Hành trình tri ân, tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ Trường Sơn

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trên con đường Trường Sơn huyền thoại, hơn 20.000 người đã hy sinh, 31.000 người bị thương và hàng vạn người nhiễm chất độc hóa học dioxin. Họ là bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, những người đã góp sức to lớn chi viện cho miền Nam ruột thịt đến ngày đất nước được giải phóng.

Hiện công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Trường Sơn được triển khai, nhưng đến nay vẫn còn hơn 10.000 liệt sĩ chưa tìm thấy. Phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đã phỏng vấn Thiếu tướng Hoàng Kiền, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Phó Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam về những hoạt động tri ân đồng đội và hỗ trợ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ Trường Sơn.

Thưa Thiếu tướng, cả nước đang đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ qua Chiến dịch 500 ngày đêm và hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/2027). Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam có những hoạt động cụ thể gì?

Đây là một chủ trương rất lớn của Đảng và Nhà nước. Nhân dịp hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Hội Trường Sơn đã quán triệt chủ trương này từ cơ quan Trung ương Hội đến các hội thành viên, đơn vị trực thuộc.

Thiếu tướng Hoàng Kiền, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Phó Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam.

Riêng tại mặt trận Trường Sơn có hơn 20.000 liệt sĩ hy sinh. Đến nay, Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn mới quy tập được 10.269 hài cốt liệt sĩ, còn hơn 10.000 liệt sĩ chưa tìm thấy. Vì vậy, việc tiếp nhận và kết nối thông tin đặc biệt quan trọng.

Chúng tôi đã thống nhất trong toàn Hội và phối hợp chặt chẽ với Binh đoàn 12, đơn vị kế tục truyền thống, quản lý hồ sơ của bộ đội Trường Sơn. Khi hội viên hoặc thân nhân liệt sĩ đến liên hệ tìm kiếm thông tin, các đơn vị đều tận tâm, tận lực hướng dẫn, giới thiệu sang Ban Chính sách Binh đoàn 12 để tra cứu hồ sơ. Đồng thời, phối hợp, hướng dẫn kết nối với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam để hỗ trợ thủ tục.

Trường hợp có thông tin, chúng tôi giúp đỡ gia đình hết sức. Trường hợp chưa có thông tin cũng giải thích rõ hoàn cảnh lịch sử.

Sau Hiệp định Paris ngày 27/1/1973, Bộ Tư lệnh Trường Sơn đã tổ chức một đợt quy tập hài cốt liệt sĩ quy mô lớn. Mỗi binh trạm đều thành lập các đội đi tìm kiếm, quy tập liệt sĩ, chủ yếu là những người hy sinh trên đất bạn Lào, đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn. Giai đoạn từ năm 1973 đến năm 1975 đã quy tập được 10.269 phần mộ.

Ủng họ trực tiếp bằng tiền mặt.

Chiến tranh khốc liệt, hơn 10.000 liệt sĩ còn lại vẫn chưa tìm thấy hài cốt, nên công tác tìm kiếm hiện nay vô cùng gian nan. Dù vậy, Hội Trường Sơn từ Trung ương đến địa phương luôn quán triệt tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Bản thân chúng tôi may mắn trở về lành lặn đã là điều vô cùng quý giá. Nghĩ đến đồng đội nằm lại chiến trường mà chưa tìm thấy thì đau xót lắm. Vì vậy, việc gì làm được cho đồng đội và thân nhân, chúng tôi đều dốc lòng, dốc sức thực hiện.

Hoạt động tri ân trong thời gian qua được Hội triển khai như thế nào, thưa Thiếu tướng?

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đường Trường Sơn được mở ra để chi viện sức người, sức của cho cách mạng miền Nam. Suốt 16 năm (1959 - 1975), đế quốc Mỹ tiến hành cuộc chiến ngăn chặn bằng không quân với quy mô và mức độ ác liệt nhất trong lịch sử chiến tranh.

Hơn 4 triệu tấn bom đạn đã đánh xuống đường Trường Sơn, trong tổng số gần 8 triệu tấn bom đạn trên toàn Đông Dương. Nhưng họ đã không ngăn chặn được đường Trường Sơn, không ngăn chặn được sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam. Phía Mỹ từng nói, Mỹ thua ở Trường Sơn thì mới thua ở miền Nam Việt Nam.

Trường Sơn trở thành con đường huyền thoại. Để có được điều đó là sự hy sinh rất lớn của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến. Hơn 20.000 người hy sinh, 31.000 người bị thương và hàng vạn người nhiễm chất độc hóa học dioxin. Khi trở về đời thường, có hàng chục vạn người bị suy giảm sức khỏe, tinh thần.

Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam có hai mục đích là phát huy truyền thống anh hùng của Trường Sơn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và làm công tác nghĩa tình đồng đội. Đây là những việc Hội đã và đang thực hiện.

Sang năm, Hội sẽ tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV. Trong đó, hoạt động tri ân chiến sĩ Trường Sơn tiếp tục là nội dung trọng tâm. Tôn chỉ của Hội gồm hai việc xuyên suốt là "Phát huy truyền thống" và "Làm công tác nghĩa tình".

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, gắn với đặc thù của Trường Sơn là có hơn 31.000 thương binh, trong đó nhiều người đã mất, và hơn 20.000 liệt sĩ, với hơn 10.000 phần mộ chưa tìm thấy, Hội sẽ xây dựng một chương trình lớn về truyền thống và nghĩa tình để đưa vào Đại hội và triển khai trong thời gian tới.

Mới đây Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam đã phát động Chiến dịch "Tri ân chiến sĩ Trường Sơn" năm 2026. Diễn ra từ ngày 10/9/2026 đến hết ngày 31/12/2026, mục tiêu cụ thể của Chiến dịch là gì, thưa Thiếu tướng?

Trở về đời thường, còn rất nhiều bộ đội Trường Sơn gặp hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là các nữ chiến sĩ Trường Sơn. Nhiều người lỡ thì, không lập gia đình.

Mặc dù từng tham gia chiến đấu nhưng không phải ai cũng được hưởng chế độ. Nhiều người không có chế độ gì cả do không phải là thương binh, không có chế độ chất độc da cam, nhưng mang nhiều bệnh tật, đời sống khó khăn.

Mục đích của chúng tôi là hướng về nghĩa tình đồng đội, vận động nguồn lực. Trước hết là trong nội bộ Hội Trường Sơn, do các hội viên đóng góp. Thứ hai là kêu gọi sự ủng hộ rộng rãi của các tổ chức, cá nhân trên toàn quốc và toàn xã hội để tạo ra Quỹ Nghĩa tình Trường Sơn.

Nguồn quỹ này dùng để giúp đỡ những người khó khăn như xây nhà tình nghĩa, tặng sổ tiết kiệm, tặng quà trong các dịp lễ, Tết... Chúng tôi mong muốn có thêm nguồn lực để tăng quỹ, giúp đỡ được nhiều đồng đội hơn.

Chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm nhưng số người khó khăn vẫn còn rất lớn. Phát động chương trình này nhằm thông tin đến mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội biết về một Trường Sơn anh hùng, sự hy sinh và đóng góp to lớn của các chiến sĩ Trường Sơn, từ đó chung tay ủng hộ, tạo nguồn quỹ hỗ trợ hội viên.

Vậy nguồn lực vận động được sẽ được Hội sử dụng vào những hoạt động cụ thể nào, thưa Thiếu tướng?

Chủ đề của chúng tôi là chương trình "Tri ân chiến sĩ Trường Sơn". Tất cả các nguồn lực tài trợ sẽ được đưa vào Quỹ Nghĩa tình Trường Sơn.

Thường trực Hội sẽ giao cho các tỉnh, thành hội. Hiện nay, chúng tôi có tổ chức Hội tại 29 tỉnh, thành phố, cùng các ban liên lạc, hội truyền thống của các đơn vị. Các đơn vị sẽ rà soát, lập danh sách và báo cáo về những trường hợp khó khăn.

Các đại biểu nhắn tin chuyển khoản ủng hộ chương trình tri ấn chiến sĩ Trường Sơn năm 2026.

Ưu tiên hàng đầu là nhà ở, hỗ trợ xây nhà mới hoặc sửa chữa nhà cũ. Thứ hai là hỗ trợ các đồng đội ốm đau, bệnh tật hiểm nghèo cần kinh phí chữa trị. Tiếp đó là các hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác.

Hội sẽ cân đối và tiến hành chi hỗ trợ chủ yếu ngay trong năm nay. Từ nay đến ngày 31/12 sẽ giải ngân dần. Sang năm 2027, diễn ra Đại hội nhiệm kỳ IV của Hội, chúng tôi sẽ tổng kết, thống kê và tiếp tục phân bổ nguồn lực ủng hộ hội viên.

Tiêu chí ưu tiên lần lượt là làm nhà mới, sửa nhà, hỗ trợ ốm đau, bệnh tật khó khăn cùng các hoàn cảnh khác. Trong đó, ưu tiên cao nhất vẫn là hỗ trợ xây dựng những "Mái nhà nghĩa tình Trường Sơn".

Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!