Hiểm họa từ những 'cuộc vui'

Thế nhưng, phía sau những cuộc vui ấy lại ẩn chứa một hiểm họa âm thầm: Tình trạng uống rượu, bia thiếu kiểm soát cộng với sự lưu hành của rượu giả, rượu pha cồn công nghiệp methanol. Chỉ một bữa tiệc tưởng chừng vô hại cũng có thể đẩy nhiều người đến cửa tử, hoặc để lại những hậu quả nặng nề như mù mắt, tổn thương não...

Chăm sóc bệnh nhân ngộ độc rượu tại Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai). Ảnh: Thu Trang

Những ca cấp cứu ám ảnh...

Cuối tháng 12-2025 vừa qua, Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) liên tiếp tiếp nhận các ca ngộ độc rượu nặng chuyển đến từ Hải Phòng trong tình trạng nguy kịch. 6 bệnh nhân nhập viện với biểu hiện rối loạn hô hấp, toan chuyển hóa nặng, trong đó 2 người bị tổn thương thần kinh thị giác do ngộ độc methanol (cồn công nghiệp). Trước đó, một nạn nhân trong cùng vụ việc đã không qua khỏi.

Vụ ngộ độc xuất phát từ bữa tiệc tối tại gia đình. Trong số 11 người tham dự, có 7 người uống khoảng 5 lít rượu tự ngâm thảo dược do người quen cung cấp và được giới thiệu là rượu “có nguồn gốc”. Không ai ngờ rằng những chén rượu rót ra trong không khí thân tình ấy lại ẩn chứa hiểm họa. Sáng hôm sau, các nạn nhân bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, hoa mắt, chóng mặt, khó thở; một người đã tử vong trước khi kịp đưa đi cấp cứu.

Tại Trung tâm Chống độc, kết quả xét nghiệm cho thấy, nồng độ methanol trong máu các bệnh nhân dao động từ 44,6 đến 256,9 mg/dL là mức rất cao và đặc biệt nguy hiểm. Đáng báo động hơn, mẫu rượu mà các bệnh nhân đã uống chứa tới 30,3% methanol, trong khi ethanol - thành phần chính của rượu uống thông thường chỉ chiếm 1,84%.

Từ kết quả này, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) khẳng định, loại rượu mà các bệnh nhân đã uống là rượu giả pha từ cồn công nghiệp methanol. Rượu tự nấu nếu có methanol cũng chỉ ở dạng vết và không thể gây ngộ độc nặng như vậy. Methanol là chất cực độc, không màu, mùi vị khó phân biệt với ethanol nên người uống rất dễ nhầm lẫn. Ban đầu, nạn nhân có thể say giống như uống rượu thông thường, nhưng sau 8 - 48 giờ, methanol bị chuyển hóa thành axit formic gây toan chuyển hóa nặng, tổn thương não, phá hủy thần kinh thị giác, khiến người bệnh thở nhanh, sâu, hôn mê và có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Hằng năm, Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) thường xuyên tiếp nhận các ca ngộ độc rượu và số lượng này luôn gia tăng vào dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán. Đáng lo ngại, tỉ lệ tử vong do ngộ độc methanol tại Việt Nam rất cao, khoảng 30% ngay cả khi được điều trị tại các cơ sở chuyên sâu; ở vùng sâu, vùng xa, con số này có thể lên tới 50%. Nhiều trường hợp sống sót cũng phải đối mặt với di chứng nặng nề như mù mắt, tổn thương não kéo dài.

Cảnh giác với rượu không rõ nguồn gốc

Từ những ca bệnh đau lòng, các bác sĩ liên tục đưa ra khuyến cáo nhằm giảm thiểu nguy cơ ngộ độc rượu trong dịp Tết. Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, bất kỳ ai uống phải rượu giả đều có nguy cơ bị ngộ độc; nhẹ thì đau đầu, chóng mặt, nặng có thể dẫn đến tử vong. Ngay cả những trường hợp được cứu sống cũng có thể để lại tổn thương mắt, não và các di chứng lâu dài. Vì vậy, trong các buổi liên hoan, lễ, Tết, người dân cần đặc biệt cảnh giác với những loại rượu không rõ nguồn gốc, kể cả khi do người thân, quen mang đến.

Một điểm nguy hiểm khác là quá trình chuyển hóa methanol trong cơ thể có thể diễn ra chậm, nhất là khi người uống sử dụng nhiều loại rượu khác nhau trong những ngày liên hoan kéo dài. Điều này khiến các triệu chứng ngộ độc xuất hiện muộn; có trường hợp vài ngày sau mới bắt đầu mờ mắt, đau đầu, khó thở. Khi người bệnh nhập viện, tình trạng thường đã nặng, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Bên cạnh đó, ngộ độc methanol đặc biệt nguy hiểm do bệnh cảnh dễ bị nhầm lẫn. Các triệu chứng như mờ mắt, lơ mơ, hôn mê rất dễ bị chẩn đoán nhầm với đột quỵ, dẫn tới chậm trễ trong xử trí, trong khi thời gian là yếu tố quyết định đối với khả năng sống còn của người bệnh.

Đáng lo ngại, các sản phẩm cồn công nghiệp methanol hiện nay được đóng chai với mẫu mã, nhãn dán rất giống cồn y tế, thậm chí bị trà trộn bán tại các hiệu thuốc, khiến người dân khó phân biệt. Điều này làm gia tăng nguy cơ sử dụng nhầm cồn công nghiệp để pha rượu hoặc ngâm dược liệu.

Các bác sĩ cũng cảnh báo về thói quen sử dụng rượu ngâm. Nhiều người tin rằng “rượu thuốc” ngâm dược liệu hoặc động vật có tác dụng chữa bệnh, bồi bổ sức khỏe. Thực tế, việc ngâm rượu tùy tiện, không kiểm soát được thành phần và liều lượng có thể gây tổn thương, nhiễm độc, thậm chí ngộ độc nặng. Không ít trường hợp còn ngâm các loại cây, con có độc tính cao, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người sử dụng.

Trong những ngày Tết, nếu có người bị say rượu, gia đình cần theo dõi sát sao. Trường hợp người say rượu ngủ quên, cần chủ động đánh thức, cho ăn cháo loãng để tránh hạ đường huyết. Đặc biệt, nếu người say rượu lâu không tỉnh, nôn nhiều, không thể ăn uống hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường như lẫn lộn, mờ mắt, khó thở, cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được chẩn đoán, xử lý kịp thời.

Gia Phong