Hậu trường điều hành chuyến bay đặc biệt của Nhà vua Thái Lan

Khi cảm xúc phải nhường chỗ ngay cho trạng thái nghề nghiệp

Trên đỉnh đài kiểm soát không lưu Nội Bài, giữa không gian mở nhìn xuống đường băng, đường lăn phía dưới, kiểm soát viên không lưu Hán Thanh Sơn chăm chú với màn hình và các tín hiệu trước mắt.

Kíp trực tại Đài kiểm soát không lưu Nội Bài điều hành bay trong ngày 14/9 (Ảnh: VATM).

Ánh mắt tập trung, đôi tay thao tác thuần thục, từng thông tin trên tần số được anh tiếp nhận và xử lý với sự chính xác vốn đã trở thành phản xạ sau 28 năm gắn bó với nghề.

Giữa nhịp làm việc tưởng như quen thuộc ấy, ký ức về kíp trực đặc biệt ngày 14/9 lại trở về. Hôm đó, anh Sơn cùng đồng nghiệp tham gia điều hành chuyến bay chở Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan đến Việt Nam.

Một chuyến bay chuyên cơ vốn đã đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tập trung cao độ, nhưng lần này có thêm một khoảnh khắc đặc biệt khi Nhà vua Thái Lan trực tiếp điều khiển tàu bay ở vị trí cơ trưởng và trực tiếp liên lạc với kiểm soát viên không lưu trên tần số.

Đây cũng là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một Nhà vua Thái Lan tới Việt Nam kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, khiến khoảnh khắc trao đổi trên tần số càng trở nên đặc biệt với những người làm nhiệm vụ.

"Khi tiếp nhận liên lạc, cảm xúc đầu tiên của chúng tôi là sự trân trọng và vinh dự. Nhưng trong công việc kiểm soát không lưu, cảm xúc phải nhường chỗ ngay cho trạng thái nghề nghiệp, tập trung cao độ, nắm chắc tình huống, thực hiện đúng phương thức và sử dụng thuật ngữ điều hành bay tiêu chuẩn. Trao đổi trên tần số diễn ra ngắn gọn, rõ ràng và chuẩn mực", anh Sơn nhớ lại.

Theo anh Sơn, ở vị trí kiểm soát không lưu, những tình huống đặc biệt nhất vẫn phải được xử lý bằng sự bình tĩnh, chính xác và kỷ luật. Kinh nghiệm nhiều năm giúp anh vững vàng hơn trước các tình huống đặc biệt, nhưng không bao giờ được phép tạo tâm lý chủ quan.

Nếu ngày 14/9 để lại dấu ấn với kíp trực bởi khoảnh khắc Nhà vua trực tiếp liên lạc trên tần số, ngày 16/9 lại mang đến một cảm xúc khác với kiểm soát viên không lưu Bùi Khắc Vinh khi làm nhiệm vụ ở chiều chuyến bay rời Hà Nội.

Theo anh Vinh, chuyến thăm cấp Nhà nước đã hoàn thành nhưng với kíp trực, nhiệm vụ chỉ thực sự khép lại khi tàu bay được điều hành và chuyển giao an toàn, thông suốt cho cơ sở kiểm soát tiếp theo.

"Về bản chất đây là một cuộc liên lạc điều hành bay. Vì vậy, chúng tôi luôn đặt an toàn, tính chính xác và khả năng hiểu đúng thông tin lên hàng đầu. Trên tần số kiểm soát không lưu, không có chỗ cho sự mơ hồ", anh Vinh chia sẻ.

Mọi trao đổi phải ngắn gọn, rõ ràng, chính xác và sử dụng thuật ngữ, phương thức liên lạc hàng không tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). Huấn lệnh và thông tin quan trọng được truyền đạt, xác nhận theo đúng quy trình nhằm hạn chế tối đa nguy cơ nghe nhầm, hiểu nhầm.

Cùng với đó, kiểm soát viên phải duy trì nhận thức đầy đủ về diễn biến hoạt động bay, bảo đảm mỗi thông tin phát ra đúng thời điểm và phù hợp với tình huống.

"Ấn tượng của chúng tôi là các trao đổi trực tiếp từ Nhà vua trên tần số được thực hiện rất chuẩn mực, đúng phương thức và rõ ràng. Với kiểm soát viên, cảm xúc có thể đến sau nhiệm vụ; trong thời điểm điều hành, sự tập trung, chính xác và kỷ luật nghề nghiệp luôn được đặt lên hàng đầu", anh Vinh nói.

Với kíp trực ngày 16/9, dấu ấn là được tham gia điều hành chuyến bay đưa Nhà vua và Hoàng hậu rời Việt Nam an toàn, khép lại chuyến thăm cấp Nhà nước diễn ra đúng dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Kíp trực tại Đài Kiểm soát không lưu Nội Bài tập trung cao độ trong quá trình điều hành chuyến bay ngày 16/9 (Ảnh: VATM).

Áp lực không chỉ nằm ở một chuyến bay

Những ngày 14/9 và 16/9, thời tiết tại Hà Nội và khu vực Bắc Bộ không thuận lợi, có mưa. Riêng ngày 16/9 xuất hiện mưa lớn diện rộng, có nơi mưa rất to và có dông.

Theo ông Văn Đăng Thưởng, Trưởng Trung tâm Kiểm soát Tiếp cận - Tại sân Nội Bài, đây là yếu tố các kíp trực phải theo dõi sát bởi thời tiết có thể tác động trực tiếp đến phương án tiếp cận, cất hạ cánh và năng lực khai thác tại sân bay.

Trong điều kiện đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm ưu tiên cho chuyến bay chuyên cơ theo phương án đã được phê duyệt, mà còn phải duy trì hoạt động điều hành an toàn, điều hòa đối với các chuyến bay khác.

Áp lực vì thế không chỉ nằm ở một chuyến bay, mà ở việc giữ cho toàn bộ bức tranh hoạt động bay được kiểm soát.

Các kíp trực liên tục cập nhật thông tin khí tượng, theo dõi tình hình hoạt động bay, duy trì hiệp đồng giữa các vị trí và chủ động điều chỉnh phương án khi điều kiện khai thác thay đổi.

Đối với kiểm soát viên không lưu, áp lực trong những thời điểm như vậy được kiểm soát bằng sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tuân thủ quy trình, phối hợp kíp trực và kinh nghiệm thực tiễn. Mỗi thành viên phải nắm chắc phương án chính, phương án dự phòng và luôn sẵn sàng xử lý tình huống theo đúng chức trách. Sự bình tĩnh không đến từ việc ít áp lực mà đến từ việc đã chuẩn bị đủ để xử lý áp lực đúng cách.

"Ở mỗi chiều bay, cảm xúc có thể khác nhau, nhưng điểm chung là niềm vinh dự khi được thực hiện nhiệm vụ bằng chính chuyên môn của mình và đóng góp một phần cụ thể vào thành công chung của một hoạt động đối ngoại quan trọng của đất nước", ông Thưởng chia sẻ.

Một chuyến bay, nhiều mắt xích

Theo lãnh đạo VATM, bảo đảm an toàn các chuyến bay chuyên cơ, chuyên khoang phục vụ lãnh đạo cấp cao và nguyên thủ quốc gia luôn là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của Tổng công ty. Với mỗi chuyến bay, dù đặc biệt về tính chất nhiệm vụ, nguyên tắc an toàn, chính xác và tuân thủ quy trình không thay đổi.

Đối với chuyến bay của Nhà vua và Hoàng hậu Vương quốc Thái Lan, công tác bảo đảm điều hành bay được triển khai trên cơ sở phương án được phê duyệt, với sự chuẩn bị nghiêm túc và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở điều hành bay, các kíp trực và cơ quan, đơn vị liên quan.

Một chuyến bay chuyên cơ được điều hành an toàn không phải kết quả của riêng một vị trí hay một kíp trực. Đó là sản phẩm của cả một hệ thống phối hợp, từ chuẩn bị phương án, tổ chức lực lượng, cung cấp thông tin, điều hành trên tần số đến chuyển giao giữa các cơ sở kiểm soát không lưu.

Trong chuỗi đó, kiểm soát viên không lưu là lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ trên tần số. Họ phải duy trì sự tập trung cao độ, nhận thức tình huống đầy đủ, vận dụng chính xác kiến thức chuyên môn và xử lý linh hoạt trong khuôn khổ quy định. Đây cũng là nơi năng lực chuyên môn, tinh thần đồng đội và kỷ luật nghề nghiệp được thể hiện rõ nhất.