Hiện đại hệ thống kho dự trữ quốc gia, đáp ứng năng lực dự trữ chiến lược

Bố trí vốn đầu tư xây dựng kho dự trữ quốc gia theo quy hoạch

Theo Cục Dự trữ Nhà nước (DTNN), Hệ thống kho dự trữ quốc gia (DTQG) thời gian qua đã được quan tâm đầu tư, từng bước xây dựng, hoàn chỉnh đồng bộ đáp ứng yêu cầu bảo quản và quản lý hàng DTQG.

Tuy nhiên, mức độ đầu tư vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về nhập, xuất và bảo quản hàng dự trữ theo quy hoạch đã được phê duyệt. Hiện nay, mạng lưới kho còn phân tán, một số vị trí có điều kiện giao thông chưa thuận lợi, gây khó khăn cho công tác bảo quản, bảo vệ và vận chuyển hàng hóa. Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại một số điểm kho cũ được xây dựng theo mô hình trước đây; mặc dù vẫn bảo đảm chất lượng bảo quản đối với vật tư, thiết bị dự trữ, song việc triển khai ứng dụng khoa học công nghệ mới và thực hiện chuyển đổi số gặp nhiều hạn chế.

Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực VIII xây dựng vùng kho xanh, sạch, đẹp.

Để phát triển hệ thống kho dự trữ quốc gia tập trung, đồng bộ, ngày 20/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 214/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch tổng thể hệ thống kho DTQG thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Tiếp đó, ngày 9/2/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 152/QĐ-BTC về Kế hoạch tổng thể hệ thống kho DTQG thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Bám sát định hướng các văn bản trên, Cục DTNN triển khai, đánh giá toàn bộ hiện trạng, xây dựng các phương án phát triển hệ thống kho DTQG tập trung, đồng bộ phù hợp với nguồn hàng hóa, mật độ dân cư, đáp ứng yêu cầu đảm bảo an ninh dự trữ quốc gia trong tình hình mới.

Trong Công văn số 2155/CDT-KH gửi Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính) về chuẩn bị nội dung báo cáo Lãnh đạo Chính phủ trình bày tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Cục DTNN đã đánh giá thực trạng nguồn lực DTQG, năng lực điều tiết và hỗ trợ nền kinh tế. Một trong những vấn đề được đặt ra là cần tăng quy mô dự trữ, đồng thời đầu tư cơ sở hạ tầng kho tàng đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.

Theo Cục Dự trữ Nhà nước, đến hết năm 2025, tổng mức tồn kho DTQG đạt khoảng 15.372 tỷ đồng, chiếm khoảng 0,12% GDP.

Trong đó, Bộ Tài chính là 6.963 tỷ đồng, chiếm khoảng 45% tổng mức; Bộ Quốc phòng là 3.854 tỷ đồng, chiếm khoảng 25% tổng mức; Bộ Công an là 1.690 tỷ đồng, chiếm khoảng 11; Bộ Công Thương là 2.581 tỷ đồng, chiếm khoảng 16%; Bộ Nông nghiệp và Môi trường là 124 tỷ đồng, chiếm khoảng 0,8%; Bộ Y tế là 0,43 tỷ đồng, chiếm khoảng 0,002%; Đài Truyền hình Việt Nam là 157 tỷ đồng, chiếm khoảng 1%.

Tính đến hết quý II/2026, mức dự trữ một số mặt hàng chiến lược, thiết yếu như sau: Lương thực tồn kho khoảng 80.000 tấn thóc và 423.889 tấn gạo. Các mặt hàng vật tư, thiết bị cơ bản đáp ứng yêu cầu xuất cấp. Mặt hàng xăng, dầu có khoảng 362.000 m3, đáp ứng nhu cầu khoảng 6,5 ngày sử dụng (tương ứng 8 ngày nhập ròng); các mặt hàng vật tư nông nghiệp (vắc xin, hóa chất sát trùng) cơ bản đáp ứng nhu cầu phòng, chống dịch bệnh và hỗ trợ nhân dân khôi phục sản xuất…

Đánh giá về tổng mức dự trữ quốc gia, Cục DTNN cho biết, tuy có sự tăng trưởng qua từng năm, nhưng mức tăng còn thấp, chưa đạt mức đặt ra tại Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước “mục tiêu DTQG đạt tối thiểu 1% GDP vào năm 2030; phấn đấu đến năm 2045, mức DTQG đạt 2% GDP”.

Với quy mô DTQG hiện tại chỉ đáp ứng cơ bản nhu cầu xuất cấp trong tình huống đột xuất, cấp bách; chưa thực hiện được tự chủ chiến lược quốc gia, là công cụ điều tiết thị trường.

Đối với đầu tư cơ sở hạ tầng, kho tàng dự trữ quốc gia, ngân sách nhà nước bố trí còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của quy hoạch đề ra nên việc triển khai quy hoạch còn chậm…

Từ thực tế đó, Cục DTNN kiến nghị các cấp có thẩm quyền căn cứ khả năng cân đối của ngân sách trung ương, hàng năm ưu tiên tăng mức bố trí từ ngân sách nhà nước để mua tăng hàng dự trữ quốc gia, hàng dự trữ chiến lược khoảng từ 5.000 - 10.000 tỷ đồng/năm, thay cho mức 1.000 - 2.000 tỷ đồng như hiện nay.

Đồng thời, tăng cường bố trí vốn đầu tư xây dựng kho dự trữ quốc gia theo quy hoạch đã được phê duyệt đảm bảo có đủ cơ sở vật chất kỹ thuật hạ tầng, để phục vụ công tác nhập, xuất, bảo quản hàng DTQG.

Trong đó, cần đặc biệt tập trung xây dựng các kho DTQG gắn với phục vụ mục tiêu an sinh xã hội như hỗ trợ gạo cho học sinh phổ thông nội trú tại 248 xã biên giới đất liền.

Rà soát hiện trạng các kho dự trữ

Bên cạnh các đề xuất với các cơ quan có thẩm quyền, Cục DTNN mới đây đã yêu cầu các chi cục dự trữ nhà nước khu vực khẩn trương rà soát lại hiện trạng các kho dự trữ.

Theo đó, tại Công văn số 2212/CDT-TCQLH Cục DTNN nêu rõ: Căn cứ các quyết định của Chính phủ và Bộ Tài chính, yêu cầu các chi cục dự trữ Nhà nước rà soát lại hiện trạng các cơ sở nhà đất là các kho dự trữ không có nhu cầu sử dụng, không thuộc hệ thống kho dự trữ thời kỳ 2026-2030 tầm nhìn đến năm 2050, có nhu cầu chuyển giao ngay cho địa phương quản lý, xử lý, đảm bảo việc chuyển giao không ảnh hưởng đến việc chứa hàng DTQG hàng năm tại đơn vị.

Trên cơ sở hiện trạng nhà, đất thực tế do các chi cục DTNN đang quản lý, các đơn vị chủ động phối hợp với địa phương lấy ý kiến bằng văn bản về tiếp nhận tài sản là các kho dự trữ không có nhu cầu sử dụng và không thuộc hệ thống kho dự trữ thời kỳ 2026-2030 tầm nhìn đến năm 2050 để báo cáo Cục Dự trữ Nhà nước hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Trong quá trình phối hợp lấy ý kiến địa phương, các chi cục DTNN chủ động rà soát hồ sơ pháp lý, phối hợp với chính quyền địa phương các cấp và cơ quan quản lý đất đai tại địa bàn kiểm tra hiện trạng, rà soát hồ sơ, xác định rõ ranh giới, diện tích thực tế quản lý; kịp thời xử lý các vướng mắc, để thống nhất số liệu trước khi trình cấp có thẩm quyền ban hành quyết định chuyển giao tài sản cho địa phương.

Theo Cục Dự trữ Nhà nước, việc rà soát sẽ là một trong những căn cứ cho phương án phát triển hệ thống kho DTQG. Xây dựng hệ thống kho DTQG hiện đại là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự đồng bộ giữa nguồn lực ngân sách, quy hoạch, công nghệ và tổ chức vận hành. Khi kho tàng được đầu tư tương xứng với quy mô hàng dự trữ, dữ liệu được kết nối và năng lực xuất cấp được nâng cao, DTQG sẽ phát huy tốt hơn vai trò bảo đảm an sinh, ứng phó khẩn cấp, góp phần ổn định thị trường và củng cố năng lực tự chủ chiến lược của đất nước./.