Hệ thống khuyến nông cơ sở: 'Bạn đồng hành' của nông dân

"Đưa tri thức nông nghiệp đến tận bờ ruộng"

Hệ thống khuyến nông được tổ chức theo hai cấp, gồm khuyến nông cấp tỉnh và khuyến nông cấp xã. Khuyến nông cấp tỉnh là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, giữ vai trò xây dựng, tổ chức thực hiện các chương trình khuyến nông; đào tạo, tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, công nghệ và xây dựng, nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả. Ở cơ sở, khuyến nông xã trực tiếp hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất, xây dựng nông thôn mới, phát triển du lịch nông thôn và Chương trình mỗi xã một sản phẩm; đồng thời tổ chức hoạt động của cộng tác viên, tổ khuyến nông cộng đồng, "đưa tri thức nông nghiệp đến tận bờ ruộng" góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và thu nhập cho người dân.

Lãnh đạo UBND, Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Trung Kênh thăm mô hình sản xuất cà rốt trên địa bàn.

Toàn tỉnh hiện có 134 cán bộ (thuộc biên chế Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cấp xã) có trình độ chuyên môn phù hợp lĩnh vực nông nghiệp tham gia làm công tác khuyến nông. Đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở đã phát huy rõ vai trò tham mưu, tổ chức và triển khai sản xuất nông nghiệp; chủ động kiểm tra, thống kê thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh, đề xuất các nội dung hỗ trợ, khôi phục sản xuất cho người dân. Từ thực tiễn sản xuất, canh tác, nhiều giải pháp kỹ thuật phù hợp đã được chuyển giao kịp thời, góp phần ổn định và nâng cao thu nhập cho nông dân.

Năm 2025, ngành nông nghiệp tổ chức hàng trăm mô hình chuyển giao, ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Trong đó, các mô hình khuyến nông đều triển khai đúng tiến độ, kế hoạch đã phê duyệt, cho hiệu quả kinh tế cao; được tuyên truyền, nhân rộng, tạo thêm lựa chọn sinh kế cho người dân, tiêu biểu như: “Ứng dụng chất điều hòa sinh trưởng Brassinolide trong sản xuất lúa thích ứng với biến đổi khí hậu”, giúp cây lúa sinh trưởng tốt, năng suất tăng 6 - 7% so với canh tác đại trà, rút ngắn thời gian canh tác từ 2 - 3 ngày mỗi vụ; “Sản xuất ớt hiểm Chánh Phong 04 theo chuỗi liên kết tiêu thụ”; “Sản xuất khoai tây FL2215 phục vụ phát triển vùng nguyên liệu khoai chế biến”…

Ở lĩnh vực chăn nuôi, mô hình nuôi gà mía lai, gà chọi lai theo hướng hữu cơ do Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức tại xã Tiên Lục quy mô 4.000 con cũng cho hiệu quả vượt trội. Đàn gà được nuôi theo đúng quy trình kỹ thuật, tỷ lệ sống đạt hơn 97,5%, cao hơn kế hoạch đề ra; trọng lượng bình quân sau 110 ngày đạt trên 2,6 kg/con; hiệu quả kinh tế đạt khoảng 40 triệu đồng/1.000 con, tăng hơn 15% so với ngoài mô hình. Hiện mô hình được nhân rộng trên địa bàn xã.

Tại xã Trung Kênh, từ sự hỗ trợ, hướng dẫn của đội ngũ khuyến nông cơ sở, nhiều nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Toàn xã chuyển đổi được 166,9 ha từ trồng lúa sang sản xuất rau màu, cây ăn quả và mô hình lúa - cá tập trung cho hiệu quả cao; hình thành 23 vùng sản xuất cây trồng tập trung với tổng diện tích 202,9 ha; xây dựng 5 mô hình trồng trọt ứng dụng công nghệ cao, VietGAP; có 8 cơ sở sản xuất được chứng nhận VietGAP. Còn ở xã Bảo Đài, công tác khuyến nông giữ vai trò quan trọng trong tham mưu xây dựng kế hoạch kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã hiện có 7 cán bộ, trong đó 2 cán bộ chuyên môn về nông nghiệp. Thời gian gần đây, xã tổ chức nhiều buổi hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây táo Đài Loan, dưa lưới, sâm Nam cho nông dân, giúp người dân tiếp cận phương thức sản xuất mới, nâng cao giá trị canh tác.

Hướng tới hoạt động hiệu quả, bền vững

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động khuyến nông cơ sở vẫn còn không ít khó khăn. Hiện nay, đội ngũ cán bộ khuyến nông cấp xã chưa đồng đều về số lượng và chất lượng; còn 28 xã, phường chưa bố trí được cán bộ có chuyên môn phù hợp lĩnh vực nông nghiệp. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiệm vụ, dẫn đến lúng túng trong công tác chỉ đạo sản xuất, phòng trừ sâu bệnh, nhất là khi xảy ra dịch bệnh.

Xã An Lạc có diện tích đất nông, lâm nghiệp lớn. Sau một thời gian hoạt động, Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã vẫn chưa được bố trí cán bộ có chuyên môn về nông nghiệp. Lãnh đạo Trung tâm kiến nghị tỉnh quan tâm tháo gỡ khó khăn, sớm bổ sung nhân lực có chuyên ngành để tham mưu cho UBND xã trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Từ thực tiễn cơ sở cho thấy, khó khăn lớn hiện nay của công tác khuyến nông cơ sở không chỉ nằm ở số lượng cán bộ mà còn ở điều kiện tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn phụ trách rộng hơn trong khi cán bộ khuyến nông cấp xã vẫn phải kiêm nhiệm nhiều việc. Vào thời kỳ cao điểm sản xuất hoặc khi xảy ra dịch bệnh, nếu không có thêm cộng tác viên hoặc hỗ trợ kịp thời từ cấp trên, rất khó bám sát từng thôn, xóm, khu dân cư.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục sắp xếp tổ chức khuyến nông cấp tỉnh theo hướng tinh gọn; tập trung vào vai trò hướng dẫn, điều phối, kiểm tra và hỗ trợ cấp xã. Vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức lại Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh và Trung tâm Khuyến nông & Phát triển nông nghiệp công nghệ cao Bắc Ninh thành một đầu mối là Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh. Việc hợp nhất giúp tinh gọn bộ máy, tăng tính thống nhất trong chỉ đạo, điều hành các hoạt động khuyến nông; tiếp tục rà soát, bố trí lại đội ngũ theo đúng chuyên ngành đào tạo, bảo đảm đúng người, đúng việc.

Ông Ngô Thanh Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết: Đơn vị đang xây dựng, tham mưu Sở trình Chủ tịch UBND tỉnh ban hành quy chế phối hợp công tác khuyến nông trên địa bàn tỉnh trong quý I. Đồng thời tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành văn bản hướng dẫn củng cố, kiện toàn cộng tác viên khuyến nông, tổ khuyến nông cộng đồng. Phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tổ chức các lớp đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ.

Bài, ảnh: Hoài Thu