Hé lộ giai đoạn bí ẩn trong tiến hóa loài người

Xương hàm được phát hiện ở Morocco.

Nhóm nghiên cứu đã phát hiện 3 xương hàm, trong đó có một xương hàm của trẻ em, cùng răng, đốt sống và xương đùi tại hang Grotte à Hominidés thuộc mỏ đá Thomas Quarry, thành phố Casablanca. Đây là những hóa thạch người cổ (hominin) đầu tiên ở châu Phi được xác định chắc chắn thuộc giai đoạn giữa khoảng 1 triệu đến 500.000 năm trước.

Theo nhà cổ nhân học Jean-Jacques Hublin, đồng tác giả nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature, các nhà khoa học hiện có nhiều hóa thạch người cổ ở châu Phi cách đây hơn một triệu năm, và cũng có nhiều phát hiện từ khoảng 500.000 năm trước. Tuy nhiên, giai đoạn ở giữa gần như “trống rỗng” về bằng chứng hóa thạch.

Kết quả chụp CT và phân tích hình thái cho thấy, các cá thể này mang đặc điểm pha trộn: vừa có nét nguyên thủy, vừa có dấu hiệu tiến hóa hơn. Chúng không có cằm rõ rệt như người hiện đại, nhưng răng và cấu trúc hàm lại khá giống Homo sapiens và người Neanderthal.

Dù phần lớn hóa thạch được khai quật từ năm 2008 - 2009, nhóm nghiên cứu chỉ mới xác định chính xác niên đại gần đây nhờ phương pháp cổ từ học. Kỹ thuật này dựa trên việc phát hiện dấu vết đảo cực từ trường Trái đất trong các lớp địa chất. Lớp trầm tích chứa hóa thạch trùng với thời điểm đảo cực Matuyama - Brunhes, cách đây khoảng 773.000 năm.

Các nhà khoa học cho rằng, những hóa thạch này có thể đại diện cho tổ tiên chung cuối cùng của 3 nhóm người gần đây nhất: Homo sapiens, Neanderthals và Denisovans. Theo bằng chứng di truyền, tổ tiên chung này sống trong khoảng 550.000 - 765.000 năm trước, trước khi tiến hóa tách nhánh thành các loài khác nhau.

Tuy nhiên, giới nghiên cứu vẫn chưa thống nhất cá thể tổ tiên này là loài nào. Một số giả thuyết gồm Homo antecessor ở Tây Ban Nha và Homo heidelbergensis, phân bố tại cả châu Phi và Á - Âu. Nhóm nghiên cứu chưa đặt tên khoa học chính thức cho các hóa thạch Morocco, nhưng nhận định chúng có nét tương đồng với Homo erectus, đồng thời có thể là tiền thân gần của người hiện đại.

Tuệ An