Hệ lụy khi Nhật Kim Anh, Bảo Thy đăng ảnh AI bên Ronaldo, Haaland

"Miễn mình vui là được" là phản hồi của Bảo Thy khi một tài khoản mạng để lại bình luận: "Người nổi tiếng mà cũng phải ghép ảnh Chat GPT à?" bên dưới bức ảnh chế cô ngồi trên máy bay cạnh ngôi sao bóng đá Erling Haaland (Na Uy).

Bức ảnh kể trên của Bảo Thy thu hút 16.000 lượt thích và hàng nghìn bình luận, tương tác. Sau đó, để tránh hiểu lầm đi xa, nữ ca sĩ đã phải đính chính: "Ảnh AI tạo cho vui nha mọi người".

Tương tự, nghệ sĩ Quang Minh cũng đăng tải tấm hình đứng cạnh 4 siêu sao bóng đá gồm Haaland, Ronaldo, Messi và Neymar trên một bãi biển. Anh chia sẻ dưới bức ảnh: "Tôi rất may mắn". Và Quang Minh cũng không gắn nhãn AI ở tấm hình này. Nhiều người nhầm tưởng đây là ảnh thật.

Trước đó, trên trang cá nhân với 800.000 lượt theo dõi, ca sĩ Nhật Kim Anh đăng ảnh chế tạo dáng bên Ronaldo với chú thích "Anh mãi là huyền thoại".

Sự việc tưởng như "vô thưởng vô phạt" của nghệ sĩ Việt nhưng lại ẩn chứa rủi ro sau đó.

Bảo Thy đăng tải ảnh chế ngồi trên máy bay cạnh ngôi sao bóng đá Erling Haaland (Na Uy).

Ảnh chế nhưng hệ lụy thật

Trao đổi với Tri Thức - Znews, chuyên gia truyền thông thương hiệu Lê Minh Tâm - Founder TGM Media - nhận định việc những nghệ sĩ như Quang Minh, Bảo Thy hay gần đây là nhiều ngôi sao Việt đăng tải ảnh chế, được tạo bằng AI bên các cầu thủ nổi tiếng xảy ra khá phổ biến. Mục đích ban đầu của họ là để "mua vui", tăng tương tác trên trang cá nhân hoặc hòa vào không khí sôi động của mùa bóng đá lớn nhất hành tinh.

Song việc họ không gắn nhãn AI ở những bức ảnh, khiến phần đông khán giả hiểu nhầm, dễ gây ra những rủi ro và hệ lụy.

"Khán giả theo dõi và yêu mến nghệ sĩ vì sự chân thật và những kết nối cảm xúc đời thường. Khi một bức ảnh trông y như thật bị phát hiện chỉ là sản phẩm của máy tính, người hâm mộ dễ nảy sinh cảm giác bị lừa dối. Dù nghệ sĩ giải thích là chỉ đùa cho vui, sự việc này vẫn tạo ra một vết gợn tâm lý. Khán giả sẽ hình thành cơ chế phòng thủ và hoài nghi. Khi trò đùa bị bóc mẽ, luồng dư luận có thể đảo chiều nhanh chóng. Thay vì thấy hài hước, đám đông (đặc biệt là fan của các siêu sao kia) có thể sẽ quay sang chỉ trích nghệ sĩ là đang 'sống ảo'", ông Lê Minh Tâm đánh giá.

Nghệ sĩ Quang Minh đăng ảnh do AI tạo ra bên các siêu sao quốc tế.

Theo chuyên gia, giá trị cốt lõi của một nghệ sĩ nằm ở tài năng, tác phẩm nghệ thuật và phong cách sống của họ. Những bức ảnh chế AI thực chất chỉ là nội dung ăn liền, vô thưởng vô phạt. Nếu nghệ sĩ để những nội dung này tạo ra nhiều luồng tranh cãi, sẽ lấn át đi những giá trị thật.

Bên cạnh đó, nghệ sĩ có thể bị các nhãn hàng đánh giá là "thiếu an toàn". Các thương hiệu lớn khi chi tiền thuê người nổi tiếng luôn đặt tiêu chí "an toàn thương hiệu" lên hàng đầu. Nhãn hàng e ngại việc đại sứ của mình dính dáng đến các vấn đề nhạy cảm như tin giả (fake news), vi phạm bản quyền hình ảnh (deepfake). Việc một nghệ sĩ vô tư đăng ảnh AI không gắn nhãn cảnh báo sẽ tạo ấn tượng rằng họ là người thiếu cẩn trọng trên không gian mạng.

Về động thái giải thích "đăng cho vui" hoặc ngó lơ khi khán giả nhắc nhở phải gắn nhãn AI khi đăng ảnh chụp cùng siêu sao quốc tế, Founder TGM Media nhận định các nghệ sĩ nhận thức chưa đúng mực về vai trò của các kênh truyền thông số. Với người nổi tiếng, hình ảnh là tài sản thương hiệu. Việc đăng nội dung giả mạo không kiểm soát là hành vi tự hạ thấp giá trị tài sản đó.

"Cách trả lời 'đăng cho vui' là lời giải thích có phần vụng về, thiếu chuyên nghiệp. Nó cho thấy nghệ sĩ đang thiếu một ê-kíp quản trị thương hiệu chuyên nghiệp, trong khi dư luận và cộng đồng mạng ngày càng khó tính", chuyên gia đánh giá.

AI là xu hướng nhưng phải minh bạch

Theo chuyên gia, hệ thống pháp luật Việt Nam đang siết chặt kiểm soát nội dung AI rất kịp thời. Việc sử dụng hình ảnh AI xâm phạm bản quyền hình ảnh cá nhân (đặc biệt là ngôi sao quốc tế) mà không được phép có thể bị phạt hành chính từ 10 đến 40 triệu đồng (theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP và Nghị định 38/2021/NĐ-CP). Các vi phạm nghiêm trọng gây tổn hại uy tín hoặc trục lợi thương mại sẽ bị truy cứu trách nhiệm dân sự hoặc hình sự. Vì vậy, các sản phẩm do AI tạo ra bắt buộc phải được dán nhãn rõ ràng để tránh gây hiểu nhầm hoặc dẫn dắt dư luận sai lệch.

Tại các quốc gia khác, việc quản lý nội dung AI không gắn nhãn và deepfake được xếp vào nhóm vi phạm an ninh thông tin nghiêm trọng.

Nhật Kim Anh cũng từng đăng ảnh đứng bên Ronaldo nhưng không gắn nhãn AI.

Ở châu Âu, Đạo luật AI của EU (EU AI Act) quy định các nội dung AI không gắn nhãn có thể khiến tổ chức/cá nhân vận hành đối mặt mức phạt lên tới 15 triệu Euro hoặc 3% doanh thu toàn cầu.

Tại Mỹ, Luật hóa theo từng bang đối với hành vi sử dụng deepfake không có sự đồng ý. Vi phạm dẫn tới các vụ kiện dân sự triệu đô và nguy cơ ngồi tù nếu gây thiệt hại danh dự, tài chính cho nạn nhân. Trong khi đó, ở Hàn Quốc, Chính phủ bắt buộc gắn nhãn chìm (watermark) không thể xóa. Hành vi phát tán deepfake bôi nhọ hoặc giả mạo người nổi tiếng bị phạt tù từ 3 đến 5 năm giam và phạt tiền đến 30 triệu won.

Trở lại với đầu bài viết, sau sự việc Bảo Thy, Nhật Kim Anh, Quang Minh đăng ảnh bên cầu thủ nổi tiếng nhưng không gắn nhãn AI, các nghệ sĩ cần rút ra nhiều bài học, trong đó đặt "an toàn thương hiệu" làm trọng tâm. Một vụ việc về bản quyền hình ảnh hay phát tán thông tin giả bằng AI, có thể sẽ đưa nghệ sĩ vào danh sách không ưu tiên của các thương hiệu.

Bên cạnh đó, nghệ sĩ cũng cần chuẩn hóa nội dung truyền thông trên các nền tảng số.

"Sử dụng AI trong sáng tạo là xu hướng, nhưng phải đi kèm sự minh bạch. Luôn chủ động dán nhãn thông tin để khẳng định vị thế của một thương hiệu cá nhân có tri thức và tôn trọng khán giả", ông Lê Minh Tâm cho biết.