Hành trình tìm những người nằm lại - Bài cuối: Đưa các anh trở về

Ngày những người lính trở về

Sáng 6/7/2026, không khí tại Công viên Lê Thị Riêng trở nên đặc biệt trang nghiêm. Nơi từng là hiện trường của những ngày khảo sát, đào thăm dò giờ đây trở thành địa điểm diễn ra Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội cùng đông đảo cán bộ, chiến sĩ và thân nhân liệt sĩ.

Buổi lễ không chỉ đánh dấu việc chính thức triển khai giai đoạn tìm kiếm quy mô lớn tại Công viên Lê Thị Riêng, mà còn mở đầu cho một hành trình mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc trong Chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện một rãnh chôn tập thể dài khoảng 25 m, rộng khoảng 3 m. Cùng với đó là nhiều di vật của người lính như tăng võng, dép cao su, tăng bộ đội và các hiện vật liên quan được phát hiện.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, Thành phố đã huy động nhiều lực lượng cùng tham gia nghiên cứu, xác minh các hố chôn tập thể tại khu vực Nghĩa địa Đô Thành trước đây nay là Công viên Lê Thị Riêng.

Hàng loạt nguồn tư liệu được đối chiếu từ hồ sơ lịch sử, ảnh lưu trữ, bản đồ quân sự, tài liệu trong và ngoài nước, kết hợp với lời kể của nhân chứng và các phương pháp khoa học hiện đại như radar xuyên đất, đo điện trở suất, phân tích địa vật lý để từng bước khoanh vùng các khu vực nghi vấn.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, sau hai ngày đào thăm dò tại khu vực A, lực lượng làm nhiệm vụ đã phát hiện một rãnh chôn tập thể dài khoảng 25 mét, rộng khoảng 3 mét; bước đầu tìm thấy 5 bộ hài cốt cùng nhiều di vật như tăng võng, dép cao su, tăng bộ đội và các hiện vật liên quan.

"Kết quả này khẳng định hướng khảo sát của Ban Chỉ đạo là đúng đắn, tạo cơ sở để tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm trong thời gian tới", ông Mạnh Cường nhấn mạnh.

Tại Lễ triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt các Anh hùng liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt thiêng liêng, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân và xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu.

Theo Thủ tướng, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" và trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với các Anh hùng liệt sĩ. Dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng với nhiều gia đình, nỗi đau vẫn còn khi người thân chưa được tìm thấy. Vì vậy, bằng mọi giá phải nỗ lực đưa các liệt sĩ trở về với gia đình và quê hương.

Thủ tướng cho biết, việc triển khai tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng là kết quả của nhiều năm kiên trì thu thập thông tin, nghiên cứu tư liệu lịch sử, đặc biệt là khai thác hồ sơ quân sự được giải mật cùng nguồn tư liệu do các tổ chức và cựu chiến binh Hoa Kỳ từng tham chiến tại Việt Nam cung cấp.

Trong Chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Ban Chỉ đạo quốc gia, Quân khu 7 và TP Hồ Chí Minh đã phối hợp chặt chẽ, kết hợp dữ liệu lịch sử, lời kể nhân chứng với các phương pháp khoa học hiện đại để khoanh vùng, khảo sát và từng bước xác định khu vực chôn cất tập thể các liệt sĩ.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng biểu dương những nỗ lực của Ban Chỉ đạo quốc gia, Quân khu 7, TP Hồ Chí Minh, các cơ quan chuyên môn, nhà khoa học, nhân chứng lịch sử cùng các tổ chức, cá nhân đã kiên trì đồng hành, cung cấp nhiều nguồn tư liệu quý, góp phần mở ra hy vọng cho thân nhân các liệt sĩ trên cả nước.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước di quan hài cốt liệt sĩ vào khu vực Nhà tưởng niệm.

Để hoàn thành nhiệm vụ, Thủ tướng yêu cầu công tác tìm kiếm, quy tập phải được thực hiện bài bản, khoa học, chặt chẽ và an toàn, với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Mỗi dấu vết, mỗi di vật cần được bảo vệ nguyên vẹn nhằm phục vụ công tác xác minh danh tính. Thủ tướng đề nghị TP Hồ Chí Minh phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an huy động tối đa nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, nhất là giám định ADN, nhằm nâng cao hiệu quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Bên cạnh đó, từ kết quả tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng, Thủ tướng đề nghị Bộ Quốc phòng, Quân khu 7 và TP Hồ Chí Minh tiếp tục tổng hợp, phân tích các hồ sơ, dữ liệu liên quan đến những trận đánh lớn, tăng cường đối chứng tư liệu, khai thác thông tin từ nhân chứng lịch sử và ứng dụng công nghệ hiện đại để xác minh, khoanh vùng các khu vực nghi có mộ tập thể, tạo cơ sở mở rộng công tác tìm kiếm trên phạm vi cả nước.

Thủ tướng bày tỏ tin tưởng với quyết tâm của các lực lượng và sự chung tay của toàn xã hội, nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng sẽ đạt kết quả tốt, góp phần tiếp tục giải mã những thông tin còn dang dở về các chiến dịch, trận đánh trong kháng chiến. Đồng thời, Thủ tướng kêu gọi các tầng lớp nhân dân, cựu chiến binh trong và ngoài nước tiếp tục cung cấp thông tin, tư liệu để cùng đưa những người con ưu tú của Tổ quốc trở về với gia đình và đồng đội.

Khép lại một phần nỗi đau

Ngay trong ngày diễn ra lễ triển khai, công tác khai quật tiếp tục được mở rộng. Đến đầu giờ chiều 6/7, lực lượng làm nhiệm vụ đã quy tập được 9 bộ hài cốt liệt sĩ tại rãnh mộ tập thể dài khoảng 25 mét. Trong đó, buổi sáng tìm thấy 7 bộ hài cốt, đến đầu giờ chiều tiếp tục phát hiện thêm 2 bộ.

Khu vực lấy mẫu và lưu mẫu hài cốt liệt sĩ.

Theo Thiếu tướng Trần Chí Tâm, trong số các hài cốt đã được quy tập có 3 bộ còn tương đối nguyên vẹn, số còn lại đã phân hủy theo thời gian. Qua các di vật và đối chiếu tài liệu lịch sử, cơ quan chức năng bước đầu xác định được danh tính một liệt sĩ là Huỳnh Văn Quên, Tiểu đội phó, Tiểu đoàn 1 Long An, Quân Giải phóng miền Nam, hy sinh trong trận đánh cầu Chữ Y năm 1968. Thông tin ấy nhanh chóng thắp lên hy vọng cho nhiều gia đình đã chờ đợi gần sáu thập kỷ.

Chiều cùng ngày, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cùng đoàn công tác trực tiếp đến xã Vàm Cỏ để gặp gia đình ông Huỳnh Văn Mười, người nhận là em trai của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.

Qua đối chiếu hồ sơ, cơ quan chức năng phát hiện giấy báo tử của gia đình ghi tên "Huỳnh Văn Quyên", trong khi Bằng Tổ quốc ghi công lại ghi "Huỳnh Văn Quên". Chính sự khác biệt này khiến việc xác nhận danh tính phải được tiến hành hết sức cẩn trọng.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, Bộ Tư lệnh Thành phố sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức xác minh kỹ lưỡng, đối chiếu các thông tin, hồ sơ để có kết luận chính xác về nhân thân liệt sĩ, tránh nhầm lẫn hoặc sai sót trong quá trình xác nhận. Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cũng đề nghị chính quyền địa phương hỗ trợ gia đình trong quá trình làm rõ thông tin.

Ông Huỳnh Văn Mười kể rằng anh trai nhập ngũ từ năm 16 tuổi, đến năm 1968 mất liên lạc sau trận đánh khu vực cầu Chữ Y. "Mẹ tôi kể về anh Hai rất nhiều lần. Gia đình chỉ biết anh hy sinh rồi bặt tin đến tận hôm nay", ông Mười xúc động chia sẻ.

Đối với lực lượng tìm kiếm, việc phát hiện các hài cốt mới chỉ là bước đầu. Hành trình phía trước còn nhiều việc phải làm. Từng bộ hài cốt sẽ được lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN. Từng di vật sẽ được làm sạch, bảo quản và đối chiếu với hồ sơ lịch sử. Từng thông tin về đơn vị chiến đấu, quê quán, phiên hiệu sẽ tiếp tục được rà soát để tìm lại tên cho những người đã ngã xuống.

Các hài cốt liệt sĩ được đưa vào Nhà tưởng niệm.

Theo Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi khai quật tại khu vực A, đồng thời đối chiếu tài liệu và lời kể nhân chứng nhằm xác định các rãnh mộ còn lại. Cuộc tìm kiếm dưới lòng đất vẫn sẽ còn tiếp diễn. Có thể sẽ còn nhiều ngày đào bới. Nhiều tháng giám định. Thậm chí nhiều năm xác minh danh tính. Nhưng từ khoảnh khắc những bộ hài cốt đầu tiên được đưa lên khỏi lòng đất, hành trình ấy đã mang một ý nghĩa vượt lên trên một cuộc khai quật.

Đó là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" bằng những việc làm cụ thể. Là lời hứa của thế hệ hôm nay với những người đã ngã xuống. Rằng sẽ không ai bị lãng quên. Rằng dù chiến tranh đã lùi xa gần sáu mươi năm, đất nước vẫn sẽ tiếp tục đi tìm, tiếp tục gọi tên và tiếp tục đưa các anh trở về.