Hiểu đúng quy định độ tuổi lái xe gắn máy, xe máy điện

Phụ huynh thấp thỏm

Chỉ còn ít ngày trước khi Nghị định số 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực (từ 15/8/2026), trên nhiều nền tảng mạng xã hội xuất hiện hàng loạt bài đăng với nội dung: "Từ ngày 15/8, học sinh từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi sẽ không còn được đi xe gắn máy, xe máy điện". Nhiều bài viết còn sử dụng tiêu đề giật gân, cắt ghép nội dung văn bản pháp luật, khiến thông tin nhanh chóng lan truyền và thu hút hàng nghìn lượt chia sẻ.

Hiện, nhiều người còn chưa phân biệt rõ khái niệm xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe điện đang lưu hành.

Trong các hội, nhóm phụ huynh học sinh, chủ đề này cũng trở thành tâm điểm bàn luận. Không ít người bày tỏ sự băn khoăn vì con đang sử dụng xe gắn máy dưới 50cc để đến trường hằng ngày. Một số phụ huynh còn tính đến phương án thay đổi việc đưa đón con vì lo ngại quy định mới sẽ không cho phép học sinh tiếp tục điều khiển phương tiện như trước.

Chị Bùi Thị Nga, có con đang học lớp 11 tại Trường THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội), cho biết, khi đọc những thông tin trên mạng xã hội, gia đình chị không khỏi lo lắng.

"Con tôi hằng ngày vẫn đi học bằng xe gắn máy dưới 50cc. Thấy nhiều người chia sẻ từ ngày 15/8, học sinh 16 tuổi sẽ không được đi xe nữa, tôi cũng nghĩ chắc pháp luật có quy định mới nên rất băn khoăn. Sau đó, tìm hiểu qua báo chí và thông tin từ cơ quan chức năng mới biết đó là cách hiểu chưa đúng", chị Nga chia sẻ.

Theo chị Nga, điều khiến nhiều phụ huynh dễ hoang mang là phần lớn không có điều kiện đọc trực tiếp các văn bản quy phạm pháp luật. Khi thông tin được chia sẻ nhiều, lại được trình bày như một quy định chính thức, không ít người mặc nhiên cho rằng đó là sự thật.

Không chỉ phụ huynh, nhiều học sinh cũng tỏ ra lo lắng khi nghe thông tin lan truyền.

Chỉ sửa quy định xử phạt

Theo ghi nhận của PV, điểm chung của nhiều bài đăng là chỉ trích dẫn một phần nội dung của Nghị định số 238/2026/NĐ-CP mà không làm rõ phạm vi điều chỉnh của văn bản. Việc diễn giải thiếu đầy đủ khiến nhiều người nhầm lẫn giữa quy định về xử phạt vi phạm hành chính với quy định về điều kiện, độ tuổi được phép điều khiển phương tiện, từ đó dẫn đến những suy diễn không chính xác.

Trước những thông tin lan truyền trên mạng xã hội, Phòng CSGT Công an TP Hà Nội đã phát đi khuyến cáo, khẳng định thông tin lan truyền là không đúng sự thật.

Theo cơ quan công an, Điều 6 Nghị định số 238/2026 chỉ sửa đổi, bổ sung điểm a, khoản 4, Điều 18 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi người chưa đủ tuổi điều khiển xe mô tô. Nội dung sửa đổi nhằm thống nhất cách xác định đối tượng vi phạm theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, hoàn toàn không đặt ra quy định mới cấm người từ đủ 16 tuổi điều khiển xe gắn máy.

Đại diện Phòng CSGT cho biết, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện hành vẫn phân biệt rõ xe mô tô và xe gắn máy là hai nhóm phương tiện khác nhau. Trong đó, xe gắn máy là phương tiện có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50km/h; nếu sử dụng động cơ nhiệt thì dung tích xi-lanh không quá 50cm³, còn nếu sử dụng động cơ điện thì công suất không quá 4 kW.

Đặc biệt, điểm a, khoản, 1 Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định rõ người từ đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy. Quy định này không bị thay đổi bởi Nghị định số 238/2026.

Hiểu đúng quy định để tránh vi phạm

Theo Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), nguyên nhân dẫn đến những cách hiểu chưa chính xác thời gian qua là nhiều người đã đánh đồng giữa quy định về xử phạt vi phạm hành chính với điều kiện điều khiển phương tiện.

Nghị định số 238/2026 chỉ sửa đổi quy định xử phạt tại Nghị định số 168/2024, không sửa đổi Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và cũng không làm thay đổi độ tuổi được phép điều khiển xe gắn máy.

Theo luật sư, ngoài việc nhầm lẫn giữa quy định về xử phạt và điều kiện điều khiển phương tiện, nhiều người còn chưa phân biệt rõ khái niệm xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe điện đang lưu hành trên thị trường.

Thực tế, không ít phương tiện được người dân gọi chung là "xe máy điện", trong khi theo quy định, việc phân loại phải căn cứ vào đặc tính kỹ thuật của phương tiện. Chính vì vậy, không phải cứ là xe chạy bằng điện thì đều được áp dụng cùng một quy định về độ tuổi người điều khiển.

Pháp luật quy định rất rõ việc điều khiển từng loại phương tiện phải căn cứ vào độ tuổi, loại phương tiện và điều kiện về giấy phép lái xe, không phải cứ dưới 18 tuổi là không được điều khiển xe máy. Người dân cần xác định đúng loại phương tiện, tránh chỉ dựa vào tên gọi thông dụng.

Theo luật sư, trong trường hợp phụ huynh giao xe mô tô điện thuộc diện người điều khiển phải đáp ứng điều kiện về độ tuổi, giấy phép lái xe cho học sinh (chưa đủ điều kiện điều khiển) thì cả người điều khiển và người giao xe đều có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo TS Vũ Thu Hương, chuyên gia giáo dục, nguyên giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, chỉ một thông tin được cắt ghép hoặc diễn giải thiếu đầy đủ cũng có thể khiến nhiều người hiểu sai bản chất của chính sách. Thay vì vội tin hoặc chia sẻ các bài đăng trên mạng xã hội, phụ huynh nên hướng dẫn con tìm hiểu thông tin từ các nguồn chính thống, có chọn lọc.