Hiện thực hóa Nghị quyết 57 bằng Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến

Ngày 15/7, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã có buổi làm việc với Đại sứ Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh, đại diện Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore (A*STAR) cùng Tập đoàn Becamex về đề xuất thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến Việt Nam (Vietnam Advanced Manufacturing Research Centre - VAMRC).

Bộ Khoa học và Công nghệ đã có buổi làm việc với Đại sứ Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh, đại diện Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore (A*STAR) cùng Tập đoàn Becamex về đề xuất thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến Việt Nam. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Đây không chỉ là một sáng kiến hợp tác khoa học và công nghệ giữa Việt Nam và Singapore, mà còn được kỳ vọng trở thành mô hình mới kết nối Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển sản xuất thông minh.

VAMRC kết nối Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học

Theo đề xuất, VAMRC sẽ được xây dựng như một nền tảng nghiên cứu và đổi mới sáng tạo mở, kết nối doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ trong lĩnh vực sản xuất tiên tiến.

Khác với mô hình nghiên cứu truyền thống, trung tâm sẽ hoạt động theo cơ chế xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Các bài toán sản xuất sẽ được doanh nghiệp đặt hàng để trung tâm cùng các đối tác nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và kiểm chứng công nghệ trước khi triển khai trên dây chuyền sản xuất.

Ảnh minh họa.

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp có cơ hội đánh giá hiệu quả của các giải pháp công nghệ trong điều kiện thực tế, giảm thiểu rủi ro kỹ thuật cũng như chi phí đầu tư khi triển khai ở quy mô lớn. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng có khả năng thương mại hóa nhanh hơn nhờ được hình thành từ chính nhu cầu của thị trường.

Các lĩnh vực ưu tiên của VAMRC dự kiến tập trung vào những công nghệ đang định hình tương lai của ngành sản xuất, gồm tự động hóa, robot, trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, chuyển đổi số nhà máy, sản xuất xanh và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Không chỉ đóng vai trò là nơi nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ mới, VAMRC còn hướng tới xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm và cơ sở nghiên cứu dùng chung. Hạ tầng này sẽ mở cho doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp vừa và nhỏ, các trường đại học và viện nghiên cứu cùng khai thác để nghiên cứu, chế tạo mẫu, kiểm chứng công nghệ và phát triển sản phẩm mới.

Đối với các nhà máy đang vận hành, trung tâm có thể hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ nhằm nâng cấp thiết bị, tối ưu quy trình sản xuất và nâng cao năng suất thay vì phải thay thế toàn bộ dây chuyền. Đây là giải pháp được đánh giá phù hợp với điều kiện của nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất quy mô vừa và nhỏ đang có nhu cầu chuyển đổi số nhưng còn hạn chế về nguồn lực.

(Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Theo kinh nghiệm từ Trung tâm Công nghệ Sản xuất Tiên tiến (ARTC) thuộc A*STAR, giai đoạn đầu của một trung tâm như VAMRC cần có nguồn lực đầu tư cho cơ sở vật chất, thiết bị, đội ngũ chuyên gia nòng cốt và các chương trình nghiên cứu ban đầu. Doanh nghiệp tham gia cũng cần cùng đóng góp kinh phí, nhân lực và các bài toán sản xuất cụ thể nhằm bảo đảm kết quả nghiên cứu gắn chặt với nhu cầu thị trường.

Khi trung tâm hình thành năng lực nghiên cứu và tạo ra các kết quả ứng dụng, nguồn thu từ các dự án hợp tác với doanh nghiệp cũng như các chương trình tài trợ cạnh tranh sẽ từng bước gia tăng, tạo nền tảng cho hoạt động bền vững trong dài hạn.

Mô hình VAMRC được đánh giá là phù hợp với định hướng của Nghị quyết 57 khi nhấn mạnh việc phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, đồng thời có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng trung tâm nghiên cứu và phát triển khoa học, công nghệ. Nghị quyết cũng đặt mục tiêu thúc đẩy hợp tác công - tư, huy động nguồn lực xã hội cho hoạt động R&D, coi đây là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia.

Đặc biệt, việc VAMRC tập trung vào AI, robot, tự động hóa và chuyển đổi số sản xuất cũng hoàn toàn tương đồng với định hướng ưu tiên phát triển các công nghệ chiến lược.

Theo Nghị quyết, Việt Nam cần từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn, bán dẫn, robot và tự động hóa; đồng thời xây dựng các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm để rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng trong sản xuất và đời sống.

Có thể nói, nếu được hình thành, VAMRC sẽ không chỉ là nơi tạo ra các giải pháp công nghệ mới, mà còn trở thành "điểm giao" giữa khu vực công và khu vực tư, giữa nghiên cứu và sản xuất, giữa tri thức trong nước với kinh nghiệm quốc tế. Đây cũng là mắt xích còn thiếu trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam, giúp đưa các kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm để đi vào nhà máy và tạo ra giá trị kinh tế.

Xây dựng VAMRC thành trung tâm nghiên cứu dùng chung quy mô quốc gia

Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá cao sáng kiến thành lập VAMRC, đồng thời khẳng định Bộ sẽ đồng hành cùng Becamex và A*STAR trong quá trình đầu tư, xây dựng trung tâm tại Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, các bên cần tiếp tục hoàn thiện đề án theo hướng làm rõ chức năng, mô hình vận hành, cơ chế tài chính cũng như khả năng huy động doanh nghiệp tham gia ngay từ giai đoạn đầu.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đồng hành đầu tư, thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến Việt Nam, tạo không gian để doanh nghiệp và trường đại học cùng nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển sản phẩm công nghệ mới. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Bộ trưởng nhấn mạnh, mọi hoạt động của trung tâm phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, tạo ra các kết quả nghiên cứu có thể thử nghiệm, chuyển giao và triển khai ngay trong nhà máy. Đây là yếu tố quyết định để VAMRC tạo được giá trị thực tiễn và phát triển bền vững.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ nghiên cứu xem xét hỗ trợ VAMRC theo mô hình trung tâm nghiên cứu dùng chung quy mô quốc gia với nguồn lực của Nhà nước. Trung tâm sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp vừa và nhỏ, các trường đại học và viện nghiên cứu cùng tham gia nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển các sản phẩm công nghệ mới.

Bộ trưởng cũng đề nghị Becamex phối hợp với A*STAR sớm xây dựng đề án chi tiết, trong đó xác định rõ mục tiêu, lĩnh vực ưu tiên, mô hình quản trị, nhu cầu đầu tư, cơ chế tài chính và vai trò của từng bên tham gia.

Trên cơ sở đề án này, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan để xác định nội dung và hình thức hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, Bộ cũng sẽ xem xét triển khai các chương trình đào tạo nguồn nhân lực, phát triển đội ngũ kỹ sư và chuyên gia phục vụ hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ tại trung tâm.

Ông Rajpal Singh - Đại sứ Singapore tại Việt Nam. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Định hướng của Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho thấy VAMRC không chỉ dừng lại ở một dự án hợp tác quốc tế, mà được kỳ vọng trở thành hạ tầng nghiên cứu có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Việc hợp tác với A*STAR - một trong những tổ chức nghiên cứu hàng đầu của Singapore - vì vậy được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng trung tâm nghiên cứu theo mô hình mở, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và lấy đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển công nghiệp.

Trong bối cảnh Nghị quyết 57 đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi cả nước, VAMRC được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những mô hình tiêu biểu hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết.

Không chỉ góp phần phát triển hạ tầng nghiên cứu hiện đại, trung tâm còn tạo môi trường để Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cùng hợp tác phát triển công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Nếu được triển khai hiệu quả, VAMRC sẽ trở thành "bệ phóng" cho các công nghệ sản xuất tiên tiến, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp Việt Nam, đồng thời tạo thêm một dấu ấn mới trong hợp tác khoa học, công nghệ giữa Việt Nam và Singapore sau chuyến thăm Singapore của Tổng Bí thư Tô Lâm./.