Hiệp ước Mecca được kích hoạt giữa lúc xung đột Yemen nóng trở lại

Reuters cho biết quyết định trên được đưa ra sau cuộc đàm phán khẩn cấp tại Riyadh với sự tham gia của các quan chức chính trị và quân sự cấp cao của ba nước ngày 5/10. Động thái này diễn ra trong bối cảnh lực lượng Houthi tại Yemen gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu năng lượng và cơ sở hạ tầng trên lãnh thổ Arab Saudi.

Quan chức Arab Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ nhóm họp ở Riyadh ngày 5/10. Ảnh: Reuters

Đây là lần đầu tiên hiệp ước Mecca được kích hoạt kể từ khi hiệp ước được ba nước ký kết ngày 7/8. Văn kiện này được xây dựng một phần dựa trên nguyên tắc tương tự Điều 5 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), theo đó một cuộc tấn công nhằm vào một trong ba quốc gia sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào cả ba nước.

Theo Chỉ số Hỏa lực Toàn cầu năm 2026, ba thành viên của liên minh có tổng cộng gần 1,4 triệu quân thường trực, khoảng 3.400 máy bay quân sự, 6.000 xe tăng và hơn 340 phương tiện hải quân. Trong đó, Pakistan là quốc gia duy nhất thuộc thế giới Hồi giáo có vũ khí hạt nhân.

Liên minh Mecca chưa nêu chi tiết các biện pháp được áp dụng trong lần kích hoạt này, song Bộ trưởng Quốc phòng Arab Saudi Khalid bin Salman cùng ngày thông báo ba quốc gia "nhất trí kích hoạt các biện pháp răn đe tập thể trong khuôn khổ Liên minh để đáp trả các cuộc tấn công và tất cả những kẻ chịu trách nhiệm về chúng".

Ông Khalid bin Salman cho biết liên minh đã "tái khẳng định tình đoàn kết và sự thống nhất của các quốc gia chúng ta trong việc đối phó với các cuộc tấn công tàn bạo nhằm vào Arab Saudi cũng như các địa điểm linh thiêng".

Bộ Ngoại giao Pakistan cùng ngày tuyên bố liên minh sẽ "cung cấp các lực lượng quân sự theo thỏa thuận và đảm bảo việc triển khai nhanh chóng" tới Arab Saudi. Islamabad xác nhận các cam kết trên sẽ được thực hiện phù hợp với luật pháp của mỗi quốc gia.

Binh sĩ Pakistan tuần tra trên xe bán tải. Ảnh: Reuters

Al Jazeera mô tả việc Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan triển khai lực lượng, khí tài tới Arab Saudi có thể tăng cường khả năng bảo vệ lãnh thổ, các cơ sở năng lượng và cơ sở hạ tầng quan trọng của nước này trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV. Trước đó, Reuters đưa tin, Pakistan đã triển khai từ 30.000 đến 40.000 binh sĩ đến Arab Saudi để "giúp bảo vệ biên giới trên bộ" của Riyadh.

Theo FirstPost, động thái của Arab Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ có liên quan trực tiếp đến tình hình Yemen. Từ ngày 5/10, các lực lượng trung thành với Chính phủ Yemen được Arab Saudi hậu thuẫn đã phát động cuộc phản công nhằm giành lại các khu vực bị Houthi chiếm giữ tháng trước.

Lực lượng trung thành với Chính phủ Yemen ngày 6/10 cho biết đã giành lại thành phố cảng Mocha bên Biển Đỏ và hiện kiểm soát eo biển Bab al-Mandeb, tuyến hàng hải chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden được Arab Saudi và nhiều nước sử dụng để xuất khẩu dầu. Quân đội Yemen đồng thời nói rằng đã mở chiến dịch nhằm vào thủ đô Sanaa, nơi Houthi đang kiểm soát.

Trong khi đó, liên quân do Arab Saudi dẫn đầu đang ủng hộ chiến dịch bằng các đợt không kích nhằm vào các mục tiêu của Houthi tại Yemen. Ông Turki Al-Malki, người phát ngôn của liên quân do Arab Saudi dẫn đầu, cho biết lực lượng hải quân đã đánh trúng các “mục tiêu quân sự” tại Hodeida, khu vực ven Biển Đỏ, phá hủy các kho vũ khí, cơ sở chứa xuồng gài mìn và thủy lôi, đồng thời ngăn chặn một âm mưu tấn công nhằm vào các tuyến đường thủy ở phía Nam Biển Đỏ.

Việc Arab Saudi can thiệp vào xung đột Yemen được cho là có thể khiến Houthi tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Riyadh.

Người phát ngôn quân sự Houthi Yahya Saria tuyên bố lực lượng này ngày 5/10 đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại Riyadh, sân bay Abha và một cơ sở lọc dầu của Saudi Aramco tại Rabigh, cùng một số mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng khác ở miền Nam Arab Saudi, nhưng chưa rõ hậu quả.

Abdulaziz Alghashian, chuyên gia cao cấp không thường trú tại Diễn đàn Quốc tế vùng Vịnh, nhận định quyết định kích hoạt hiệp ước phòng thủ Mecca sẽ có tác động lớn đến an ninh khu vực.

“Các cuộc tấn công và hành động khiêu khích của lực lượng Houthi trong những tuần và tháng gần đây thực sự đã thúc đẩy, thậm chí truyền cảm hứng cho liên minh Mecca”, Alghashian nói với Al Jazeera. Alghashian cũng tin rằng cấu trúc an ninh khu vực đang dần thay đổi. “Đây là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử khu vực”, ông nói.