Hết thời nhộn nhịp xuất khẩu lao động sang Nhật

Đơn hàng nhiều vẫn không tìm đủ lao động

Những năm qua, Nhật Bản luôn là một trong những thị trường tiếp nhận nhiều lao động Việt Nam nhất. Năm 2025, có hơn 64.600 lao động Việt Nam sang làm việc tại quốc gia này. Tuy nhiên, năm nay Nhật Bản đã lùi xuống vị trí thứ hai, sau Đài Loan (Trung Quốc) về số lượng lao động tiếp nhận.

Thu nhập trong nước tăng là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp xuất khẩu lao động khó tuyển người. Ảnh minh hoạ: Phan Thiên.

Đáng chú ý, khó khăn không nằm ở việc thiếu đơn hàng mà chủ yếu ở khâu tìm kiếm nguồn lao động. Nhiều doanh nghiệp cho biết vẫn nhận được nhu cầu tuyển dụng từ đối tác nước ngoài nhưng không thể tuyển đủ người để đáp ứng.

Theo số liệu thống kê của Cục Quản lý lao động ngoài nước, lũy kế 10 tháng năm 2026, tổng số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là 114.276 lao động, đạt hơn 102 % kế hoạch năm (112.000 lao động). Trong đó, thị trường Đài Loan (Trung Quốc) đứng đầu với 50.473 lao động; đứng thứ 2 là thị trường Nhật Bản với 45.658 lao động; đứng thứ 3 là thị trường Hàn Quốc với 7.609 lao động;…

Ông Đinh Tất Lợi - Chủ tịch HĐQT Công ty Sona - cho biết, việc tuyển đủ lao động cho các đơn hàng đang trở thành bài toán nan giải, nhất là với nhóm lao động phổ thông. Theo ông Lợi, tình trạng khó tuyển lao động đã kéo dài từ đầu năm đến nay. Doanh nghiệp hiện có một số đơn hàng trong lĩnh vực nông nghiệp tại Nhật Bản nhưng nhiều tháng vẫn chưa tuyển đủ người.

Ông Lợi cho rằng một trong những nguyên nhân chính là sự cạnh tranh ngày càng lớn giữa thị trường lao động trong nước và nước ngoài. Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các tập đoàn lớn, đẩy mạnh tuyển dụng lao động phục vụ các công trường, dự án với mức lương và chế độ đãi ngộ tương đối tốt. Người lao động vì thế có thêm lựa chọn, không nhất thiết phải xa gia đình để tìm kiếm cơ hội việc làm ở nước ngoài.

Trong khi đó, thu nhập từ một số thị trường xuất khẩu lao động không còn hấp dẫn như trước. Với thị trường Nhật Bản, sau khi trừ các khoản chi phí ăn ở, người lao động hiện có thể tích lũy khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng. Mức tiền này không còn tạo ra lợi thế rõ rệt so với một số công việc trong nước.

Doanh nghiệp co hẹp, giảm nhân sự

Lãnh đạo Công ty CP nhân lực V.T. (xã Hoài Đức, Hà Nội) cho biết hoạt động tuyển dụng lao động đi Nhật đang gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân chính do đồng yên mất giá. Sắp tới là yêu cầu về học tập, đào tạo kéo dài và thi chứng chỉ tiếng Nhật tương đương N5 khắt khe hơn từ phía đối tác.

Trong khi đó, cơ hội việc làm và thu nhập tại Việt Nam đã được cải thiện, khiến người lao động có xu hướng cân nhắc trước khi lựa chọn đi làm việc ở nước ngoài.

Theo lãnh đạo Công ty CP nhân lực V.T., lĩnh vực xây dựng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Dù số lượng đơn hàng từ đối tác Nhật Bản vẫn lớn, doanh nghiệp không thể tuyển đủ lao động để đáp ứng bởi một số vị trí như lao động phổ thông ngành xây dựng trong nước hiện có thể đạt mức thu nhập dao động 20 triệu đồng/tháng.

“Trong bối cảnh này, doanh nghiệp buộc phải thu hẹp quy mô hoạt động, cắt giảm nhân sự giáo viên và nhân viên tuyển dụng đến 50% vì chi phí tốn kém mà hiệu quả thu về rất thấp”, lãnh đạo doanh nghiệp nói.

Trao đổi với PV Tiền Phong, Phạm Đình Lộc - Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Nội vụ - cho biết, thị trường lao động trong nước đang có những chuyển biến tích cực, thu nhập và cơ hội việc làm được cải thiện. Điều này khiến doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải cạnh tranh nhiều hơn trong khâu tuyển dụng, tuy nhiên, nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài của người lao động vẫn cao.

Đối với thị trường Nhật Bản, ông Lộc khuyến nghị các doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với chính quyền địa phương trong công tác thông tin, tư vấn và tuyển chọn lao động; đồng thời công khai, minh bạch các điều kiện làm việc, thu nhập, chi phí và quyền lợi của người lao động. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần lựa chọn, hợp tác với các đối tác nước ngoài uy tín.