Hát Môn đưa thanh toán số trở thành thói quen trong giao dịch của mỗi người dân

Chợ Hát - nơi thực hiện mô hình chợ thanh toán không dùng tiền mặt. Ảnh: NM

Từ chợ dân sinh đến không gian kinh doanh số

Với một tiểu thương, việc nhận tiền từ khách hàng tưởng như là câu chuyện rất đơn giản. Trước đây, khách đưa tiền mặt, người bán nhận tiền, trả lại tiền thừa rồi cất vào ngăn kéo. Nay, chỉ với một chiếc điện thoại và mã QR đặt ngay trên quầy hàng, giao dịch có thể hoàn tất trong vài giây.

Tại chợ Hát, tiểu thương Kim Thị Phương cho biết: thanh toán không dùng tiền mặt đem lại nhiều thuận lợi cho cả người bán và người mua. "Nhận chuyển khoản, tôi không còn phải lo nhận phải tiền giả, tiền rách; không phải chuẩn bị quá nhiều tiền lẻ hay mất thời gian trả lại tiền thừa. Còn người mua, không phải cầm theo nhiều tiền mặt cũng giúp hạn chế nguy cơ rơi, mất hoặc thất lạc. Chỉ cần điện thoại có tài khoản ngân hàng là có thể thanh toán nhanh chóng".

Cũng bà Phương, "lúc đầu còn bỡ ngỡ, nhưng chịu khó học hỏi một chút là có thể sử dụng thành thạo. Khi quen rồi thì thấy rất thuận tiện”.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TƯ ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng các kế hoạch của UBND thành phố Hà Nội, xã Hát Môn xác định chuyển đổi số phải bắt đầu từ những việc thiết thực, gần gũi với đời sống.

Theo đó, chuyển đổi số không chỉ được thực hiện trong hoạt động của cơ quan nhà nước mà phải đi vào từng tuyến đường, khu dân cư, cửa hàng, sạp hàng và từng giao dịch của người dân.

Trưởng phòng Kinh tế xã Hát Môn Tô Quang Tuyển cho biết: trong giai đoạn đầu, mô hình “Chợ số không dùng tiền mặt” được triển khai tại 3 chợ đang hoạt động ổn định trên địa bàn, gồm Chợ Hát, chợ Hiệp và chợ Dâu.

Cùng với đó, mô hình “Tuyến đường số thanh toán không dùng tiền mặt” được triển khai trên 5 tuyến đường có hoạt động thương mại, dịch vụ và tiềm năng hình thành không gian kinh doanh số. Đó là đường Hát Môn; đường ven sông Hát đi vào Đền Hát Môn; đường trục chính Tam Hiệp, đoạn từ Quốc lộ 32 đến Nhà văn hóa thôn Thượng Hiệp; đường trục chính Ngọc Tảo, đoạn từ Quốc lộ 32 đến chùa Hương Vĩnh; đường Liên Hiệp, đoạn từ Trạm Y tế xã Liên Hiệp cũ đến ngã ba Chàng Sẻ.

Đại diện các Ngân hàng tặng tiểu thương mã QR thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Ảnh: NM

Tại các chợ và tuyến đường được lựa chọn, UBND xã sẽ rà soát, lập danh sách các hộ kinh doanh, cửa hàng, cơ sở dịch vụ; phân công lực lượng phụ trách và phối hợp với ngân hàng hướng dẫn từng hộ mở hoặc chuẩn hóa tài khoản thanh toán, đăng ký ngân hàng số, tạo mã QR đúng tài khoản và niêm yết ở vị trí thuận tiện.

Điểm đáng chú ý là xã không đặt mục tiêu đơn thuần “phủ” mã QR tại các quầy hàng, mà hướng tới việc mã QR thực sự được sử dụng trong giao dịch. Mục tiêu là 100% cá nhân, hộ kinh doanh được tiếp cận, hướng dẫn và có khả năng sử dụng ít nhất một phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Hiệu quả mô hình sẽ được đánh giá thông qua số cá nhân, hộ kinh doanh thực sự phát sinh giao dịch và duy trì sử dụng thường xuyên. Đây là yếu tố quan trọng để phân biệt một mô hình chuyển đổi số thực chất với việc triển khai mang tính hình thức.

Cùng với hướng dẫn thanh toán, các hộ kinh doanh được hỗ trợ kỹ năng kiểm tra, xác nhận giao dịch, bảo đảm an toàn thông tin và xử lý những tình huống phát sinh. Trong thời gian đầu, lực lượng của các ngân hàng sẽ trực tiếp hỗ trợ tại chợ, cửa hàng, giúp tiểu thương từng bước làm quen với phương thức giao dịch mới.

Để thanh toán số thành thói quen

Để 2 mô hình thực sự phát huy hiệu quả, Phó Chủ tịch UBND xã Hát Môn Tô Xuân Quân cho biết: Yếu tố quan trọng là sự phối hợp thường xuyên giữa chính quyền, ngân hàng, lực lượng chuyển đổi số cộng đồng, hộ kinh doanh và người dân.

Người dân xã Hát Môn quét mã thanh toán không dùng tiền mặt khi mua hàng tại chợ Hát. Ảnh: NM

Phó Chủ tịch UBND xã Hát Môn Tô Xuân Quân đề nghị các ngân hàng, tổ chức tín dụng tiếp tục phối hợp chặt chẽ với UBND xã trong quá trình triển khai; hỗ trợ mở và sử dụng tài khoản thanh toán, cung cấp, hướng dẫn mã QR; đồng thời cử cán bộ trực tiếp hướng dẫn các hộ kinh doanh, tiểu thương.

Đối với Tổ Chuyển đổi số cộng đồng tại các thôn, cần phát huy vai trò lực lượng nòng cốt trong phổ cập kỹ năng số; chủ động tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh, nhất là những người còn hạn chế về kỹ năng và khả năng tiếp cận công nghệ.

Các phòng, bộ phận chuyên môn của xã theo chức năng, nhiệm vụ được giao cần làm tốt công tác tuyên truyền, theo dõi quá trình thực hiện, xây dựng và nhân rộng mô hình; đồng thời kịp thời tham mưu tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Đối với các hộ kinh doanh, lãnh đạo xã đề nghị chủ động phối hợp đăng ký, cài đặt và sử dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt phù hợp. Người dân cũng được khuyến khích tích cực hưởng ứng, trải nghiệm và lựa chọn thanh toán số trong các giao dịch mua bán tại chợ, cửa hàng và cơ sở dịch vụ.

Cách làm này cho thấy Hát Môn đang tiếp cận chuyển đổi số từ những giao dịch rất cụ thể trong đời sống. Một mã QR trên quầy hàng, một giao dịch bằng điện thoại hay một thông báo chuyển khoản thành công tưởng như là những thay đổi nhỏ, nhưng khi được thực hiện đồng bộ tại nhiều chợ, nhiều tuyến đường sẽ tạo nên sự thay đổi đáng kể trong phương thức mua bán của người dân.

Quan trọng hơn, chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân thấy thuận tiện và chủ động sử dụng. Vì vậy, sau lễ ra mắt, Hát Môn sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật, kiểm tra hoạt động của các mã QR, tổng hợp kết quả giao dịch và hỗ trợ những hộ còn khó khăn.

Xã Hát Môn ra mắt mô hình "Tuyến đường số thanh toán không dùng tiền mặt" tại đường Hát Môn. Ảnh: NM

Từ chợ dân sinh đến các tuyến đường thương mại, mục tiêu cuối cùng không phải là có bao nhiêu mã QR được tạo ra, mà là có bao nhiêu giao dịch thực sự được thực hiện bằng phương thức số và được duy trì thường xuyên. Khi người bán quen với việc nhận tiền qua tài khoản, người mua quen với thao tác quét mã, thanh toán không dùng tiền mặt sẽ dần trở thành một thói quen tự nhiên, góp phần xây dựng môi trường thương mại văn minh, hiện đại và an toàn trên địa bàn xã Hát Môn.