Hệ giá trị cần dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện

 GÓP Ý HOÀN THIỆN HỆ GIÁ TRỊ CON NGƯỜI TP.HCM TRONG THỜI ĐẠI MỚI:

 Bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM cho biết đây là lực lượng tiên phong, tiêu biểu cho trí tuệ và cảm quan văn hóa của thành phố, giữ vai trò trực tiếp trong việc thẩm định, chuẩn hóa và lan tỏa hệ giá trị; từ đó xác lập một Khung hệ giá trị vừa bảo đảm tính chuẩn mực chung của quốc gia, vừa mang đậm bản sắc, hơi thở đời sống của vùng đất phương Nam, tạo động lực nội sinh mạnh mẽ đưa Thành phố tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Toàn cảnh Hội nghị

Đặc biệt quan tâm giá trị “Nghĩa tình”

Ban Tuyên giáo Thành ủy cho biết đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, tiếp thu kết quả tọa đàm khoa học và khảo sát dư luận xã hội. Đến nay, dự thảo lần ba Khung hệ giá trị con người TP.HCM đã được hoàn thiện với ba nhóm gồm 25 giá trị thành tố, cô đọng thành bốn trục với 12 giá trị cốt lõi: Trục 1: Yêu nước - Đoàn kết - Nghĩa tình; Trục 2: Trung thực - Trách nhiệm - Kỷ cương; Trục 3: Năng động - Sáng tạo - Văn minh; Trục 4: Tự cường - Tiên phong - Hội nhập.

Tại hội nghị, các chuyên gia tập trung góp ý cơ sở khoa học, tính thực tiễn và logic của Khung hệ giá trị con người TP.HCM. PGS.TS Hà Minh Hồng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, đánh giá dự thảo được xây dựng công phu, có cơ sở lý luận và thực tiễn, thể hiện cách tiếp cận bài bản. Nhìn từ góc độ lịch sử, ông cho rằng các giá trị cốt lõi của con người thành phố có nguồn cội từ lịch sử Nam Bộ, đặc biệt là truyền thống yêu nước, bất khuất, năng động, sáng tạo, hào hiệp, bao dung và nghĩa tình.

PGS Hà Minh Hồng dẫn lại những nghiên cứu về tính cách người Nam Bộ qua các thời kỳ, đồng thời lưu ý TP.HCM sau hợp nhất có quy mô dân số và không gian văn hóa rộng lớn, do đó cần tiếp tục làm rõ cơ sở lý luận để xác định những nét riêng của hệ giá trị con người thành phố. Theo ông, 50 năm phát triển sau ngày thống nhất đã hình thành thêm những phẩm chất mới, trong đó có tinh thần không cam chịu khó khăn, chủ động tìm cách tháo gỡ trở ngại để phát triển. Những giá trị này cần được nghiên cứu, bổ sung trên nền tảng kế thừa truyền thống lịch sử.

Bà Trương Tứ Muối, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số TP.HCM, đề xuất cô đọng hệ giá trị con người thành phố để dễ hiểu, dễ nhớ và thuận lợi trong thực hiện. Bà kiến nghị xem xét năm giá trị: Yêu nước, hiếu thảo, nhân nghĩa, trọng tín và văn minh. TS.NSƯT Hoàng Duẩn, Phó Trưởng khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường ĐH Văn hóa TP.HCM, đề xuất ba giải pháp đưa Hệ giá trị con người TP.HCM vào đời sống. Thứ nhất, bồi đắp niềm tự hào và ý thức thuộc về thành phố thông qua giáo dục, trải nghiệm và sự nêu gương của thầy cô.

Thứ hai, kể câu chuyện lịch sử, văn hóa và con người thành phố bằng nhiều hình thức nghệ thuật, đồng thời khuyến khích sáng tạo những hình tượng về con người TP.HCM hôm nay. Thứ ba, tạo môi trường để người dân thực hành các giá trị trong gia đình, nhà trường, khu dân cư, cơ quan và không gian số. Ông Lê Nguyên Hiều, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa TP.HCM, bày tỏ đồng tình với dự thảo Khung hệ giá trị con người TP.HCM trong thời đại mới. Trong đó, ông đặc biệt quan tâm giá trị “Nghĩa tình”, xem đây là nét nổi bật trong tính cách người dân thành phố. Theo ông, nghệ thuật múa có khả năng chuyển tải giá trị này bằng ngôn ngữ hình thể, đưa những câu chuyện đời sống đến gần công chúng.

 Đề nghị xem xét lại cách phân chia 25 giá trị thành tố thành ba nhóm và 12 giá trị cốt lõi trong bốn trục, bởi các tiêu chí còn chồng lấn, chưa thể hiện rõ tính chất và chức năng riêng. Cần phân biệt giá trị thuộc về cá nhân với những giá trị mang tính cộng đồng, xã hội; làm rõ đặc điểm cư dân và sự đa dạng văn hóa của TP.HCM sau hợp nhất.

(GS.TSKH TRẦN NGỌC THÊM)

Hệ giá trị không thể dừng văn bản hành chính hay những khẩu hiệu

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm cho rằng, dự thảo Báo cáo lần thứ ba đã có nhiều tiến bộ, nội dung đầy đủ hơn so với các phiên bản trước. Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát cơ sở lý luận, nguyên tắc lựa chọn và cấu trúc các giá trị để bảo đảm tính khoa học, logic và khả năng vận dụng.

Theo GS Thêm, hệ giá trị cần được xây dựng trên hai nhóm rõ ràng: Những giá trị đã hình thành, cần kế thừa và phát huy; những giá trị còn thiếu hoặc chưa đủ mạnh, cần bổ sung và phát triển. Việc phân nhóm phải dựa trên số liệu thực chứng, tránh tình trạng một giá trị vừa được xác định là đặc trưng sẵn có, vừa được xem là yếu tố cần bổ sung. “Đề nghị xem xét lại cách phân chia 25 giá trị thành tố thành ba nhóm và 12 giá trị cốt lõi trong bốn trục, bởi các tiêu chí còn chồng lấn, chưa thể hiện rõ tính chất và chức năng riêng. Cần phân biệt giá trị thuộc về cá nhân với những giá trị mang tính cộng đồng, xã hội; làm rõ đặc điểm cư dân và sự đa dạng văn hóa của TP.HCM sau hợp nhất”, GS Thêm nhận định. Về đề xuất cụ thể, GS Trần Ngọc Thêm cho rằng 12 giá trị là khá nhiều, nên cân nhắc tinh gọn còn năm giá trị, gồm: Nghĩa tình, trung thực, năng động, sáng tạo và tiên phong. Đây là những giá trị vừa thể hiện đặc trưng của TP.HCM, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. GS Thêm cũng nhấn mạnh hệ giá trị không nên dừng ở khung lý thuyết mà cần được cụ thể hóa trong thực tiễn quản lý và đời sống.

Phát biểu kết luận, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM Bùi Thanh Nhân nhấn mạnh, việc xây dựng Hệ giá trị con người TP.HCM trong thời đại mới có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thành phố đang triển khai các nghị quyết của Trung ương và Thành ủy về phát triển Thành phố trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là Nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM, Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây cũng là nhiệm vụ gắn với việc triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam theo Quyết định số 1189/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Theo ông Nhân, các tham luận, ý kiến tại hội nghị đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, cùng khẳng định hệ giá trị con người thành phố là sự kết tinh giữa truyền thống đạo đức dân tộc, khí chất phương Nam và tư duy hành động hiện đại. Việc xây dựng hệ giá trị cần gắn với Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, hướng đến sự tự giác thực hành trong đời sống.

Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy cho rằng, hệ giá trị phải được hình thành từ cơ sở khoa học, sự đóng góp đa chiều và đồng thuận của nhân dân, không thể dừng ở một văn bản hành chính hay những khẩu hiệu. Thời gian tới, đề nghị Phòng Văn hóa - Văn nghệ chủ trì, phối hợp với các phòng chuyên môn tổng hợp, tiếp thu ý kiến, hoàn thiện dự thảo lần bốn và báo cáo Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn thành phố, Ban Thường vụ Thành ủy xem xét, ban hành trong tháng 12.2026. Đồng thời, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học trong nghiên cứu, đưa hệ giá trị vào giáo dục và đào tạo; khuyến khích văn nghệ sĩ sáng tác tác phẩm lan tỏa các giá trị cốt lõi; đẩy mạnh tuyên truyền trên báo chí, nền tảng số và lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân.

Sau khi ban hành, cần nghiên cứu lồng ghép hệ giá trị vào phong trào xây dựng đời sống văn hóa, quy ước cộng đồng, quy tắc ứng xử đô thị và các chương trình phát triển văn hóa của thành phố.