Nhà máy lọc dầu thành điểm yếu chiến lược của cả Nga- Ukraine trong xung đột Đông Âu

Việc Mỹ gây sức ép yêu cầu Ukraine hạn chế tập kích nhà máy lọc dầu Nga cho thấy cuộc xung đột không chỉ được định hình bởi diễn biến trên chiến trường, mà còn chịu ảnh hưởng từ giá năng lượng và những tính toán ngoại giao của Washington.

Kể từ ngày 15/10/2026, Ukraine nối lại các cuộc tập kích nhằm vào cơ sở lọc dầu Nga sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky tuyên bố không tiếp tục kiềm chế trong bối cảnh Moscow vẫn tiến công hạ tầng năng lượng Ukraine.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố một thỏa thuận ngừng tấn công các mục tiêu năng lượng, đồng thời nhiều lần yêu cầu Kiev dừng đánh vào những cơ sở sản xuất nhiên liệu của Nga

Lý do trực tiếp được Washington nêu ra là nguy cơ giá nhiên liệu tăng.

Theo thông tin được Irish Times dẫn lại từ những người nắm rõ cuộc trao đổi giữa hai nhà lãnh đạo, ông Trump đã thúc giục ông Zelensky chấm dứt các cuộc tập kích vì lo ngại tình trạng thiếu hụt dầu diesel trên thị trường quốc tế và tác động đến giá bán.

Đây là vấn đề có ý nghĩa chính trị đối với chính quyền Mỹ. Dầu diesel là đầu vào quan trọng của vận tải hàng hóa, nông nghiệp và nhiều ngành công nghiệp.

Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất có thể tăng theo, cuối cùng gây sức ép lên doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố địa chính trị, Washington có lý do để tránh những cú sốc nguồn cung kéo dài.

Tuy nhiên, giá nhiên liệu không phải yếu tố duy nhất. Mỹ còn muốn duy trì không gian cho các nỗ lực đàm phán, trong đó việc hạn chế tấn công hạ tầng năng lượng có thể được sử dụng như một biện pháp giảm căng thẳng ban đầu.

Nếu hai bên ngừng đánh vào những mục tiêu này, Washington có thể coi đó là bước đi để mở rộng thỏa thuận sang các lĩnh vực khác.

Vấn đề nằm ở chỗ một thỏa thuận chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện theo nguyên tắc có đi có lại. Ukraine cho rằng họ không thể đơn phương ngừng tập kích các cơ sở năng lượng của Nga trong khi những nhà máy điện và hạ tầng thiết yếu của mình vẫn bị tấn công.

Tổng thống Zelensky từng tuyên bố Kiev sẵn sàng dừng đánh các cơ sở nhiên liệu Nga nếu Moscow cũng ngừng tiến công hệ thống năng lượng Ukraine.

Washington vì thế đứng trước một mâu thuẫn. Một mặt, Mỹ muốn giảm nguy cơ giá nhiên liệu tăng và duy trì triển vọng ngoại giao.

Mặt khác, việc gây sức ép chủ yếu lên Kiev có thể khiến Ukraine cảm thấy mình bị yêu cầu nhượng bộ mà không nhận được bảo đảm tương xứng..

Việc Washington muốn ổn định thị trường nhiên liệu không đồng nghĩa Mỹ muốn Nga giành chiến thắng trong cuộc chiến.

Nhưng nếu các đòn đánh của Ukraine làm gián đoạn nguồn cung trên diện rộng, chính quyền Mỹ có thể ưu tiên giảm thiểu tác động kinh tế trước mắt, ngay cả khi điều đó gây bất lợi cho chiến lược gây sức ép của Kiev.

Diễn biến cho thấy nỗ lực ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng đang gặp trở ngại nghiêm trọng. Khi hai bên vẫn tiếp tục tấn công các mục tiêu năng lượng của nhau,

Washington sẽ khó đạt được một thỏa thuận bền vững nếu không có cơ chế giám sát, xác định rõ phạm vi mục tiêu và xử lý những cáo buộc vi phạm.