'Hào khí Lạc Hồng' đưa công nghệ thành động lực sáng tạo công nghiệp văn hóa

Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý của chương trình nghệ thuật thực cảnh Hào khí Lạc Hồng, do Khu di tích lịch sử Đền Hùng chủ trì tổ chức, phối hợp với các đơn vị thực hiện, vừa được giới thiệu tại họp báo sáng 25/10 ở Phú Thọ. 

Dự kiến biểu diễn vào 2 ngày 21 và 23/11, chương trình khai thác những huyền tích thời đại Hùng Vương bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, kết hợp công nghệ trình diễn và trải nghiệm nhập vai trên không gian mặt nước tại khu vực cảnh quan Nhà đón tiếp khách Quốc tế - Trung tâm lễ hội Đền Hùng, Khu di tích lịch sử Đền Hùng.

Phát biểu khai mạc họp báo, ông Phạm Tiến Đạt (Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng) nhấn mạnh, chương trình được xây dựng nhằm tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị di sản gắn với phát triển du lịch, đồng thời thực hiện chủ trương phát triển những sản phẩm công nghiệp văn hóa độc đáo. Đây là sự kết hợp giữa những trăn trở của đơn vị quản lý di sản trong việc phát huy giá trị di tích với tâm huyết, khát vọng sáng tạo của các đạo diễn, nghệ sĩ.

Ông Phạm Tiến Đạt (Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng) phát biểu tại họp báo. Ảnh: BTC

Với thời lượng dự kiến 90 phút, chương trình có sự tham gia sáng tạo của đạo diễn văn hóa Trần Trung và đạo diễn Mai Long, gồm 6 phần nghệ thuật liên hoàn: "Huyền sử Lạc Hồng", "Mỵ Nương và hội kén rể", "Hai thế giới Núi và Nước", "Rước Mỵ Nương và cuộc chạm trán", "Đại chiến Sơn Tinh - Thủy Tinh" và "Khi nước rút và Về nguồn". 

Đáng chú ý, chương trình được xây dựng như một tác phẩm nghệ thuật lấy cảm hứng từ huyền sử, truyền thuyết và các biểu tượng văn hóa, không phải sự phục dựng lịch sử. Thông qua hình thức thực cảnh, chương trình hướng tới đưa những giá trị về nguồn cội, nghĩa đồng bào, tinh thần đoàn kết và sức sống cộng đồng đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Theo đạo diễn Mai Long, đằng sau những truyền thuyết quen thuộc là nhiều tầng sâu ý nghĩa về mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người, gửi gắm khát vọng của cha ông trong việc vượt qua thiên tai, bảo vệ cuộc sống.

Vì vậy, ê-kíp lựa chọn kết hợp ngôn ngữ sân khấu, điện ảnh và thực cảnh, tạo nên mạch cảm xúc có những cao trào, đồng thời có khoảng lặng để khán giả chiêm nghiệm. Ông nhấn mạnh, sự hoành tráng của sân khấu và hiệu ứng thị giác phải gắn với nội dung, chiều sâu văn hóa và giá trị nhân văn.

Một điểm mới của chương trình là yếu tố tương tác, nhập vai. Trong phân cảnh hội kén rể, một nhóm khán giả đăng ký trước sẽ được hướng dẫn sử dụng trang phục cách điệu, trực tiếp tham gia cùng diễn viên, qua đó tạo sự gần gũi hơn với những câu chuyện văn hóa truyền thống.

Họp báo ra mắt chương trình nghệ thuật "Hào khí Lạc Hồng". Ảnh: BTC

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại được xác định là một trong những điểm nhấn của Hào khí Lạc Hồng, nhằmtổ chức không gian biểu diễn, tái hiện các hình tượng huyền sử và nâng cao trải nghiệm của khán giả.

Theo đạo diễn Trần Trung, việc chuyển những câu chuyện quen thuộc về thời đại Hùng Vương thành ngôn ngữ nghệ thuật mới, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ dễ tiếp cận hơn, đặt ra không ít thách thức đối với ê-kíp. Vì vậy, chương trình được định hướng như một tổ hợp các ngôn ngữ nghệ thuật và công nghệ trình diễn, kết hợp sân khấu, thực cảnh, điện ảnh với yếu tố tương tác, nhập vai, trong đó khán giả được đặt ở vị trí trung tâm.

Cổng chính vào Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng (4/2024). Ảnh: TTXVN

Trong phương án dàn dựng, ê-kíp dự kiến ứng dụng công nghệ Hologram (công nghệ trình chiếu tạo hiệu ứng hình 3D), các hệ thống trình diễn nước, trình chiếu hình ảnh, âm thanh, ánh sáng và thiết bị chuyển động sân khấu. Không gian mặt nước tại Đền Hùng được khai thác để phối hợp hiệu ứng nước với hình ảnh trình chiếu theo hướng mapping, tạo nên những lớp biểu đạt thị giác phục vụ mạch kể. Các hạng mục công nghệ sẽ được tính toán phù hợp với điều kiện cảnh quan và không gian biểu diễn thực tế.

Đặc biệt, đạo diễn Trần Trung tiết lộ, ê-kíp dự kiến sử dụng hệ thống cáp kỹ thuật số ma trận đa điểm (cáp 3D), cho phép diễn viên di chuyển trên không theo những lộ trình được lập trình trước. Nếu các hệ thống cáp thông thường chủ yếu đưa nghệ sĩ di chuyển theo một số trục cố định, hệ thống cáp đa điểm được thiết kế để mở rộng phạm vi chuyển động tới nhiều vị trí, góc độ khác nhau, tạo điều kiện tổ chức những đại cảnh có quy mô và tính phức tạp cao.

Theo đó, hệ thống này có thể đưa các nhân vật Sơn Tinh, Thủy Tinh di chuyển trong không gian biểu diễn rộng, thậm chí tiếp cận những vị trí gần khán giả. Chuyển động của diễn viên sẽ được phối hợp với hệ thống phun nước và các hiệu ứng sân khấu để tái hiện cuộc đối đầu giữa Núi và Nước, đặc biệt là hình tượng "nước dâng bao nhiêu, núi dâng bấy nhiêu" trong truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh.

Đạo diễn Trần Trung chia sẻ tại họp báo. Ảnh: BTC

Đáng nói, đạo diễn Trần Trung cho biết, phương thức ứng dụng hệ thống cáp đa điểm dự kiến tại Hào khí Lạc Hồng là giải pháp chưa từng được triển khai tại Việt Nam. Đây cũng là một trong những thử thách lớn của ê-kíp khi đưa công nghệ trình diễn mới vào không gian thực cảnh, đòi hỏi giải quyết đồng thời các yêu cầu về kỹ thuật, an toàn, tổ chức sân khấu và nguồn lực đầu tư.

Từ thực tế này, ê-kíp đã tham vấn nhiều chuyên gia nước ngoài về nghệ thuật thực cảnh và công nghệ trình diễn. Tuy nhiên, ông Trung cho rằng đội ngũ sáng tạo trong nước có khả năng thực hiện những chương trình kết hợp công nghệ hiện đại, trên cơ sở nghiên cứu kỹ điều kiện không gian và lựa chọn phương án tổ chức phù hợp.

Việc ứng dụng công nghệ trong Hào khí Lạc Hồng cũng phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu phát huy tối đa tiềm năng, trí tuệ Việt Nam, tiếp thu, làm chủ và ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến của thế giới; đồng thời xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo góp phần quan trọng xây dựng, phát triển giá trị văn hóa, xã hội, con người Việt Nam.

Đạo diễn Mai Long chia sẻ tại họp báo. Ảnh: BTC

Từ phương án dàn dựng chương trình, có thể thấy công nghệ đang mở rộng khả năng biểu đạt của nghệ thuật biểu diễn, nhất là trong việc tổ chức không gian, tái hiện hình tượng và tạo sự kết nối với khán giả. Tuy nhiên, theo định hướng của ê-kíp, công nghệ không thay thế nội dung nghệ thuật mà đóng vai trò phương tiện kể chuyện. Những hiệu ứng hiện đại cần phục vụ việc chuyển tải chiều sâu văn hóa, thay vì chỉ tạo ấn tượng thị giác.

Đây cũng là yêu cầu được đạo diễn Mai Long nhấn mạnh khi chia sẻ về mục tiêu xây dựng một chương trình "mãn nhãn về hình ảnh, mãn nhĩ về âm thanh và lắng đọng về cảm xúc", để sau khi thưởng thức, khán giả không chỉ nhớ đến sự hoành tráng của sân khấu mà còn cảm nhận được những giá trị văn hóa và tinh thần dân tộc.

Không chỉ mang đến những trải nghiệm nghệ thuật mới, Hào khí Lạc Hồng còn hướng tới khai thác nguồn lực di sản để phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa. Định hướng này gắn với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó nhấn mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, hình thành những sản phẩm, dịch vụ văn hóa độc đáo, giàu bản sắc gắn với du lịch.

Theo Ban Tổ chức, Hào khí Lạc Hồng được triển khai nhằm thử nghiệm, đánh giá mô hình nghệ thuật thực cảnh ban đêm tại Đền Hùng, tạo cơ sở nghiên cứu khả năng hình thành sản phẩm văn hóa - du lịch lâu dài. Gắn với các hoạt động hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, chương trình được kỳ vọng góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật và mở rộng không gian thụ hưởng văn hóa của công chúng, qua đó phát huy nguồn lực di sản trong phát triển công nghiệp văn hóa.