Hạt nhân bảo tồn bản sắc văn hóa ở Cốc Lầu

Để những giá trị ấy tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, xã Cốc Lầu thành lập Câu lạc bộ Văn hóa, nghệ thuật, thể thao nòng cốt với 58 thành viên. Không chỉ bổ sung lực lượng cho các phong trào ở cơ sở, câu lạc bộ còn trở thành hạt nhân bảo tồn, phát huy bản sắc, truyền thống tốt đẹp của các dân tộc, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, củng cố khối đại đoàn kết.

Đến thăm vùng đất này, chúng tôi thấy giữa không gian trong trẻo của núi rừng, tiếng khèn Mông cất lên trầm bổng, ngân vang trước sân nhà văn hóa. Hơn chục em nhỏ chăm chú dõi theo từng động tác của người thầy, rồi chậm rãi tập theo. Đôi bàn tay còn vụng về, những bước chân chưa thật nhịp nhàng, nhưng trong ánh mắt các em ánh lên niềm háo hức.

Người đứng lớp là anh Giàng Seo Sềnh ở thôn Cốc Lầu - thành viên nòng cốt của Câu lạc bộ Văn hóa, văn nghệ, thể thao xã. Với anh, mỗi buổi truyền dạy không chỉ là hướng dẫn cách cầm khèn, lấy hơi hay múa theo nhịp điệu, mà còn là cách gìn giữ một phần hồn cốt của văn hóa Mông.

Nhìn các em nhỏ say sưa tập luyện, anh Sềnh không giấu được niềm vui. Anh tâm sự: “Dạy khèn không dễ, nhưng nếu các cháu có thời gian tập trung học thì sẽ tiến bộ rất nhanh. Hè năm nay, thấy nhiều phụ huynh mong muốn cho con em được học khèn nên mình nhận lời mở lớp, để các cháu giữ được những nét đẹp văn hóa của dân tộc”.

Đối với anh Sềnh, trở thành thành viên của câu lạc bộ vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm. Điều khiến anh trăn trở nhất là số người biết thổi khèn trong xã ngày càng ít. Vì vậy, ngoài công việc thường ngày, anh dành phần lớn thời gian rảnh rỗi để mở lớp dạy khèn cho các em nhỏ.

Anh kể, chiếc khèn đã theo mình từ thuở ấu thơ. Ngày ấy, sau mỗi buổi lên nương, cha lại cầm chiếc khèn cũ, kiên nhẫn chỉ cho con từng cách lấy hơi, từng bước chân, động tác múa. Những bài học giản dị năm nào đã trở thành hành trang để anh tiếp tục trao truyền cho thế hệ kế cận. Bởi vậy, mỗi buổi học đều được anh chuẩn bị cẩn thận. Anh cầm tay từng học trò chỉnh lại cách bấm lỗ khèn, hướng dẫn từng nhịp thở, từng bước chân sao cho đúng với điệu khèn Mông truyền thống. Có em phải tập đi tập lại hàng chục lần mới đúng, nhưng anh vẫn kiên nhẫn động viên.

Tiếng lành đồn xa, không chỉ học sinh ở Cốc Lầu, nhiều em nhỏ từ xã Nghĩa Đô, Bảo Hà cũng tìm đến theo học. Em Giàng Seo Phừ ở thôn Tổng Kim, xã Nghĩa Đô, vượt gần 80 km để ở lại nhà thầy Sềnh học trong suốt kỳ nghỉ hè. Phừ chia sẻ: “Nhà em ở xa nhưng em vẫn muốn theo học thầy. Được học khèn, múa khèn cùng các bạn, em hiểu hơn về văn hóa dân tộc mình. Em sẽ cố gắng học thật tốt để sau này biết thổi khèn, múa khèn và có thể dạy cho các thế hệ sau giống thầy Sềnh”.

Không chỉ mở lớp truyền dạy văn hóa dân gian, các thành viên câu lạc bộ còn là lực lượng nòng cốt trong những chương trình văn nghệ, thể thao của địa phương. Mỗi khi xã hoặc các thôn tổ chức sự kiện, họ đều có mặt từ sớm để luyện tập, dàn dựng tiết mục và hỗ trợ tổ chức.

Trong phòng tập nhỏ của nhà văn hóa xã, chị Trương Thị Mai ở thôn Nậm Kha, cùng các thành viên tỉ mỉ chỉnh lại từng nếp váy truyền thống trước giờ tổng duyệt chương trình văn nghệ. Với chị, mỗi lần khoác lên mình bộ trang phục dân tộc mình là thêm một lần cảm nhận niềm tự hào về cội nguồn.

Chị Mai bộc bạch: “Được biểu diễn trong các chương trình của thôn, của xã, được mặc trang phục truyền thống và giới thiệu những điệu múa, bài hát của dân tộc mình, tôi thấy rất tự hào. Tôi mong những giá trị văn hóa ấy sẽ ngày càng được nhiều người biết đến và gìn giữ”.

Những lời tâm sự mộc mạc ấy cũng là suy nghĩ chung của các thành viên câu lạc bộ. Họ đến từ nhiều dân tộc, nhiều ngành nghề khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở tình yêu dành cho văn hóa quê hương và mong muốn góp sức gìn giữ những giá trị cha ông để lại.

Thực tế cho thấy, trong bảo tồn văn hóa, điều quan trọng là xây dựng được những hạt nhân có khả năng truyền dạy, truyền cảm hứng và khơi dậy niềm tự hào về bản sắc trong chính cộng đồng. Và Câu lạc bộ Văn hóa, nghệ thuật, thể thao nòng cốt xã Cốc Lầu đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu ấy.

Từ tiếng khèn vang lên trong lớp học, những điệu múa rộn ràng tại nhà văn hóa thôn, bản đến các hoạt động thể thao gắn kết cộng đồng. Cốc Lầu đang thắp lên ngọn lửa truyền thống đầy sức sống của văn hóa cơ sở.