Hệ thống thủy lợi Bắc Sông Thương tăng năng lực tiêu úng

Khắc phục công trình xuống cấp

Trạm bơm tiêu Thái Sơn III do Xí nghiệp khai thác công trình thủy lợi Nam Cầu Sơn (Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Sông Thương) quản lý, vận hành gồm 20 tổ máy, lưu lượng xấp xỉ 1.000 m3/tổ máy/giờ có nhiệm vụ tiêu úng cho gần 1.100 ha đất canh tác của các phường: Tân An, Tân Tiến. Do được đầu tư xây dựng từ 50 năm trước nên hệ thống máy bơm, động cơ, thiết bị xuống cấp, kém hiệu quả.

Hạng mục nhà trạm bơm Đức Mại, xã Mỹ Thái đang được khẩn trương thi công phục vụ công tác phòng, chống thiên tai.

Để bảo đảm hoạt động của trạm bơm, nâng cao khả năng phòng, chống úng trong mùa mưa bão năm nay, trạm bơm được tỉnh đầu tư kinh phí đại tu 1 động cơ 33 kW, thay thế vòng bi một số máy bơm, động cơ và thay thế một số đường ống dẫn nước từ máy bơm đến bể xả. Toàn bộ các hạng mục duy tu, bảo dưỡng, nâng cấp, sửa chữa đều hoàn thành trước ngày 31/5, bảo đảm 100% máy bơm, động cơ của trạm bơm vận hành ổn định, đáp ứng yêu cầu phòng, chống thiên tai.

Trong đợt mưa lũ do ảnh hưởng hoàn lưu bão số 4 vừa qua, lưu vực phục vụ của trạm bơm có khoảng 120 ha lúa, hoa màu bị ngập úng, đầy nước. Để kịp thời tiêu thoát nước đối với diện tích bị ngập úng, trạm bơm duy trì hoạt động thường xuyên 8-12 máy nên chỉ sau 1-2 ngày, toàn bộ diện tích ngập úng, đầy nước đã được tiêu thoát kịp thời.

Tương tự, công trình xây dựng khẩn cấp trạm bơm Đức Mại, xã Mỹ Thái do Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Sông Thương làm chủ đầu tư; liên danh Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng Hải Long và Công ty cổ phần Chế tạo Bơm Hải Dương cũng đang khẩn trương thi công, với tổng kinh phí 500 tỷ đồng được triển khai từ đầu tháng 4/2026. Quy mô trạm bơm gồm 6 tổ máy, lưu lượng 27.000 m3/tổ máy/giờ có nhiệm vụ nâng cao năng lực tiêu thoát nước, phòng, chống thiên tai cho các xã: Kép, Lạng Giang, Tiên Lục, Mỹ Thái với diện tích khoảng 8.200 ha.

Ông Đặng Văn Chương, cán bộ phụ trách kỹ thuật đơn vị thi công cho biết, ngay sau khi được bàn giao mặt bằng, Công ty đã huy động tối đa nhân lực, phương tiện gồm khoảng 30-50 cán bộ kỹ thuật, công nhân cùng hàng chục loại phương tiện cơ giới thi công 3 ca liên tục. Đến nay, đơn vị đã hoàn thành hạng mục cống xả qua đê, cơ bản hoàn thành đào đắp đất khu vực bể tiêu năng và đang tích cực thi công nhà trạm bơm, nhà van cống. Mặc dù ảnh hưởng bão số 4, song đơn vị phấn đấu từ nay đến hết tháng 9 có thể lắp đặt 1-2 tổ máy, hoàn thành toàn bộ công trình theo đúng tiến độ, góp phần nâng cao năng lực tiêu úng, phục vụ công tác phòng, chống thiên tai trong mùa mưa bão.

Tăng khả năng ứng phó thiên tai

Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Sông Thương được giao nhiệm vụ quản lý, vận hành hệ thống công trình thuỷ lợi thuộc 28 xã, phường phía Bắc Sông Thương với lưu vực tưới hơn 38.000 ha, tiêu cho gần 34.000 ha. Hiện tại, hệ thống công trình thủy lợi gồm 185 tuyến kênh tưới, 25 tuyến kênh tiêu, 27 trạm bơm tưới, tiêu và tưới tiêu kết hợp gồm 115 tổ máy bơm có công suất bơm từ (270 - 27.000) m3/máy/giờ. Ngoài ra, Công ty được giao nhiệm vụ quản lý 17 cống xả qua đê; 31 hồ chứa và 1 đập dâng có dung tích từ 500.000 m3 đến 250 triệu m3.

Theo ông Phạm Đình Nam, Phó Giám đốc Công ty, kết quả kiểm tra hiện trạng các trạm bơm trước mùa mưa lũ năm 2026, hầu hết máy bơm, động cơ do đơn vị quản lý, khai thác, vận hành đều trong tình trạng cũ nát, thường xuyên gặp sự cố khi vận hành; hệ thống kênh mương qua nhiều năm không được tu bổ đã xuống cấp, ảnh hưởng đến khả năng tưới, tiêu thoát nước. Riêng trạm bơm Bảo Sơn, do ảnh hưởng của bão Matmo năm 2025, một số máy móc và thiết bị hư hỏng gặp sự cố trong quá trình vận hành, trong đó 12/15 máy bơm bị xuống cấp, 3 tổ máy không thể hoạt động, một số máy móc, thiết bị hư hỏng cần sửa chữa và thay thế.

Để đáp ứng yêu cầu tưới, tiêu phục vụ sản xuất, nhất là nhiệm vụ phòng, chống ngập úng mùa mưa bão, trong năm 2026, Công ty được tỉnh đầu tư gần 16 tỷ đồng thực hiện nâng cấp, cải tạo, sửa chữa, duy tu, bảo dưỡng 36 hạng mục công trình thủy công, công trình cơ điện tại các trạm bơm. Đến thời điểm 31/5, toàn bộ khối lượng theo kế hoạch sửa chữa thường xuyên tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi của Công ty đã hoàn thành, kịp thời phục vụ tiêu thoát nước.

Thực tế vận hành tưới tiêu từ đầu mùa mưa bão đến nay, đặc biệt trong cơn bão số 4 vừa diễn ra với lượng mưa trung bình hơn 200 mm gây ngập úng, đầy nước toàn lưu vực khoảng 1.200 ha. Tuy nhiên, với sự chủ động trong công tác chỉ đạo ứng phó với thiên tai; sự đầu tư cải tạo, nâng cấp hệ thống công trình, ứng trực nghiêm túc của toàn thể cán bộ, công nhân viên Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Sông Thương, đến thời điểm 8 giờ ngày 25/8, diện tích lúa, hoa màu ngập úng, đầy nước thuộc lưu vực đã được thu hẹp còn hơn 900 ha, trong đó diện tích ngập trắng 500 ha đang được khoanh vùng để tiêu thoát sớm bằng động lực tránh ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, phát triển cây trồng.