Hiện thực hóa khát vọng từ kinh tế biển
Sau hợp nhất, Khánh Hòa có không gian rộng, dư địa phát triển rất lớn. Nhân dịp xuân Bính Ngọ 2026, Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa có cuộc trò chuyện với PGS.TS. Nguyễn Chu Hồi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Trung ương Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) - người đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu, đóng góp cho sự phát triển biển, đảo Việt Nam.
PGS.TS. Nguyễn Chu Hồi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Trung ương Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA).
- Thưa PGS.TS. Nguyễn Chu Hồi, ông đánh giá như thế nào về những nỗ lực của tỉnh Khánh Hòa và tỉnh Ninh Thuận trước hợp nhất đối với sự phát triển bền vững của biển, đảo?
- Khánh Hòa và Ninh Thuận đều có lợi thế vượt trội về tiềm năng biển, đảo. Trước hợp nhất, kinh tế biển của cả hai tỉnh đều đã khởi sắc, là hướng ưu tiên và đã có những đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế chung của hai địa phương và đất nước. Lợi thế “mặt tiền hướng biển” của vùng ven biển được hai tỉnh xem là không gian đột phá cho phát triển, nối kết không gian kinh tế nội địa và không gian kinh tế biển, đảo.
Cả hai tỉnh đã nỗ lực phát triển bền vững kinh tế biển, ưu tiên các lợi thế vượt trội về bảo tồn biển và năng lượng tái tạo ở dải ven biển; chú trọng đầu tư phát triển hạ tầng cơ sở đa dụng, bao gồm hệ thống đường bộ cao tốc ven biển, sân bay, bến cảng gắn với dịch vụ logistics; xây mới và nâng cấp các tuyến đường nội tỉnh nhằm thúc đẩy liên kết vùng... Tuy nhiên, hạn chế chung là cả hai tỉnh có quy mô kinh tế nhỏ, phụ thuộc vào du lịch (Khánh Hòa) và nông nghiệp (Ninh Thuận). Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, đặc biệt là các tuyến nội tỉnh và vùng cao. Biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn và sạt lở bờ biển hiện hữu, nhưng chưa có giải pháp căn cơ, bền vững. Đặc biệt, rào cản lớn trong kinh tế biển ở cả hai tỉnh cũ là thiếu lao động kỹ năng cao trong bối cảnh đột phá về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).
Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân Khánh Hòa trên biển.
- Sau sáp nhập đã mở ra cho Khánh Hòa những lợi thế nào từ không gian biển và dư địa phát triển được mở rộng, thưa ông?
- Sau khi hợp nhất, không gian biển tỉnh Khánh Hòa được mở rộng theo cấp số cộng, nhưng tiềm năng phát triển kỳ vọng sẽ bứt phá theo cấp số nhân. Mở rộng không gian biển không phải chỉ là “thay áo mới”, mà còn tạo ra cho Khánh Hòa có “cơ thể mới” mạnh mẽ, đủ sức vươn mình. Khánh Hòa sau hợp nhất hội tụ được nhiều “cái nhất” cả nước: Bờ biển dài nhất (490km không tính bờ các đảo); nhiều vịnh, đầm ven bờ nhất; vịnh Cam Ranh là nơi tốt nhất để làm cảng nước sâu; vịnh Vân Phong rộng nhất, ít sa bồi nhất (45.270ha) có lợi thế nhất cho phát triển cảng biển nước sâu trung chuyển quốc tế; vịnh Nha Trang (2.250ha) là vịnh đầu tiên ở nước ta được vinh danh “vịnh đẹp toàn cầu”.
Khu vực ven biển từ Cam Lâm đến Cà Ná là vùng cát rộng lớn, cùng với hệ cồn đụn và hơn 20 bãi cát biển trắng mịn nổi tiếng như: Bãi Dài, Vĩnh Hy, Cà Ná... Đây là vùng đất đầy nắng và gió, nắng nhiều hơn mưa, thiên nhiên hoang sơ, độc đáo, thuận lợi cho phát triển du lịch tầm vóc quốc tế; đồng thời cũng là dãy “đê cát tự nhiên” ngăn chặn nước biển dâng. Khánh Hòa còn có hơn 200 đảo ven bờ và nhóm đảo san hô ngoài khơi thuộc đặc khu Trường Sa có nguồn lợi thủy sản phong phú, tiềm năng dầu khí, băng cháy, sa khoáng của các nguyên tố hiếm, cát thủy tinh và vật liệu xây dựng.
Ngư dân ở Cảng Hòn Rớ (phường Nam Nha Trang) phân loại cá sau chuyến đánh bắt. Ảnh: ĐỖ TUẤN NGỌC
- Với những tiềm năng, lợi thế nêu trên, Khánh Hòa cần có những định hướng chiến lược như thế nào để sớm hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, thưa ông?
- Với những “cái nhất” kể trên, đây là thời cơ quyết định để Khánh Hòa hiện thực hóa tầm nhìn mới cho một chiến lược hành động mới, thúc đẩy phát triển kinh tế biển của tỉnh theo hướng xanh, hiệu quả và bền vững, gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Đích chung hướng đến là tiếp tục xây dựng và phát triển Khánh Hòa sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Khát vọng lớn này đã được khẳng định và cụ thể hóa trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Để hiện thực hóa khát vọng nêu trên, tỉnh Khánh Hòa phải rà soát để tổ chức lại không gian biển cho phát triển kinh tế biển bền vững đặt trong mối quan hệ với điều chỉnh tổng thể Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Cùng với đổi mới mô hình tăng trưởng chung của tỉnh, cần tiến hành tái cơ cấu lĩnh vực kinh tế biển theo hướng: Đẩy mạnh đô thị hóa gắn với phát triển kinh tế đô thị ở vùng ven biển và một số đảo lựa chọn; thúc đẩy kinh tế cảng - hàng hải và dịch vụ logistics; du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, kinh tế thủy sản là nền tảng; năng lượng tái tạo và công nghiệp chế biến các sản phẩm từ biển là trụ cột trong phát triển kinh tế biển; xây dựng đặc khu Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển, là “pháo đài” vững chắc bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết hợp đào tạo nhân lực biển chất lượng cao.
Ngư dân Khánh Hòa đánh bắt hải sản. Ảnh: ĐỖ TUẤN NGỌC
Cùng với đó, Khánh Hòa cần sử dụng hiệu quả không gian biển gắn với phát triển đột phá vùng ven biển; phát triển hạ tầng giao thông ven biển đồng bộ để tạo thuận lợi hình thành các hành lang kinh tế gắn với liên kết vùng; ưu tiên công nghiệp chế biến sâu để tạo giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm biển, tiết kiệm tài nguyên biển... Các hành động chiến lược sau hợp nhất cần được Khánh Hòa ưu tiên triển khai sớm, đồng bộ, bám sát tinh thần của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030 và chỉ đạo của Trung ương.
