Hệ thống cấp cứu ngoại viện tăng tốc chuyển đổi số, tối ưu 'thời gian vàng'

Đoàn công tác Bộ Y tế tham quan thực tế tại Trung tâm Cấp cứu 115. Ảnh: Đan Phương/Báo Tin tức và Dân tộc

Thời gian xuất xe cứu thương không quá 5 phút

Ngày 10/8, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 1515/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030”, nhằm xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện đồng bộ, hiện đại trên phạm vi cả nước, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ cấp cứu của người dân.

Theo Đề án, đến năm 2030 sẽ hoàn thiện khung pháp lý và các cơ chế, chính sách về tổ chức, hoạt động chuyên môn, đầu tư và tài chính đối với hệ thống cấp cứu ngoại viện. Mục tiêu đặt ra là 100% tỉnh, thành phố triển khai mạng lưới cấp cứu ngoại viện phù hợp với điều kiện và nhu cầu của từng địa phương; đồng thời triển khai quy chế phối hợp liên ngành giữa Y tế, Công an, Quân đội, lực lượng phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ cùng chính quyền địa phương trong tiếp nhận thông tin, điều phối, tiếp cận hiện trường, sơ cứu, cấp cứu, vận chuyển và bàn giao người bệnh.

Đề án yêu cầu xây dựng Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc, hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào vận hành từ năm 2027, bảo đảm kết nối, liên thông dữ liệu với nền tảng tích hợp các số dịch vụ khẩn cấp 113, 114, 115 do Bộ Công an xây dựng.

Về nguồn nhân lực và phương tiện, tối thiểu 75% nhân viên y tế tại trạm y tế cấp xã được đào tạo, tập huấn về cấp cứu ngoại viện; phổ cập kiến thức sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho tối thiểu 3% dân số, trong đó ít nhất 1% dân số được đào tạo thực hành kỹ năng sơ cứu. Hệ thống cấp cứu ngoại viện sẽ được đầu tư tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn trên 100.000 dân.

Để nâng cao chất lượng dịch vụ, Đề án phấn đấu thời gian xuất xe cứu thương không quá 5 phút kể từ khi có quyết định điều xe đối với trường hợp cấp cứu nguy kịch và 100% cuộc gọi cấp cứu được tiếp nhận, hỗ trợ tư vấn, điều phối kịp thời.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách và thiết lập mô hình cấp cứu ngoại viện. Bộ Y tế được giao chủ trì nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 96/2023/NĐ-CP liên quan đến cấp cứu ngoại viện, hoàn thành trong tháng 12/2026; đồng thời xây dựng các quy định về nhân lực, phương tiện, thiết bị, quy trình chuyên môn, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế phối hợp liên ngành, hoàn thành trong tháng 3/2027.

Đề án cũng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện chương trình đào tạo cấp cứu viên ngoại viện, tổng đài viên cấp cứu ngoại viện và các chương trình đào tạo ngắn hạn về sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho cộng đồng; nghiên cứu lồng ghép nội dung đào tạo kỹ năng sơ cứu, cấp cứu ban đầu vào chương trình giáo dục tăng cường đối với học sinh từ cấp trung học cơ sở trở lên.

Thực hiện cấp cứu trước khi người dân đến bệnh viện

Tiến sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030” là một bước đột phá lớn dưới nhiều khía cạnh khác nhau, từ tổ chức bộ máy, tổ chức tiếp nhận cuộc gọi cấp cứu, điều phối cấp cứu ngoại viện đến ứng dụng công nghệ và hoàn thiện thể chế.

Điểm đột phá đầu tiên là về tổ chức bộ máy. Đến nay, hệ thống khám bệnh, chữa bệnh chủ yếu thực hiện tốt chức năng tiếp nhận cấp cứu và điều trị từ khi người bệnh đến cơ sở y tế, trong khi khâu cấp cứu trước viện chưa được tổ chức thành một hệ thống bài bản. Đề án sẽ củng cố hệ thống này, hình thành một nhánh vươn dài về phía cộng đồng, giúp thực hiện cấp cứu ngay từ trước khi người dân đến bệnh viện.

Tiếp đó là tổ chức tiếp nhận cuộc gọi cấp cứu. Hiện nay, Trung tâm Cấp cứu 115 của Hà Nội và TP Hồ Chí Minh mỗi ngày tiếp nhận hàng trăm đến hàng nghìn cuộc gọi, nhưng khoảng 90% là các cuộc gọi không đúng mục đích. Đề án thống nhất một đầu số trên phạm vi toàn quốc, phân nhánh về các địa phương và áp dụng cơ chế sàng lọc, định danh số điện thoại, địa chỉ và vị trí người gọi, qua đó nâng cao hiệu quả tiếp nhận và xử lý các cuộc gọi cấp cứu.

Tiến sĩ Hà Anh Đức cho biết thêm, Đề án sẽ xây dựng một nền tảng chung để điều phối cấp cứu ngoại viện. Nền tảng này sẽ hiển thị trên bản đồ số toàn bộ vị trí các xe cứu thương, tình trạng ứng trực và quá trình điều động, giúp tổng đài lựa chọn phương tiện phù hợp nhất về thời gian và chuyên môn. Đồng thời, nền tảng sẽ hỗ trợ kết nối từ xa giữa lực lượng cấp cứu tại hiện trường với các chuyên gia và cơ sở y tế, cũng như kết nối với bệnh viện tiếp nhận để chuẩn bị sẵn sàng điều trị đối với các trường hợp cấp cứu cần xử trí trong “thời gian vàng”, như đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Theo Tiến sĩ Hà Anh Đức, nền tảng cấp cứu ngoại viện đang được thí điểm tại Hải Phòng. Hệ thống sẽ theo dõi toàn bộ quá trình từ khi tiếp nhận cuộc gọi, điều động xe cứu thương, tiếp cận hiện trường, cấp cứu trên xe đến khi bàn giao người bệnh cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; sau đó sẽ từng bước mở rộng trên phạm vi toàn quốc.

Đề án sẽ xây dựng một mạng lưới cấp cứu ngoại viện thống nhất, không phân biệt cơ sở công lập hay tư nhân. Tất cả các đơn vị y tế đủ điều kiện tham gia cấp cứu ngoại viện sẽ phải cung cấp dữ liệu để hình thành bản đồ số về mạng lưới cấp cứu và tham gia điều phối khi tổng đài xác định phương tiện đó phù hợp nhất về thời gian và chuyên môn.

Mục tiêu tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn trên 100.000 dân

Về phương tiện, Tiến sĩ Hà Anh Đức cho biết, hiện nay số lượng xe cứu thương của Việt Nam còn thấp so với chuẩn chung. Đề án đặt mục tiêu tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn trên 100.000 dân. Để đạt mục tiêu này, ngoài việc bổ sung phương tiện, sẽ huy động toàn bộ lực lượng xe cứu thương của các trung tâm cấp cứu và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tham gia vào mạng lưới cấp cứu ngoại viện.

Ông nhấn mạnh, Đề án còn tạo cơ sở để hoàn thiện các quy định về tổ chức hệ thống, nhân lực, phương tiện, trang thiết bị, quy trình chuyên môn, tiêu chuẩn xe cứu thương và cơ chế phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, quân đội và các lực lượng liên quan trong các tình huống khẩn cấp, thảm họa, cháy nổ và tai nạn giao thông.

Theo Tiến sĩ Hà Anh Đức, 100% địa phương sẽ xây dựng quy chế phối hợp giữa y tế, công an và quân đội trong tổ chức thực hiện cấp cứu ngoại viện. Lực lượng y tế sẽ cử cán bộ trực cùng lực lượng công an tại tổng đài để tiếp nhận và điều phối các cuộc gọi cấp cứu, đồng thời phối hợp triển khai hoạt động cấp cứu tại hiện trường và đào tạo kỹ năng sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho các lực lượng liên quan.

Về nguồn nhân lực, Đề án hướng tới nâng cao nhận thức và kỹ năng sơ cứu, cấp cứu ban đầu trong cộng đồng, phấn đấu đào tạo tối thiểu 3% dân số có kiến thức và kỹ năng sơ cứu cơ bản; đồng thời xây dựng mã ngành đào tạo cấp cứu viên ngoại viện (paramedic) để từng bước chuyên nghiệp hóa đội ngũ làm công tác cấp cứu ngoại viện.

Đối với cơ chế tài chính, Tiến sĩ Hà Anh Đức cho biết hiện nay chưa có cơ chế chi trả phù hợp cho hoạt động cấp cứu ngoại viện. Bộ Y tế sẽ nghiên cứu cơ chế chi trả đối với chi phí vận chuyển và tổ chức cấp cứu, bảo đảm bù đắp chi phí cho lực lượng tham gia cấp cứu và từng bước tính toán sự tham gia của bảo hiểm y tế theo lộ trình phù hợp.

Đề án cũng tính đến các mô hình cấp cứu phù hợp với điều kiện địa lý của từng vùng, như vùng sâu, vùng xa, vùng sông nước và khu vực đô thị chật hẹp; trong đó nghiên cứu các phương tiện cấp cứu chuyên dụng phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.