Hiến kế gửi Đoàn: Kiến tạo hệ sinh thái tình nguyện minh bạch và bền vững

Biến tri thức thành sức mạnh phục vụ cộng đồng

Anh Bùi Đăng Toản – Bí thư Đoàn Trường ĐH Thể dục Thể thao Đà Nẵng

Tình nguyện không chỉ là sự cống hiến sức trẻ mà còn là cơ hội để thanh niên phát huy tri thức, kỹ năng chuyên môn đã được học tập và rèn luyện trên giảng đường. Thực tiễn triển khai Chiến dịch Mùa hè xanh tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Đà Nẵng cho thấy, khi hoạt động tình nguyện được gắn với chuyên môn đào tạo, giá trị mang lại cho cộng đồng trở nên thiết thực, bền vững và có chiều sâu hơn.

Anh Bùi Đăng Toản

Trong những năm qua, sinh viên nhà trường đã chủ động triển khai nhiều hoạt động có ý nghĩa thiết thực cho cộng đồng. Tiêu biểu là các lớp dạy bơi miễn phí cho trẻ em và người dân, góp phần nâng cao kỹ năng sinh tồn và giảm thiểu nguy cơ tai nạn đuối nước.

Bên cạnh đó, các chương trình tập huấn kỹ năng phòng, chống đuối nước được tổ chức bài bản, giúp cộng đồng nhận thức rõ hơn về an toàn trong môi trường nước. Các tình nguyện viên còn tham gia hướng dẫn kỹ năng phòng vệ, tự vệ cho trẻ em gái; tổ chức các hoạt động an sinh xã hội tại vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ còn hạn chế.

Đặc biệt, chương trình “Lặn biển nhặt rác – giải cứu san hô” đã trở thành điểm nhấn nổi bật của Chiến dịch Mùa hè xanh với lần thứ 3 được tổ chức, dọn dẹp hàng trăm kg rác và lưới ma dưới đáy biển.

Với lợi thế chuyên ngành bơi lội, sinh viên đã trực tiếp tham gia bảo vệ hệ sinh thái biển, góp phần gìn giữ môi trường xanh – sạch – đẹp cho TP. Đà Nẵng. Đây là minh chứng rõ nét cho việc tri thức chuyên môn khi được vận dụng đúng cách sẽ tạo ra giá trị xã hội lớn lao.

Từ những kết quả tích cực đó, tôi kỳ vọng tổ chức Đoàn xây dựng và nhân rộng mô hình “tình nguyện theo chuyên môn”. Theo đó, mỗi cơ sở Đoàn có thể chủ động khảo sát thế mạnh đào tạo của từng cơ sở giáo dục, từng ngành học để xây dựng các đội hình tình nguyện chuyên sâu phục vụ cộng đồng.

Ví dụ như: Sinh viên khối y dược có thể tham gia chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tư vấn phòng bệnh; sinh viên sư phạm tổ chức lớp học miễn phí, hỗ trợ nâng cao dân trí; sinh viên công nghệ thông tin góp phần thúc đẩy chuyển đổi số tại địa phương; sinh viên nông nghiệp chuyển giao kỹ thuật sản xuất; sinh viên thể dục thể thao lan tỏa lối sống lành mạnh, hướng dẫn rèn luyện thể chất và kỹ năng an toàn…

Thời gian qua, Đoàn trường ĐH Thể dục Thể thao Đà Nẵng triển khai nhiều hoạt động tình nguyện chuyên môn, đem tri thức, kỹ năng của sinh viên phục vụ cộng đồng.

Song song với đó, cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa tổ chức Đoàn, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị thụ hưởng. Việc “đặt hàng” các công trình, phần việc phù hợp với chuyên môn của sinh viên sẽ giúp hoạt động tình nguyện đi vào chiều sâu, tránh hình thức, đồng thời, tối ưu hóa nguồn lực tri thức của đoàn viên thanh niên. Đây cũng là môi trường thực tiễn quý giá để sinh viên vận dụng kiến thức, tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp và hoàn thiện kỹ năng.

Khi mỗi chiến dịch tình nguyện trở thành một “giảng đường thực tiễn”, tri thức của sinh viên sẽ không còn giới hạn trong sách vở mà được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể phục vụ cộng đồng, góp phần xây dựng quê hương, đất nước.

Đó cũng chính là cách để tuổi trẻ Việt Nam khẳng định vai trò tiên phong, sáng tạo và trách nhiệm, tiếp tục trau dồi kiến thức, phát triển kỹ năng, hoàn thiện nhân cách và hun đúc khát vọng trong hành trình xây dựng và phát triển đất nước ở giai đoạn mới.

Đặt hàng từ thực tiễn, đo bằng giá trị thật

Anh Nguyễn Quốc Tấn – Nguyên Trưởng Nhóm Hand in Hand, Trường ĐH Sư phạm – ĐH Đà Nẵng

Anh Nguyễn Quốc Tấn

Từ thực tế đảm nhiệm vai trò trưởng nhóm tình nguyện, thực hiện nhiều hoạt động tình nguyện hỗ trợ ở vùng sâu, vùng xa, tình nguyện giúp dân trong mưa bão. tôi nhận thấy hoạt động tình nguyện hiện nay không chỉ cần nhiệt huyết, mà còn đòi hỏi tính chuyên nghiệp, tư duy tổ chức và khả năng thích ứng với bối cảnh số hóa.

Trong tôi luôn thường trực một câu hỏi rất thẳng thắn: chúng ta đang làm tình nguyện vì người cần giúp, hay vì những hình ảnh và báo cáo đẹp?

Thực tế, việc vận động tài trợ đối với các hội, nhóm tình nguyện ngày càng khó khăn. Doanh nghiệp hiện nay không còn đơn thuần “cho đi”, mà họ đặt câu hỏi rõ ràng: chương trình giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và họ nhận được gì khi đồng hành.

Tương tự, với tình nguyện viên, các bạn trẻ gen Z rất nhiệt huyết và cũng rất nhạy bén. Họ không còn dễ bị thuyết phục bởi khẩu hiệu hay các hoạt động mang tính phong trào mà quan tâm đến tính thực chất và ý nghĩa lâu dài của hoạt động.

Từ đó, tôi mong muốn hiến kế cho Trung ương Đoàn hai định hướng chuyển đổi phong trào tình nguyện để nâng cao chất lượng hoạt động, tạo ra những giá trị thực, tập hợp đông đảo đoàn viên thanh niên.

Thứ nhất, tổ chức Đoàn cần chuyển từ vai trò “người trực tiếp thực hiện” sang “bệ đỡ kết nối”. Thay vì để các câu lạc bộ, chi đoàn tự đi tìm tài trợ và nguồn lực, cần xây dựng một hệ thống “bản đồ nhu cầu cộng đồng” được số hóa và cập nhật thường xuyên.

Ở đó, các địa phương sẽ công khai những vấn đề thực tiễn như: thiếu nước sạch, thiếu kỹ năng, thiếu nhân lực, thiếu hạ tầng cơ bản.... Doanh nghiệp và tổ chức có thể lựa chọn “đặt hàng” theo đúng lĩnh vực họ quan tâm.

Lực lượng đoàn viên, thanh niên, sinh viên sẽ tùy vào năng lực chuyên môn, khả năng của bản thân để góp sức cho các công trình, phần việc phù hợp. Trong đó, số hóa không chỉ là xây dựng ứng dụng quản lý, mà quan trọng hơn là tạo ra sự minh bạch về nguồn lực và tác động xã hội: tiền từ đâu đến, được sử dụng ra sao và tạo ra thay đổi gì.

Các hoạt động tình nguyện đang dần hướng đến lan tỏa những giá trị bền vững trong cộng đồng.

Thứ hai, tổ chức Đoàn cần chuyển từ “tình nguyện phong trào” sang “tình nguyện bám rễ”. Thay vì những chiến dịch ngắn ngày với hoạt động mang tính ngắn hạn như dọn vệ sinh, tặng quà hay ra quân…, cần hướng tới các mô hình tạo ra giá trị dài hạn cho cộng đồng.

Một chiến dịch, hoạt động tình nguyện không nên chỉ được đo bằng “có bao nhiêu người tham gia”, mà phải đo bằng “có bao nhiêu người dân đã tự lo được cho mình sau khi tình nguyện viên rời đi”. Thay vì chỉ hỗ trợ vật chất, tổ chức Đoàn nên tập trung chuyển giao kỹ năng, tri thức và giải pháp, để cộng đồng có thể tự phát triển bền vững.

Cuối cùng, tôi cho rằng tổ chức Đoàn cần giữ tinh thần gần gũi, chân thực và “mộc” nhất trong cách vận hành. Bởi, giới trẻ ngày nay dễ rung cảm trước những câu chuyện thật và giá trị thật.

Khi các mô hình nhỏ, ý tưởng sáng tạo của đoàn viên, thanh niên được lắng nghe, tin tưởng và trao quyền thực hiện với sự đồng hành kịp thời, đúng lúc từ tổ chức Đoàn, tinh thần tình nguyện sẽ tự nhiên được lan tỏa mạnh mẽ, ngọn lửa của tuổi trẻ tự khắc sẽ rực rỡ.