Hiểu đúng về dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT Ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu tiền

Ban đại diện vẫn được phép hỗ trợ nhưng phải tự nguyện, gắn với từng hoạt động, công khai, minh bạch

Tại Báo cáo tổng hợp, giải trình tiếp thu ý kiến góp ý dự thảo Thông tư ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ chỉnh sửa dự thảo theo hướng: Không tiếp tục quy định theo cơ chế hình thành kinh phí hoạt động do ban đại diện trực tiếp thu, quản lý như trước đây; quy định rõ ban đại diện không trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ nhằm phòng ngừa tình trạng lạm thu, đưa Ban đại diện cha mẹ học sinh về đúng vai trò đại diện, kết nối, phối hợp giữa gia đình với cơ sở giáo dục.

Trong quá trình xây dựng dự thảo, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp nhận 37 văn bản góp ý, trong đó có ý kiến của 22 Sở Giáo dục và Đào tạo. Đà Nẵng, Đồng Nai, Cà Mau, Hải Phòng, Lai Châu, Thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương đề nghị làm rõ ranh giới giữa hỗ trợ tự nguyện cho hoạt động của Ban đại diện với các khoản thu, tài trợ dành cho cơ sở giáo dục; đồng thời không để Ban đại diện trở thành chủ thể huy động, thu hoặc quản lý tiền. 

Tiếp thu các ý kiến này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉnh lý cơ bản cơ chế bảo đảm hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh. Cụ thể, theo Điều 17 dự thảo, cơ chế hình thành kinh phí hoạt động do Ban đại diện trực tiếp thu và quản lý như trước đây không còn được tiếp tục quy định. Thay vào đó, Ban đại diện không trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ.

Việc hỗ trợ cho hoạt động của Ban đại diện vẫn được phép thực hiện nhưng phải hoàn toàn tự nguyện, gắn với từng hoạt động cụ thể, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch. Hình thức hỗ trợ có thể là hàng hóa, dịch vụ, thanh toán trực tiếp hoặc hình thức hợp pháp khác theo quy định; không hình thành quỹ của Ban đại diện. 

Ngoài ra, dự thảo cũng phân định rõ hỗ trợ tự nguyện cho hoạt động của Ban đại diện với tài trợ cho cơ sở giáo dục. Những khoản thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục hoặc dùng để đầu tư cơ sở vật chất không thuộc phạm vi hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện. Việc tài trợ cho nhà trường phải thực hiện theo pháp luật có liên quan.

Việc dự thảo tách bạch giữa hoạt động đại diện cha mẹ học sinh và việc vận động, quản lý nguồn tiền là hướng tiếp cận phù hợp, nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh các khoản thu không rõ căn cứ hoặc tạo áp lực đối với phụ huynh.

Điểm đáng chú ý là dự thảo không cấm phụ huynh tự nguyện hỗ trợ các hoạt động của Ban đại diện, mà thay đổi phương thức thực hiện. Việc không để Ban đại diện trực tiếp đứng ra vận động, thu, tiếp nhận và quản lý tiền giúp xác định rõ trách nhiệm, hạn chế tình trạng hình thành các khoản quỹ chung nhưng thiếu cơ chế kiểm soát, công khai.

Mấu chốt là nguyên tắc vận hành

Khi nguồn hỗ trợ gắn với từng hoạt động cụ thể và được thực hiện bằng các hình thức phù hợp, minh bạch, sẽ góp phần hạn chế nguy cơ lạm thu và tránh việc Ban đại diện bị hiểu hoặc sử dụng như một chủ thể đứng ra thu tiền.

Vấn đề cốt lõi không nằm ở tên gọi “quỹ phụ huynh”, mà ở nguyên tắc vận hành. Quỹ chỉ nên duy trì ở cấp lớp, phục vụ trực tiếp học sinh; không dùng cho nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục, nhất là đầu tư cơ sở vật chất. Mức đóng phải do phụ huynh thảo luận, hoàn toàn tự nguyện, không cào bằng và không gắn với quyền lợi của học sinh. Mọi khoản thu, chi cần có dự toán, chứng từ, công khai định kỳ và quyết toán cuối năm; phần dư được xử lý theo thống nhất của tập thể.

Duy trì quỹ không có nghĩa hợp thức hóa lạm thu. Khoản quỹ nhỏ, minh bạch, có phụ huynh giám sát chặt chẽ sẽ giúp Ban đại diện cha mẹ học sinh kết nối, tổ chức hoạt động cho con em mình. 

Như vậy, đề xuất mới không loại bỏ hoàn toàn sự hỗ trợ tự nguyện của phụ huynh, nhưng thay đổi cách thức thực hiện theo hướng Ban đại diện không đứng ra thu, giữ hoặc quản lý tiền. Nhưng tất cả đều là nội dung tại dự thảo đang trong quá trình hoàn thiện. lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức đã có hiệu lực.