán sản xuất, năng lượng và môi trường gắn với từng dây chuyền, từng ca làm việc của công nhân.

Tại các khu công nghiệp, tỉnh đang chuyển hướng từ tăng trưởng số lượng dự án sang chất lượng bền vững. Tỉnh ưu tiên các nhà đầu tư áp dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải; đồng thời triển khai hệ thống xử lý nước thải tập trung và tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp.

Với doanh nghiệp, sản xuất xanh không còn là câu chuyện “nên hay không nên”. Những tiêu chí về tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc… trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại trên thị trường. Nhiều doanh nghiệp buộc phải thay đổi cách làm quen thuộc, rà soát lại toàn bộ dây chuyền sản xuất để giảm tổn thất từ đầu vào.

Sự thay đổi ấy không chỉ diễn ra trong các nhà máy hiện đại mà còn lan tỏa đến những nghề truyền thống. Tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Khai thác thủy hải sản Liên Hiệp, đặc khu Phú Quốc quy trình sản xuất nước mắm vẫn giữ cách làm thủ công khép kín nhưng được kiểm soát chặt chẽ hơn bằng các tiêu chí khoa học và môi trường. Doanh nghiệp sở hữu đội ghe riêng, chủ động nguồn cá cơm tươi quanh năm. Cá sau khi đưa vào bờ được chọn lọc thủ công, loại bỏ cá tạp rồi ủ chượp với muối tinh khiết trong thùng gỗ tối thiểu 12 tháng. Thành phẩm là những mẻ nước mắm cốt có độ đạm cao từ 40 - 43 độ, không pha trộn phụ gia, mang vị mặn dịu, hậu ngọt tự nhiên. Phía sau hương vị truyền thống ấy là quy trình sản xuất được tính toán kỹ để hạn chế tối đa tác động đến môi trường.

Song song với việc nâng chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, bảo đảm toàn bộ nước thải phát sinh trong quá trình sản xuất được xử lý đúng quy định trước khi xả ra môi trường. “Chúng tôi làm nước mắm không chỉ để mưu sinh mà còn là cách giữ nghề và giữ biển”, bà Trần Kim Liên - Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Khai thác thủy hải sản Liên Hiệp chia sẻ.

Trong tiến trình chuyển sang công nghiệp xanh, An Giang không chỉ đặt ra yêu cầu rồi để doanh nghiệp tự xoay xở. Theo Sở Công thương, các cơ quan chức năng chủ động đồng hành, hướng dẫn cơ sở sản xuất tuân thủ quy định về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, từ khâu đầu vào đến vận hành. Mục tiêu không chỉ dừng ở việc đạt chuẩn mà hướng tới những sản phẩm ổn định chất lượng, an toàn và đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Sự đồng hành đó giúp doanh nghiệp từng bước cải thiện công nghệ, giảm rủi ro an toàn lao động, hạn chế ô nhiễm và nâng cao giá trị sản phẩm. Khi quy trình được kiểm soát tốt hơn, uy tín doanh nghiệp được củng cố, mở ra cơ hội tiếp cận những thị trường ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn môi trường.

NÔNG DÂN HƯỞNG LỢI TRỰC TIẾP

Rời những nhà xưởng, hành trình tăng trưởng xanh ở An Giang tiếp tục mở ra trên những cánh đồng rộng lớn. Ở đó, sự thay đổi bắt đầu từ chính thói quen sản xuất đã ăn sâu nhiều năm của người nông dân.

Những mô hình như “1 phải, 5 giảm”, canh tác lúa thông minh, trồng xoài, chuối theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP trở nên quen thuộc với người dân. Nông dân làm nông tiết kiệm chi phí, giảm phát thải và tôn trọng tự nhiên hơn. Đất được nghỉ ngơi, nguồn nước dần cải thiện, nông sản đủ điều kiện bước vào các thị trường khó tính, mang lại giá trị gia tăng rõ rệt.

Điểm nhấn rõ nét là Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Theo ông Trần Thanh Hiệp - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đề án giúp giảm chi phí sản xuất hơn 4,1 triệu đồng/ha, năng suất tăng gần 0,8 tấn/ha, lợi nhuận tăng hơn 9 triệu đồng/ha. Quan trọng hơn, nông dân được hưởng lợi trực tiếp thông qua liên kết với doanh nghiệp và hợp tác xã.

Ông Lê Tấn Đức - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Vinacam, xã Hòn Đất thu hoạch đậu nành rau.

Trên cánh đồng lúa ở xã Hòn Đất, ông Lê Tấn Đức - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Vinacam đi kiểm tra ruộng mà không còn mang theo bình thuốc hóa học nặng trĩu. “Làm lúa theo hướng hữu cơ, giảm phân thuốc, khỏe người mà lúa vẫn trúng”, ông Đức nói.

Không chỉ cây lúa, nông nghiệp xanh ở An Giang còn lan sang đậu nành, rau màu... với hơn 47.000ha vùng sản xuất an toàn, hàng trăm ha đạt chuẩn VietGAP và chứng nhận hữu cơ.

Con đường tăng trưởng xanh tại An Giang không hề bằng phẳng. Vốn, công nghệ và thói quen cũ vẫn là rào cản. Nhưng từ cánh đồng lúa đến khu công nghiệp, từ điểm du lịch sinh thái đến làng nghề truyền thống, một hướng đi bền vững đang dần hình thành.

HƯƠNG GIANG