Não của phi hành gia thay đổi hình dạng khi vào không gian

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences ngày 12/1, sau các chuyến bay vào vũ trụ, não của phi hành gia bị nghiêng và dịch chuyển lên trên và phía sau so với vị trí bình thường khi họ ở Trái đất. Vùng não bị ảnh hưởng là phần liên quan đến cảm giác, gắn với tình trạng say tàu xe, mất phương hướng và rối loạn thăng bằng.

“Chúng ta cần hiểu những thay đổi này và tác động của chúng để giữ cho các phi hành gia an toàn, khỏe mạnh và bảo vệ sức khỏe lâu dài của họ”, bà Rachael Seidler, giáo sư tại Khoa Sinh lý học ứng dụng và Khoa học vận động của Đại học Florida, cho biết. Bà là đồng tác giả nghiên cứu.

Bà Seidler và đồng nghiệp đã phân tích bản chụp MRI của 26 phi hành gia trước và sau thời gian họ ở quỹ đạo. Thời gian lưu trú ngoài không gian của các phi hành gia được nghiên cứu dao động từ vài tuần đến khoảng 6 tháng hoặc 1 năm.

“Những người ở trong không gian 1 năm thể hiện thay đổi lớn nhất. Những người chỉ đi 2 tuần vẫn có thay đổi, nhưng thời gian dường như là yếu tố quyết định”, bà Seidler cho biết.

Bà cho biết thêm, với các phi hành gia ở trong không gian 6 tháng hoặc lâu hơn, sự dịch chuyển của não “khá rõ rệt”, đặc biệt ở các cấu trúc nằm phía trên của não.

“Nó chỉ ở mức vài milimet. Nghe có vẻ không nhiều, nhưng mức dịch chuyển của não như vậy là đáng kể", GS Seidler cho biết thêm.

Theo nhà nghiên cứu này, những thay đổi đó đôi khi gây ra tình trạng “xung đột cảm giác” cho các phi hành gia khi ở ngoài không gian, biểu hiện là tình trạng mất phương hướng tạm thời hoặc say tàu.

Khi họ trở lại Trái đất, sự dịch chuyển này có thể góp phần gây ra các vấn đề về thăng bằng trong quá trình cơ thể thích nghi lại với trọng lực. Tuy nhiên, nghiên cứu không phát hiện các triệu chứng nghiêm trọng như đau đầu hay suy giảm nhận thức trong hoặc sau chuyến bay.

“Điều đó khiến tôi khá bất ngờ,” bà nói.

TS Mark Rosenberg, trợ lý giáo sư thần kinh học tại Đại học Y Nam Carolina, cho biết các nhà khoa học từ lâu đã biết rằng bay vào không gian có thể ảnh hưởng đến não, nhưng nghiên cứu của bà Seidler là một trong những công trình đầu tiên chỉ ra cách những thay đổi đó tác động tới khả năng hoạt động của phi hành gia trong không gian và khi trở về Trái đất.

Phát hiện này cũng đặt ra nhiều câu hỏi cho các nghiên cứu tiếp theo, chẳng hạn như sự khác biệt giữa nam và nữ phi hành gia, hay ý nghĩa của tuổi tác.

Tuy nhiên, việc đánh giá toàn diện vẫn hạn chế bởi quy mô mẫu nghiên cứu vẫn nhỏ, khi mỗi năm chỉ có tối đa khoảng hơn chục phi hành gia được đưa lên Trạm Vũ trụ quốc tế, và đội phi hành gia của NASA chủ yếu là nam giới.

Cũng cần thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ liệu những thay đổi ở não có để lại tác động lâu dài hay không.

Bình Giang