Hé lộ 14 điểm trong dự thảo thỏa thuận Mỹ - Iran: Tiến gần bước ngoặt ngoại giao lịch sử

Các phương tiện lưu thông trên một cây cầu gần tòa nhà có bức tranh tường chống Mỹ nổi tiếng tại thủ đô Tehran của Iran . Ảnh: AFP

1. Chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận

Iran, Mỹ cùng các đồng minh của hai bên cam kết chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động giao tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon. Các bên không tiến hành hành động thù địch, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau trong tương lai.

2. Tôn trọng chủ quyền của nhau

Hai nước cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và không can thiệp vào công việc nội bộ của đối phương.

3. Hoàn tất đàm phán trong vòng 60 ngày

Iran và Mỹ nhất trí tiếp tục đàm phán để đạt được thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu cả hai bên đồng ý.

4. Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân

Ngay sau khi biên bản ghi nhớ được ký, Mỹ sẽ chấm dứt các biện pháp phong tỏa và cản trở hàng hải đối với Iran, đồng thời khôi phục lưu thông tàu thuyền về mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày.

Washington cũng cam kết rút lực lượng khỏi các khu vực lân cận sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết.

5. Iran khôi phục hoạt động hàng hải

Iran sẽ triển khai các biện pháp nhằm bảo đảm hoạt động vận tải thương mại giữa Vịnh Ba Tư và biển Oman trở lại bình thường, bao gồm xử lý các trở ngại kỹ thuật và rà phá thủy lôi.

6. Kế hoạch phục hồi kinh tế 300 tỷ USD

Mỹ cùng các đối tác khu vực sẽ xây dựng chương trình phục hồi và phát triển kinh tế Iran với nguồn tài trợ tối thiểu 300 tỷ USD. Cơ chế thực hiện sẽ được hoàn thiện trong vòng 60 ngày.

7. Từng bước dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt

Washington cam kết chấm dứt các biện pháp trừng phạt đối với Iran theo lộ trình được thống nhất trong thỏa thuận cuối cùng, bao gồm cả các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ.

8. Iran tái khẳng định không phát triển vũ khí hạt nhân

Tehran tái khẳng định sẽ không chế tạo vũ khí hạt nhân. Các vấn đề liên quan đến lượng uranium đã làm giàu và chương trình hạt nhân của Iran sẽ được giải quyết trong giai đoạn đàm phán tiếp theo.

9. Duy trì nguyên trạng trong thời gian đàm phán

Iran giữ nguyên chương trình hạt nhân hiện tại, trong khi Mỹ không áp đặt thêm các lệnh trừng phạt mới hoặc tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực.

10. Cấp miễn trừ cho xuất khẩu dầu mỏ

Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp các giấy miễn trừ cần thiết để Iran tiếp tục xuất khẩu dầu thô, sản phẩm hóa dầu và tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ như ngân hàng, bảo hiểm và vận tải.

11. Giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran

Washington cam kết giải phóng dần các khoản tiền và tài sản của Iran đang bị phong tỏa, đồng thời cấp các giấy phép cần thiết để Tehran sử dụng nguồn tài sản này.

12. Thành lập cơ chế giám sát

Hai bên sẽ thiết lập một cơ chế giám sát nhằm theo dõi việc thực hiện thỏa thuận và bảo đảm các cam kết được tuân thủ đầy đủ.

13. Tiếp tục đàm phán sau khi các cam kết ban đầu được thực hiện

Sau khi Iran xác nhận các điều khoản liên quan đến hàng hải, xuất khẩu dầu và giải phóng tài sản đã được triển khai, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán về các nội dung còn lại của thỏa thuận cuối cùng.

14. Đưa thỏa thuận cuối cùng ra Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

Thỏa thuận toàn diện trong tương lai sẽ được thông qua bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Hiện giới chức Mỹ chưa bình luận về nội dung dự thảo được truyền thông đăng tải. Trong khi đó, phía Iran cho biết văn bản vẫn đang được xem xét và hoàn thiện trước khi đi đến quyết định cuối cùng. Nếu được ký kết tại Geneva vào ngày 19/6 như kế hoạch, đây có thể trở thành một trong những bước đột phá ngoại giao đáng chú ý nhất giữa Mỹ và Iran trong nhiều năm qua.

B.N