Hành trình tìm lại 'giấc mơ Mỹ' của Nam Việt

Nam Việt từng là doanh nghiệp xuất khẩu cá basa số một tại thị trường Mỹ. Ảnh: DN.

2025 chứng kiến bước tăng trưởng mạnh mẽ của Công ty CP Nam Việt, với doanh thu 6.950 tỷ đồng, tăng 41%, lợi nhuận sau thuế đạt mức kỷ lục xấp xỉ 1.000 tỷ đồng, tăng 21 lần so với cùng kỳ.

Trong đó, riêng quý cuối năm, lợi nhuận sau thuế của Nam Việt đạt 252 tỷ đồng, cao gấp 42 lần cùng kỳ, đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 2008, công ty này chiếm lĩnh vị trí số một về lợi nhuận trong ngành xuất khẩu cá thịt trắng.

Bức tranh kinh doanh tích cực năm 2025 là quả ngọt cho quá trình nỗ lực kiểm soát chi phí sản xuất thông qua tự chủ 100% nguyên liệu và nguồn thức ăn, bên cạnh đẩy mạnh mảng cá rô phi để tối ưu hóa biên lợi nhuận.

Song song với đó, hoạt động tối ưu hóa thị trường cũng được Nam Việt đẩy mạnh với việc mở rộng ra các thị trường mới như Brazil, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu/ sang thị trường chủ lực là Mỹ. Riêng năm 2025, Nam Việt kiếm về 2,6 triệu USD doanh thu xuất khẩu sang Mỹ, tăng mạnh 60% so với cùng kỳ.

Kết quả phản ánh vị thế vững chắc của Nam Việt tại thị trường Mỹ, trong bối cảnh doanh nghiệp này mới nối lại xuất khẩu sang Mỹ hơn 3 năm, sau một giai đoạn dài bỏ ngỏ.

Hành trình quay lại thị trường Mỹ của Nam Việt

Nam Việt bắt đầu xuất khẩu cá basa sang Mỹ từ năm 2002 và nhanh chóng trở thành nhà xuất khẩu cá basa lớn nhất thị trường này vào năm 2007. Tuy nhiên, năm 2014, doanh nghiệp chính thức ngừng xuất khẩu cá basa sang Mỹ do áp lực từ thuế chống bán phá giá, khi đó lên đến gần 2,4USD/kg, tương đương 50.000 đồng/kg theo tỷ giá thời điểm đó.

Giai đoạn trở về sau, công ty tập trung vào các thị trường dễ khai thác, rào cản thương mại “dễ thở” hơn, đặc biệt là Trung Quốc.

Việc rút khỏi thị trường lớn là Mỹ diễn ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh của Nam Việt gặp nhiều bấp bênh khi trước đó, vào năm 2009, công ty đánh mất một thị trường lớn khác là Nga do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế thế giới.

Đồng thời, hoạt động đầu tư ngoài ngành là khai thác quặng ferocrom bị tạm ngừng cũng khiến doanh nghiệp chịu khoản lỗ lên đến 300 tỷ USD vào năm 2011.

Một chuỗi sự kiện khiến kết quả kinh doanh của Nam Việt trở nên bết bát, lợi nhuận năm vỏn vẹn vài tỷ đồng, giá cổ phiếu ANV cũng sụt giảm mạnh. Đánh mất thị trường Mỹ như một giọt nước tràn ly, khiến Nam Việt bắt buộc điều chỉnh hoạt động, tập trung vào mảng kinh doanh cốt lõi.

Dưới sự điều hành của Nhà sáng lập Nam Việt Doãn Tới, công ty đẩy mạnh đầu tư hoàn thiện hệ sinh thái từ con giống, thức ăn cho đến vùng nuôi trồng và nhà máy chế biến. Công ty cũng tập trung mở rộng thị trường xuất khẩu sang Trung Quốc, Nam Mỹ, châu Âu, tạo động lực kéo doanh thu và lợi nhuận trở lại đà tăng trưởng.

Trền nền tảng thuận lợi, tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2019, ông Tới, khi đó giữ vị trí Chủ tịch HĐQT Nam Việt, khẳng định sẽ đưa công ty quay lại thị trường Mỹ “bằng mọi giá”.

Doanh nhân Doãn Tới, Nhà sáng lập Nam Việt, hiện đang giữ chức Phó chủ tịch HĐQT. Ảnh: DN

Sau đó, con trai ông Tới là ông Doãn Chí Thiện, khi đó giữ vị trí trợ lý tổng giám đốc Nam Việt, tiết lộ mong muốn quay trở lại Mỹ bởi đây là thị trường lớn và có cơ hội đem lại giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, ông Thiện cũng khẳng định sẽ tiếp tục chiến lược đa dạng hóa xuất khẩu, không phụ thuộc vào bất cứ thị trường nào.

Sau đại hội cổ đông chừng một tháng, Nam Việt liên hệ với Bộ Thương mại Mỹ và gửi đề xuất nối lại hoạt động xuất khẩu sang thị trường này. Theo tiến độ ban đầu, đến năm 2020, đề xuất của Nam Việt sẽ được xem xét và doanh nghiệp chính thức xuất khẩu trở lại sang Mỹ từ năm 2021.

Tuy nhiên, việc quay trở lại thị trường Mỹ chậm hơn 1 năm so với dự kiến. Tháng 8/2022, 5 container cá basa của Nam Việt được vận chuyển sang Mỹ, với giá 5USD/kg, chính thức đánh dấu sự trở lại của ông hoàng cá basa tại thị trường có nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Trong 5 tháng cuối 2022, Nam Việt ghi nhận doanh thu 1,9 triệu USD từ thị trường Mỹ, tương ứng 1,4% doanh thu xuất khẩu của công ty. Con số này không lớn so với những thị trường chủ lực khác như Trung Quốc nhưng đánh dấu một tín hiệu tươi sáng, mở ra thời kỳ tăng trưởng tiếp theo của Nam Việt.

Liên tiếp các năm 2023, 2024, Nam Việt ghi nhận kết quả tích cực tại thị trường Mỹ trong bối cảnh thuế chống bán phá giá được đưa về 0% và nhu cầu tăng trưởng khả quan. Ngoài cá basa, Nam Việt cũng xuất khẩu cá tra và cá rô phi sang Mỹ, qua đó nâng cao tỷ trọng doanh thu từ thị trường này.

Tìm lại ngôi vương

Một điểm đặc biệt, quá trình nối lại hoạt động xuất khẩu sang Mỹ của Nam Việt cũng là hành trình vực dậy một cách mạnh mẽ của ông lớn ngành thủy sản này, từ vũng lầy của khó khăn, thua lỗ cho đến khi lợi nhuận xấp xỉ mức nghìn tỷ đồng.

Suốt hành trình này, Nam Việt kiến tạo được một lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ khi sở hữu bãi chăn nuôi rộng 152ha, công suất 14 tỷ con giống mỗi năm, 600ha diện tích nuôi cá và 4 nhà máy chế biến thủy sản.

Song song với đó, công ty cũng sở hữu nhà máy thức ăn chăn nuôi với công suất 1.000 tấn/ngày, đáp ứng toàn bộ nhu cầu nuôi trồng thủy sản cung ứng nội bộ. Nhờ lợi thế lớn, công ty duy trì sản lượng phục vụ những thị trường chủ lực, từ Mỹ, châu Âu tới Trung Quốc và mở rộng sang khu vực Nam Mỹ.

Cá rô phi của Nam Việt. Ảnh: DN.

Dấu ấn đáng chú ý nhất của Nam Việt trong hành trình vừa qua phải kể đến việc đẩy mạnh dòng sản phẩm cá rô phi, loại cá thịt trắng đang được ưa chuộng để thay thế cho nhiều loại cá khác nhờ giá tương đối rẻ, phù hợp với thị trường toàn cầu đang có xu thế “phòng thủ” trước những biến động.

Sản lượng cá rô phi của Nam Việt lên đến 60.000 tấn/năm, giúp công ty trở thành doanh nghiệp dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu cá rô phi ssang Mỹ. Như vậy, sau câu chuyện cá basa năm 2007, cá rô phi tiếp tục đưa Nam Việt đến vị thế dẫn đầu tại thị trường có nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tính đến hết năm 2025, Nam Việt đã chuyển đổi hơn 70% diện tích ao nuôi tại khu trang trại Bình Phú từ cá da trơn sang cá rô phi. Không chỉ thuận theo xu thế thị trường, bước đi này còn giúp Nam Việt tối ưu hóa biên lợi nhuận nhờ vào việc cá rô phi đang có biên lợi nhuận tốt hơn so với cá tra và cá basa.

Ước tính của Chứng khoán SHS, cá rô phi đem lại gần 400 tỷ đồng lợi nhuận cho Nam Việt trong năm 2025, con số đáng chú ý trong bối cảnh xuất khẩu cá rô phi chỉ đang được đẩy mạnh vài năm trở lại đây.

Bên cạnh đó, tương tự đối thủ cạnh tranh là Vĩnh Hoàn, Nam Việt cũng áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn vào việc chế biến phụ phẩm từ cá để sản xuất collagen và gelatine, phục vụ ngành công nghiệp mỹ phẩm, dinh dưỡng và dược phẩm.

Nhà máy Aminavio, liên doanh giữa Nam Việt và đối tác đến từ Hàn Quốc Amicogen được khánh thành vào tháng 4/2023, chuyên sản xuất gelatine và collagen. Nam Việt kỳ vọng, giai đoạn 1 của nhà máy sẽ đem về lợi nhuận 1,5 triệu USD, đóng góp 10% lợi nhuận cho công ty, trong khi giai đoạn 2 đang tiếp tục được triển khai.