Hiệp hội kinh doanh vàng đề xuất cơ chế huy động nguồn lực vàng trong dân

Người dân giao dịch vàng tại Bảo Tín Minh Châu: Ảnh: TTXVN

“Cơ chế này không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn giúp người dân có thêm kênh sinh lời từ tài sản của mình”, đại diện VGTA cho biết.

Thiếu hành lang pháp lý trong huy động vàng

Trong công văn mới đây gửi Thủ tướng Chính phủ về đề xuất cụ thể hóa chính sách quản lý đối với kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ, đại diện VGTA cho rằng, Việt Nam có nguồn lực vàng trong dân rất lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả do thiếu hành lang pháp lý.

Hiện, việc thu mua hay huy động vàng từ dân để làm nguyên liệu sản xuất luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý khiến nhiều doanh nghiệp bị xử lý phạt chính hoặc phải làm việc với cơ quan chức năng.

Để gỡ nút thắt này, VGTA đề xuất Chính phủ ban hành quy định cụ thể, cho phép doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức được trực tiếp vay vàng trong dân với lãi suất đồng thuận pháp luật dân sự. Cơ chế này giúp doanh nghiệp chủ động nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu; đồng thời giúp người dân có thêm kênh sinh lời từ tài sản.

Theo tính toán của VGTA, với nhu cầu khoảng 50 tấn vàng/năm (tương đương 5 tỷ USD), tính trung bình mỗi tháng doanh nghiệp cần khoảng 416 triệu USD. Con số này rất nhỏ nên doanh số mua bán ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng (hiện đạt 25 - 30 tỷ USD/tháng), không gây áp lực tăng tỷ giá. VGTA đánh giá, từ 50 tấn vàng nguyên liệu, sau khi chế tác, một nửa phục vụ trong nước và 25 tấn còn lại xuất khẩu có thể mang về từ 3,5 - 4 tỷ USD. Đây là quá trình "tái tạo ngoại tệ" cho đất nước.

Đối với nguồn vàng nguyên liệu nhập khẩu, Hiệp hội kiến nghị xây dựng cơ chế mang tính đột phá. Cụ thể, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu theo khối lượng đã ký kết với đối tác nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại, tương tự như các ngành dệt may, da giày hay cơ khí.

Khi có nhu cầu nhập khẩu, doanh nghiệp chỉ cần xuất trình bộ chứng từ hợp lệ cho ngân hàng. Đồng thời, doanh nghiệp phải đăng ký kế hoạch nhập khẩu hằng năm và báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng vàng nguyên liệu cho sản xuất, tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Các báo cáo này sẽ được gửi tới Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và Bộ Công Thương để phục vụ công tác quản lý, theo dõi cán cân thương mại và cung cầu ngoại tệ.

Kiến nghị thuế suất nhập khẩu vàng nguyên liệu bằng 0%

Để khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ, dây chuyền sản xuất chế tác vàng trang sức mỹ nghệ phục vụ xuất khẩu, VGTA đề xuất áp dụng thuế suất nhập khẩu vàng nguyên liệu là 0% và ưu tiên tiếp theo ngoại tệ cho doanh nghiệp sản xuất dịch vụ xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần bổ sung các quy định hướng dẫn đối với việc xác định giá trị gia tăng trong mua, bán, chế tác vàng trang sức mỹ nghệ theo phương pháp tính trực tiếp, tính đúng, tính đủ các khoản chi phí gia công, chế tác phát sinh hợp pháp, có đầy đủ hóa đơn chứng từ (chi phí trực tiếp để hình thành sản phẩm vàng trang sức bán ra) vào giá mua vào khi xác định giá trị gia tăng.

“Các doanh nghiệp sản xuất chế tác vàng trang sức phục vụ xuất khẩu được ưu tiên vay vốn bằng ngoại tệ để nhập khẩu máy móc, công nghệ cũng như nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất chế tác cho xuất khẩu. Các doanh nghiệp cũng bày tỏ cần có cơ chế của Nhà nước hỗ trợ cho doanh nghiệp về thị trường vàng nguyên liệu và khai thác, mở rộng thị trường xuất khẩu vàng trang sức ra thế giới…”, đại diện VGTA cho biết.

Để tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ, Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam kiến nghị Chính phủ, bộ ngành xem xét sớm cho loại bỏ các điều kiện kinh doanh, các loại giấy phép đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ tại các văn bản quy phạm pháp luật liên quan hiện hành để bảo đảm phù hợp với quy định tại Luật đầu tư 2025.

Luật đầu tư 2025 (Phụ lục IV) ngành vàng trang sức mỹ nghệ thuộc hàng hóa kinh doanh thông thường; sớm cụ thể hóa quy định liên quan đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức như hàng hóa thông thường khác.

Đặc biệt, xem xét cho loại bỏ các điều kiện kinh doanh, các loại giấy phép đối với vàng trang sức, mỹ nghệ tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP và Nghị định 232/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 24) về quản lý hoạt động kinh doanh vàng; Nghị định 340/2025/NĐ-CP về xử phạt hành chính liên quan hành vi hoạt động kinh doanh không có giấy phép, giấy đủ điều kiện kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ; đồng bộ hóa các quy định tại các Thông tư của NHNN, của Bộ Công thương và các Bộ ngành liên quan đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ nhằm tạo tiền đề cho ngành này phát triển, theo tinh thần chỉ đạo chung của Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tại cuộc họp với các Bộ, ngành diễn ra chiều 13/4.

“Nếu thực hiện đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư và của Thủ tướng Chính phủ, ngành vàng trang sức mỹ nghệ được kỳ vọng có thể xuất khẩu được ít nhất từ 4 đến 5 tỷ USD mỗi năm”, đại diện Hiệp hội kinh doanh vàng nhấn mạnh.

Một số chuyên gia trong kinh doanh vàng cho rằng, việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp là cần thiết nhằm thúc đẩy ngành vàng trang sức mỹ nghệ phát triển, từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế tác và xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực. Việt Nam cần xây dựng chính sách thông thoáng, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào, bao gồm cả nguồn vàng nhập khẩu và nguồn vàng huy động trong dân. Các quy định cần rõ ràng, minh bạch, tránh phát sinh cơ chế "xin - cho", qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước với mức giá tiệm cận thế giới.