Haxaco: Khi 'con cưng' Mercedes lâm nguy và nước cờ VinFast

"Tin dữ" cho Haxaco

Ngày 19/1 vừa qua, theo thông tin từ Văn phòng UBND TPHCM, Tasco Auto đã chính thức đề xuất mua lại 70% cổ phần của Mercedes-Benz Group AG tại liên doanh Mercedes-Benz Việt Nam (MBV).

Thương vụ này diễn ra trong bối cảnh nhà máy MBV tại Gò Vấp (TP.HCM) chỉ được gia hạn hoạt động đến năm 2030 và sẽ phải di dời mà không được bồi thường.

Bản thân Mercedes cũng đã chuẩn bị rất kỹ cho hoạt động này. Từ cuối năm 2024, một pháp nhân mới là Công ty TNHH Phân phối Mercedes-Benz Việt Nam đã được thành lập. Đây là pháp nhân có chức năng chuyên biệt về kinh doanh thương mại và nhập khẩu, hoàn toàn tách biệt với hoạt động sản xuất lắp ráp của liên doanh MBV hiện tại.

Sự tồn tại của pháp nhân chuyên nhập khẩu này có thể là sự chuẩn bị cho việc bán xe nhập nguyên chiếc (CBU), đồng bộ với việc thuế nhập khẩu xe từ châu Âu theo lộ trình EVFTA sẽ về 0% vào năm 2030, hoạt động của hãng xe Đức tại Việt Nam sẽ chuyển dịch từ lắp ráp sang bán xe nhập khẩu thuần túy.

Sự thay đổi cấu trúc thượng tầng này tạo ra biến số lớn cho hệ thống phân phối Mercedes-Benz tại Việt Nam, vốn đang được định hình bởi ba tên tuổi lớn.

Hiện tại, ba nhà phân phối chính dòng xe sang của Đức tại Việt Nam gồm Haxaco, nhà phân phối ủy quyền đầu tiên, hiện nắm giữ khoảng 40% thị phần. Haxaco sở hữu mạng lưới showroom phủ sóng tại các đô thị lớn như TPHCM, Hà Nội và Cần Thơ.

Tiếp đến là Vietnam Star Automobile (VSA), thành viên của Tập đoàn Lei Shing Hong (Hồng Kông) – đối tác phân phối Mercedes-Benz lớn nhất thế giới, và cuối cùng là An Du, nhà phân phối tập trung thị phần chủ yếu tại khu vực phía Bắc và miền Trung.

Trong đó, Haxaco là cái tên sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất từ thương vụ thâu tóm MBV của Tasco Auto.

Tasco Auto hiện sở hữu Savico, cũng là nhà phân phối xe ô tô và là đối thủ trực tiếp của Haxaco. Trong trường hợp thương vụ thâu tóm MBV diễn ra, từ vị thế là đối tác chiến lược hàng đầu của một tập đoàn đa quốc gia, Haxaco có thể phải chịu sự điều phối nguồn cung và chính sách từ chính công ty mẹ của đối thủ cạnh tranh.

Dù kịch bản xấu chưa diễn ra, bản thân Haxaco cũng gặp không ít khó khăn trong những năm 2025 khi kết quả kinh doanh sụt giảm nghiêm trọng.

Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 ghi nhận doanh thu đạt 4.650,5 tỷ đồng, giảm gần 16% so với năm 2024. Đáng báo động hơn, lợi nhuận sau thuế "bốc hơi" tới 81%, chỉ còn vỏn vẹn 39 tỷ đồng. Với mục tiêu lợi nhuận trước thuế 260 tỷ đồng đặt ra từ đầu năm, doanh nghiệp này mới chỉ hoàn thành được khoảng 21,5% kế hoạch.

Trong khi lợi nhuận giảm sút và tồn kho tăng gấp đôi lên 1.462 tỷ đồng. Haxaco ghi nhận khoản phải thu ngắn hạn khác lên tới 152 tỷ đồng từ các khoản thưởng và hỗ trợ từ hãng, nhưng không thuyết minh từ hãng nào.

Haxaco cũng phải đóng cửa đại lý phân phối Mercedes-Benz tại Kim Giang (Hà Nội), cho thấy hoạt động kinh doanh dòng xe này không khả quan.

Để giảm bớt sự phụ thuộc vào Mercedes-Benz, Haxaco đã thực hiện chiến lược "đi bằng hai chân" với việc chuyển sang phân phối dòng xe phổ thông tầm trung MG của Trung Quốc

Thông qua công ty con PTM, Haxaco đặt mục tiêu chiếm lĩnh 40% thị phần MG tại Việt Nam. Tính đến cuối năm 2024, doanh nghiệp đã vận hành 14-15 đại lý MG và đặt mục tiêu nâng lên con số 20 vào năm 2025. Tuy nhiên chiến lược cũng không thành công khi trong năm 2025, lượng xe đăng kiểm của MG sụt giảm từ hơn 13.000 xe năm 2024 xuống còn khoảng 9.800 xe.

Dù Haxaco đóng góp tỷ trọng lớn trong doanh số của hãng xe này, nhưng biên lợi nhuận mỏng và áp lực cạnh tranh gay gắt từ các hãng xe điện và xe xăng khác đã bào mòn hiệu quả kinh doanh.

Tìm lời giải mới

Trong khi Haxaco loay hoay với bài toán kinh doanh, thị trường ô tô Việt Nam năm 2025 lại ghi nhận những kỷ lục mới. Thị trường xe điện Việt Nam bùng nổ với tổng doanh số 604.134 xe, tăng trưởng 22%.

Động lực chính đến từ VinFast với 175.099 xe bán ra, tăng gấp đôi so với năm 2024 và nắm giữ 29% thị phần, vượt qua tất cả các liên doanh lâu đời như Toyota và Hyundai Thành Công.

Nhận thấy cơ hội từ mảng xe mới mẻ này, Haxaco đã công bố một bước đi táo bạo: thâu tóm 85% cổ phần tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Tương lai Việt (VFG) – đơn vị phân phối xe điện VinFast.

VFG là nhà phân phối đang sở hữu nhiều đại lý đạt chuẩn 3S nhất của VinFast với 6 đại lý. Dù mới gia nhập thị trường tháng 8/2025, VFG công bố kết quả kinh doanh ấn tượng với doanh thu hơn 350 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 45 tỷ đồng. Theo kế hoạch, VFG sẽ mở rộng mạng lưới lên 18 đại lý trong năm 2026.

Quyết định M&A diễn ra trong thời điểm thị trường ô tô Việt Nam chuẩn bị đón nhận những thay đổi lớn về chính sách. Từ 1/1/2026, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi sẽ có hiệu lực, trong đó xe Hybrid (cả HEV và PHEV) sẽ được hưởng mức thuế suất ưu đãi bằng 70% so với xe xăng.

Để có nguồn vốn phục vụ cho các thương vụ M&A và giảm áp lực nợ vay (vốn lên tới hơn 950 tỷ đồng vào cuối năm 2025), Haxaco đang thực hiện các bước chuẩn bị để chuyển nhượng lô đất đắc địa tại Võ Văn Kiệt (TPHCM). Giữa năm ngoái, doanh nghiệp đã lấy ý kiến cổ đông về việc bán khu đất rộng hơn 6.200 m2 này, giá trị chuyển nhượng dự kiến không thấp hơn 1.130,8 tỷ đồng.

Thùy Dương