Hệ thống Starlink trở thành 'mạch máu' thông tin của quân đội Ukraine

Khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine tháng 2/2022, một trong những thách thức lớn nhất của Kiev là duy trì thông tin liên lạc trong điều kiện các mạng viễn thông mặt đất liên tục bị gián đoạn.

Trong bối cảnh đó, Starlink, dịch vụ Internet vệ tinh quỹ đạo thấp do SpaceX phát triển, nhanh chóng trở thành một thành phần quan trọng trong hệ thống liên lạc của Ukraine.

Khác với mạng viễn thông truyền thống phụ thuộc vào cáp quang, trạm phát sóng và nguồn điện tại chỗ, Starlink sử dụng các vệ tinh hoạt động ở quỹ đạo thấp để cung cấp kết nối Internet thông qua thiết bị đầu cuối đặt trên mặt đất.

Cấu trúc này giúp các đơn vị quân đội duy trì đường truyền tại những khu vực mà hạ tầng dân sự đã bị phá hủy hoặc không còn hoạt động ổn định.

Giá trị của Starlink không chỉ nằm ở khả năng truy cập Internet. Trên chiến trường hiện đại, thông tin phải được truyền từ đơn vị trinh sát đến sở chỉ huy, sau đó chuyển thành mệnh lệnh cho pháo binh, bộ binh hoặc các phương tiện không người lái.

Đường truyền ổn định giúp rút ngắn quá trình trao đổi thông tin, tăng khả năng phối hợp giữa các đơn vị phân tán trên một mặt trận rộng lớn.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí International Relations năm 2024 về vai trò của Starlink trong xung đột cho thấy hệ thống này đã hỗ trợ Ukraine duy trì liên lạc, trinh sát, điều phối hỏa lực và tổ chức các hoạt động phản công.

Starlink còn có ưu điểm về khả năng triển khai. Thiết bị đầu cuối tương đối gọn nhẹ, có thể được vận chuyển đến các vị trí tiền phương và hoạt động tại những nơi không có kết nối Internet thông thường.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các đơn vị cơ động, vốn thường xuyên phải thay đổi vị trí để tránh hỏa lực đối phương.

Tuy nhiên, hệ thống vệ tinh thương mại không phải giải pháp bảo đảm liên lạc tuyệt đối. Hiệu quả sử dụng vẫn phụ thuộc vào nguồn điện, thiết bị đầu cuối, điều kiện kết nối, chính sách cung cấp dịch vụ và khả năng chống gây nhiễu.

Các hạn chế về phạm vi hoạt động cũng có thể ảnh hưởng đến những nhiệm vụ quân sự cụ thể.

Diễn biến liên quan đến Starshield trong tháng 10/2026 tiếp tục làm nổi bật vấn đề này. Khi kết nối bị hạn chế, quân đội Ukraine lập tức đối mặt với nguy cơ gián đoạn một số hoạt động UAV và thông tin chiến trường.

Starlink vì thế đã vượt ra ngoài vai trò của một dịch vụ Internet dân sự. Trong cuộc xung đột Nga - Ukraine, đây là một phần của hạ tầng tác chiến, nơi khả năng truyền tải thông tin có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phản ứng và hiệu quả phối hợp của lực lượng vũ trang.