Hiểm họa từ vũ khí, vật liệu nổ - Bài 1: 'Hàng nóng' trong cộng đồng

Lực lượng chức năng kiểm đếm số tang vật thu được của các đối tượng trong một vụ án Tàng trữ trái phép súng săn.

Khi số vũ khí, vật liệu nổ trong dân chưa được thu hồi triệt để, cộng thêm sự chủ quan, thiếu hiểu biết của một số bộ phận dân cư và thậm chí có những người cố tình cất giấu vì những mục đích cá nhân, thì những món “hàng nóng” này chẳng khác nào “quả bom nổ chậm”, có thể gây họa bất cứ lúc nào.

Tàn tích chiến tranh

Một chiều mưa, trong lúc đào đất trồng cây, gia đình ông Trần Quang Lợi (xã Đức Lương) đã phát hiện 2 quả bom phá, mỗi quả dài khoảng 2m, nặng trên 500kg. Kể lại câu chuyện này, ông Lợi vẫn còn run: 2 quả bom ẩn mình sâu dưới lòng đất không biết từ bao giờ, bao phủ bởi lớp gỉ sét dày, thật may mắn khi quá trình đào tôi đã phát hiện sớm. Sợ quá, tôi đã lập tức trình báo chính quyền, khu vực phát hiện bom sau đó đã được khoanh vùng.

Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên xác định số bom này là do chiến tranh tồn đọng lại, từ đó đã phối hợp với chính quyền địa phương triển khai lực lượng Dân quân bảo vệ nghiêm ngặt 24/24 giờ, đồng thời xử lý an toàn, giúp người dân trong khu vực yên tâm sản xuất.

Trước đó, trong quá trình dọn vườn ao, ông Dương Quang Thập, phường Tích Lương, cũng đã phát hiện một số bom, đạn nằm dưới ao nhà mình. Nhận được thông tin, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã xác định, ổ bom trên gồm một quả bom tấn đã bị cưa lấy thuốc nổ, cùng nhiều quả bom bi và đầu đạn cối, đạn pháo khác, ước tính khoảng 500kg. Toàn bộ số bom, đạn này đã được xử lý an toàn theo quy định.

Những trường hợp phát hiện bom, đạn không phải hiếm gặp, đặc biệt tại các khu vực từng chịu ảnh hưởng chiến tranh. Theo thống kê, Thái Nguyên vẫn còn nhiều khu vực ô nhiễm bom mìn, với hơn 140 xã, phường bị ảnh hưởng. Nhiều vật nổ vẫn nằm dưới lòng đất, ao, hồ hoặc xen kẽ trong khu dân cư. Những vỏ bom, đầu đạn, mảnh pháo… sau hàng chục năm chưa được thu gom, xử lý. Thỉnh thoảng, trong quá trình làm ruộng, đào đất hay cải tạo ao hồ, người dân lại vô tình phát hiện ra chúng. Trong khi nhiều người chủ động trình báo cơ quan chức năng, vẫn có trường hợp vì tò mò hoặc trục lợi mà tự ý thu gom, cưa phá bom, đạn.

Điều đáng lo ngại hơn là bên cạnh những bom, mìn, súng đạn còn sót lại trong quá khứ, các loại vũ khí tự chế cũng hiện hữu trong đời sống thường ngày. Chỉ cần một chút kiến thức kỹ thuật và những linh kiện mua rải rác ngoài thị trường, nhiều đối tượng đã có thể tự lắp ráp thành những vũ khí nguy hiểm.

Ngay những ngày đầu năm 2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh phối hợp với Công an xã Tân Kỳ tiến hành làm việc với Bàn Nguyên Khương. Tại cơ quan điều tra, Khương khai nhận đang tàng trữ trái phép 1 khẩu súng nén khí cùng 18 hộp đạn.

Mở rộng điều tra, cơ quan an ninh điều tra đã làm rõ thêm 3 đối tượng có hành vi mua bán, trao đổi súng, đạn với Khương. Các đối tượng đều tàng trữ súng và linh kiện súng. Toàn bộ tang vật đã được thu giữ và cơ quan an ninh đã thực hiện các bước xử lý các đối tượng vi phạm theo quy định.

“Chợ ngầm” của vũ khí, vật liệu nổ

Không chỉ tồn tại dưới dạng những “di tích chiến tranh”, vũ khí, vật liệu nổ ngày nay còn hiện diện dưới hình thức tinh vi hơn. Đặc biệt, với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, phương thức mua bán vũ khí, vật liệu nổ trái phép cũng dần thay đổi, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, người mua và người bán có thể kết nối với nhau ở bất cứ đâu. Chỉ với vài thao tác trên mạng xã hội, rất dễ để thực hiện các giao dịch mua để sở hữu một món “hàng nóng” như ý.

Nhiều loại vũ khí được cơ quan chức năng thu giữ.

Trong vai người có nhu cầu mua “đồ săn”, chúng tôi thử tìm kiếm trên mạng xã hội Facebook. Chỉ sau vài phút, hàng loạt trang cá nhân hiện ra với những hình ảnh khá rõ nét, từ thân súng, nòng súng đến các chi tiết kim loại nhỏ. Nhiều bài đăng còn ghi rõ số điện thoại liên hệ, kèm theo lời quảng cáo như: “độ chính xác cao”, “dễ lắp ráp”. Khi chúng tôi nhắn tin hỏi mua một bộ linh kiện súng hơi từ một trang Facebook có tên “Đam mê súng săn PCP”, lập tức nhận được phản hồi với thái độ khá cởi mở.

Chỉ sau vài dòng trao đổi, họ lập tức gửi thêm hình ảnh các chi tiết khác cùng bảng giá. Theo lời giới thiệu, chỉ cần mua trọn bộ linh kiện, người dùng có thể “tự ráp tại nhà” trong thời gian ngắn. Thanh toán được thực hiện qua chuyển khoản, hàng sẽ được gửi bằng dịch vụ vận chuyển thông thường, đóng gói dưới dạng “phụ kiện cơ khí” để tránh sự chú ý.

Một số tài khoản khác lại thận trọng hơn, không đăng tải đầy đủ hình ảnh sản phẩm mà chỉ đưa lên những chi tiết rời rạc hoặc ký hiệu khó hiểu. Khi có người quan tâm, cuộc trao đổi sẽ được chuyển sang tin nhắn riêng hoặc các ứng dụng liên lạc khác. Tại đây, người bán mới gửi hình ảnh chi tiết và thỏa thuận giá cả. Cách thức giao dịch này khiến việc phát hiện và xử lý của cơ quan chức năng trở nên khó khăn hơn.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, ngoài hình thức giao dịch qua mạng xã hội, việc mua bán vũ khí tự chế còn diễn ra dưới nhiều hình thức khác. Một số đối tượng lợi dụng các xưởng cơ khí nhỏ lẻ để gia công linh kiện súng. Sau đó, các chi tiết này được lắp ráp thành sản phẩm hoàn chỉnh rồi bán cho người có nhu cầu. Trong một số trường hợp, việc mua bán được thực hiện thông qua các mối quan hệ quen biết, đặc biệt ở những khu vực vùng núi - nơi thói quen săn bắn vẫn còn tồn tại.

Hải Hằng