Hiện trạng sông Ngàn Phố trước khi được triển khai nạo vét

Sau nhiều năm bồi tụ tự nhiên, lòng sông Ngàn Phố (Hà Tĩnh) ngày càng bị bồi lắng, gây ảnh hưởng đến khả năng thoát lũ và giao thông đường thủy.

Sông Ngàn Phố có chiều dài hơn 80 km, bắt nguồn từ núi Giăng Màn thuộc dãy Trường Sơn, chảy qua nhiều địa phương của huyện Hương Sơn (cũ) trước khi hợp lưu với sông Ngàn Sâu tại ngã ba Tam Soa để hình thành sông La. Không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc tiêu thoát lũ, cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh, dòng sông còn là tuyến giao thông đường thủy, gắn bó mật thiết với sinh kế của người dân ven sông.

Sông Ngàn Phố có chiều dài hơn 80 km, bắt nguồn từ núi Giăng Màn thuộc dãy Trường Sơn, chảy qua nhiều địa phương của huyện Hương Sơn (cũ) trước khi hợp lưu với sông Ngàn Sâu tại ngã ba Tam Soa để hình thành sông La. Không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc tiêu thoát lũ, cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh, dòng sông còn là tuyến giao thông đường thủy, gắn bó mật thiết với sinh kế của người dân ven sông.

Qua nhiều năm chịu tác động của dòng chảy, lũ từ thượng nguồn cùng quá trình bồi tụ tự nhiên, lòng sông Ngàn Phố bị bồi lắng nghiêm trọng trên nhiều đoạn. Cát, sỏi và phù sa liên tục tích tụ, hình thành các bãi bồi, cồn cát và cù lao giữa sông.

Qua nhiều năm chịu tác động của dòng chảy, lũ từ thượng nguồn cùng quá trình bồi tụ tự nhiên, lòng sông Ngàn Phố bị bồi lắng nghiêm trọng trên nhiều đoạn. Cát, sỏi và phù sa liên tục tích tụ, hình thành các bãi bồi, cồn cát và cù lao giữa sông.

Ở khu vực thượng nguồn thuộc xã Sơn Tây, nhiều đoạn sông qua các thôn Hà Tân, Hoàng Nam bị bồi lấp dày bởi cát và sỏi từ các trận lũ cuốn xuống, khiến lòng sông biến dạng rõ rệt.

Ở khu vực thượng nguồn thuộc xã Sơn Tây, nhiều đoạn sông qua các thôn Hà Tân, Hoàng Nam bị bồi lấp dày bởi cát và sỏi từ các trận lũ cuốn xuống, khiến lòng sông biến dạng rõ rệt.

Tại xã Sơn Giang, các bãi cát lớn xuất hiện dày đặc, nhiều vùng nước ven bờ trở nên cạn, lau sậy phát triển um tùm lấn chiếm mặt nước.

Tại xã Sơn Giang, các bãi cát lớn xuất hiện dày đặc, nhiều vùng nước ven bờ trở nên cạn, lau sậy phát triển um tùm lấn chiếm mặt nước.

Còn ở khu vực xã Hương Sơn, quá trình bồi tụ diễn ra mạnh mẽ hơn khi nhiều bãi cát kéo dài dọc hai bên bờ, đặc biệt tại các thôn Hữu Bằng và Sơn Ninh. Vào mùa cạn, các cồn cát nổi lên giữa dòng, chia cắt dòng chảy thành nhiều nhánh nhỏ.

Còn ở khu vực xã Hương Sơn, quá trình bồi tụ diễn ra mạnh mẽ hơn khi nhiều bãi cát kéo dài dọc hai bên bờ, đặc biệt tại các thôn Hữu Bằng và Sơn Ninh. Vào mùa cạn, các cồn cát nổi lên giữa dòng, chia cắt dòng chảy thành nhiều nhánh nhỏ.

Ở hạ lưu, đoạn qua các xã Sơn Tiến, Tứ Mỹ và Đức Minh, lượng phù sa tích tụ từ thượng nguồn khiến hiện tượng bồi lắng càng trở nên rõ nét. Nhiều đoạn sông bị thu hẹp, dòng chảy lệch về một phía. Tại khu vực Sơn Tân, lòng sông cạn đến mức vào mùa nước rút có thể nhìn thấy đáy sông, trong khi các cồn cát lớn đã hình thành ổn định dọc bờ nam, làm thay đổi đáng kể hình thái tự nhiên của dòng sông.

Ở hạ lưu, đoạn qua các xã Sơn Tiến, Tứ Mỹ và Đức Minh, lượng phù sa tích tụ từ thượng nguồn khiến hiện tượng bồi lắng càng trở nên rõ nét. Nhiều đoạn sông bị thu hẹp, dòng chảy lệch về một phía. Tại khu vực Sơn Tân, lòng sông cạn đến mức vào mùa nước rút có thể nhìn thấy đáy sông, trong khi các cồn cát lớn đã hình thành ổn định dọc bờ nam, làm thay đổi đáng kể hình thái tự nhiên của dòng sông.

Tình trạng bồi lắng kéo dài không chỉ làm giảm khả năng tiêu thoát lũ, gia tăng nguy cơ thay đổi hướng dòng chảy và sạt lở cục bộ mà còn ảnh hưởng đến giao thông đường thủy, sản xuất nông nghiệp cũng như việc khai thác, sử dụng nguồn nước của người dân. Nhiều đoạn sông không còn đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của tuyến đường thủy nội địa, gây khó khăn cho hoạt động vận tải và quản lý luồng lạch.

Tình trạng bồi lắng kéo dài không chỉ làm giảm khả năng tiêu thoát lũ, gia tăng nguy cơ thay đổi hướng dòng chảy và sạt lở cục bộ mà còn ảnh hưởng đến giao thông đường thủy, sản xuất nông nghiệp cũng như việc khai thác, sử dụng nguồn nước của người dân. Nhiều đoạn sông không còn đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của tuyến đường thủy nội địa, gây khó khăn cho hoạt động vận tải và quản lý luồng lạch.

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã phê duyệt danh mục gồm hai dự án nạo vét sông Ngàn Phố với tổng chiều dài gần 33 km, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2028. Dự án được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 57/2024/NĐ-CP của Chính phủ, với mục tiêu khôi phục chuẩn tắc luồng tuyến, nâng cao năng lực khai thác giao thông đường thủy nội địa, tăng khả năng tiêu thoát lũ, đồng thời kết hợp thu hồi sản phẩm nạo vét theo đúng quy định của pháp luật.

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã phê duyệt danh mục gồm hai dự án nạo vét sông Ngàn Phố với tổng chiều dài gần 33 km, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2028. Dự án được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 57/2024/NĐ-CP của Chính phủ, với mục tiêu khôi phục chuẩn tắc luồng tuyến, nâng cao năng lực khai thác giao thông đường thủy nội địa, tăng khả năng tiêu thoát lũ, đồng thời kết hợp thu hồi sản phẩm nạo vét theo đúng quy định của pháp luật.

Theo kế hoạch, dự án chia thành hai đoạn: đoạn 1 từ Km0+00 đến Km17+00 đi qua các xã Đức Minh, Tứ Mỹ, Sơn Tiến, Kim Hoa và Hương Sơn; đoạn 2 từ Km17+00 đến Km32+845 đi qua các xã Hương Sơn, Sơn Giang, Sơn Hồng và Sơn Tây. Sau khi hoàn thành, luồng tuyến sẽ được nạo vét với bề rộng trên 20 m, độ sâu trên 1,8 m và bán kính cong tối thiểu trên 100 m, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật đường thủy nội địa hiện hành.

Theo kế hoạch, dự án chia thành hai đoạn: đoạn 1 từ Km0+00 đến Km17+00 đi qua các xã Đức Minh, Tứ Mỹ, Sơn Tiến, Kim Hoa và Hương Sơn; đoạn 2 từ Km17+00 đến Km32+845 đi qua các xã Hương Sơn, Sơn Giang, Sơn Hồng và Sơn Tây. Sau khi hoàn thành, luồng tuyến sẽ được nạo vét với bề rộng trên 20 m, độ sâu trên 1,8 m và bán kính cong tối thiểu trên 100 m, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật đường thủy nội địa hiện hành.

Để bảo đảm việc triển khai đúng quy định, UBND tỉnh giao Sở Xây dựng chủ trì phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan thực hiện các thủ tục đầu tư, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình thi công; yêu cầu tuyệt đối không để lợi dụng dự án để khai thác cát, sỏi trái phép, gây thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng môi trường, sạt lở bờ sông và các công trình dọc tuyến.

Để bảo đảm việc triển khai đúng quy định, UBND tỉnh giao Sở Xây dựng chủ trì phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan thực hiện các thủ tục đầu tư, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình thi công; yêu cầu tuyệt đối không để lợi dụng dự án để khai thác cát, sỏi trái phép, gây thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng môi trường, sạt lở bờ sông và các công trình dọc tuyến.

Sĩ Hoàng - Lê Thông

Nguồn Hà Tĩnh: https://baohatinh.vn/hien-trang-song-ngan-pho-truoc-khi-duoc-trien-khai-nao-vet-post313234.html