Hạt điều Việt và cuộc chuyển mình khỏi 'lời nguyền gia công' - Kỳ cuối: Khẳng định thương hiệu, nâng tầm giá trị

Sau khi xác định những "điểm nghẽn" của ngành điều nằm ở giá trị gia tăng và thương hiệu, bài toán đặt ra hiện nay không còn là xuất khẩu nhiều hơn mà là xuất khẩu với giá trị gia tăng cao hơn. Muốn thoát khỏi vai trò gia công, ngành điều cần chuyển từ tư duy bán nguyên liệu sang tư duy phát triển sản phẩm, thương hiệu và thị trường.

Chế biến sâu - chìa khóa nâng giá trị hạt điều Việt

Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưu tiên thực phẩm dinh dưỡng, có nguồn gốc rõ ràng và thân thiện với môi trường, hạt điều đang mở ra nhiều dư địa phát triển ngoài sản phẩm nhân điều truyền thống.

Hạt điều Việt Nam được đánh giá thuộc nhóm ngon hàng đầu thế giới nhờ chất lượng nhân vượt trội, hương vị đặc trưng, quy trình chế biến hiện đại.

Trao đổi với Người Đưa Tin, đại diện lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai cho biết, chế biến sâu là một trong những giải pháp quan trọng giúp nâng cao giá trị xuất khẩu, đồng thời tăng hiệu quả sản xuất cho cả doanh nghiệp và người trồng điều.

Theo đại diện Sở Công Thương, thay vì chỉ xuất khẩu nhân điều sơ chế, doanh nghiệp cần hướng tới các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao như điều rang tẩm vị, sữa điều, bơ điều, bánh kẹo dinh dưỡng, thực phẩm chức năng, tinh dầu từ vỏ điều và các sản phẩm chế biến từ quả điều. Khi toàn bộ cây điều được khai thác hiệu quả, giá trị kinh tế sẽ tăng lên đáng kể.

Đại diện Hiệp hội Điều Đồng Nai nhận định, Việt Nam đã xây dựng được nền tảng vững chắc về năng lực chế biến và kinh nghiệm sản xuất. Bước phát triển tiếp theo là nâng tỉ lệ sản phẩm chế biến sâu, đa dạng hóa danh mục sản phẩm và từng bước đưa hạt điều Việt vào phân khúc tiêu dùng cao cấp.

Doanh nghiệp điều Việt Nam đang từng bước xây dựng thương hiệu riêng, mở rộng thị trường và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế thay vì phụ thuộc vào mô hình gia công.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển hướng từ gia công sang phát triển sản phẩm mang thương hiệu riêng. Công ty TNHH Vinahe đẩy mạnh xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu; Công ty TNHH MTV Sản xuất - Thương mại Phúc Thịnh đầu tư công nghệ hiện đại, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của các thị trường khó tính; Nhà máy chế biến nông sản và thực phẩm Bà Tư Bình Phước của Công ty Cổ phần Tập đoàn Gia Bảo cũng đầu tư quy mô lớn nhằm phát triển các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng.

Những mô hình này cho thấy doanh nghiệp Việt hoàn toàn có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nếu có chiến lược đầu tư bài bản và dài hạn.

Xây dựng thương hiệu để khẳng định vị thế hạt điều Việt

Theo các chuyên gia, chế biến sâu mới chỉ là điều kiện cần. Để hạt điều Việt thực sự nâng tầm giá trị, yếu tố quyết định vẫn là xây dựng được thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Đại diện Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai cho rằng việc phát triển thương hiệu "Điều Đồng Nai", "Điều Việt Nam", kết hợp xây dựng sản phẩm OCOP, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO, HACCP, GMP, VietGAP và tiêu chuẩn hữu cơ sẽ tạo nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường cao cấp. Song song với đó, chúng ta cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, thương mại điện tử, kết nối trực tiếp với các hệ thống phân phối quốc tế nhằm mở rộng thị trường cho sản phẩm mang thương hiệu Việt.

Ông Nguyễn Hoàng Đạt, Giám đốc Công ty TNHH Vinahe, cho rằng chất lượng sản phẩm, tính ổn định và câu chuyện nguồn gốc là yếu tố cốt lõi để xây dựng thương hiệu hạt điều Việt trên thị trường quốc tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hoàng Đạt, Giám đốc Công ty TNHH Vinahe, cho rằng chất lượng sản phẩm là nền tảng cốt lõi của thương hiệu.

Theo ông Đạt, doanh nghiệp có thể đầu tư vào marketing và quảng bá, nhưng nếu sản phẩm không bảo đảm chất lượng ổn định, không có câu chuyện về nguồn gốc và giá trị khác biệt thì khó tạo dựng niềm tin lâu dài với người tiêu dùng.

"Một thương hiệu mạnh không chỉ bán sản phẩm chất lượng, mà còn bán sự tin cậy, tính bền vững và những giá trị phía sau sản phẩm", ông Đạt chia sẻ.

Theo Hiệp hội Điều Đồng Nai, thương hiệu không chỉ được tạo dựng từ bao bì hay hoạt động truyền thông mà phải bắt đầu từ vùng nguyên liệu đạt chuẩn, quy trình sản xuất bền vững và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, ngành điều cần tiếp tục phát triển vùng nguyên liệu tập trung, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người trồng điều; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Sau hơn 30 năm phát triển, ngành điều Việt Nam đã khẳng định vị thế là trung tâm chế biến và xuất khẩu nhân hàng đầu thế giới. Giai đoạn phát triển tiếp theo đòi hỏi một bước chuyển mạnh mẽ hơn: không chỉ dẫn đầu về sản lượng mà phải dẫn đầu về giá trị và thương hiệu.

Vùng trồng điều là nền tảng của chuỗi giá trị ngành điều Việt Nam. Việc phát triển vùng nguyên liệu ổn định, sản xuất theo tiêu chuẩn và tăng liên kết với doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị hạt điều.

Khi mỗi sản phẩm mang thương hiệu Việt có mặt trên các kệ hàng quốc tế với chất lượng cao, nguồn gốc minh bạch và giá trị khác biệt, hạt điều Việt sẽ không chỉ được biết đến là nguyên liệu chế biến, mà sẽ trở thành một thương hiệu thực phẩm cao cấp của Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Đó được xem là con đường bền vững để ngành điều từng bước thoát khỏi "lời nguyền gia công", giữ lại nhiều hơn giá trị do chính người Việt tạo ra.