Hiệu quả mô hình ớt hữu cơ

Khôi phục sản xuất sau thiên tai

Những ngày cuối tháng 5, trên cánh đồng ớt ở xóm Nà Tẻng, không khí thu hoạch trở nên nhộn nhịp hơn khi nhiều diện tích ớt bước vào kỳ cho quả rộ. Xen giữa màu xanh của lá là những chùm ớt đỏ rực trải dài trên nền đất phù sa sau lũ. Vùng đất này chỉ cách đây chưa đầy một năm từng bị nước lũ nhấn chìm 2 lần, bùn đất phủ kín, nhà cửa tan hoang.

Gia đình chị Lưu Thị Hà là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng trong đợt lũ năm 2025. Đứng giữa ruộng ớt rộng hơn 600 m² đang vào vụ thu hoạch, chị Hà cho biết: Sau lũ, có thời điểm gia đình rơi vào cảnh khó khăn khi không còn nguồn thu nhập ổn định. Khi được vận động tham gia mô hình trồng ớt hữu cơ, gia đình mạnh dạn đăng ký để làm thử.

Từ những ngày đầu cải tạo đất sau lũ, xuống giống, học cách chăm sóc theo hướng hữu cơ, gia đình chị Hà từng bước khôi phục sản xuất. Không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, thay vào đó dùng chế phẩm sinh học, phân hữu cơ và áp dụng quy trình chăm sóc nghiêm ngặt, diện tích ớt của gia đình phát triển ổn định. Hiện nay, ớt được doanh nghiệp thu mua với giá dao động từ 21.000 - 23.000 đồng/kg. Mỗi đợt thu hoạch đem lại nguồn thu giúp gia đình trang trải sinh hoạt và tiếp tục nuôi con ăn học.

Chị Lưu Thị Hà phấn khởi thu hoạch ớt hữu cơ trên diện tích sản xuất của gia đình.

Người dân yên tâm nhờ liên kết bao tiêu

Là một trong những hộ có diện tích trồng lớn tại xóm Nà Tẻng, gia đình bà Đàm Thị Thiêm hiện canh tác khoảng 2.000 m² ớt hữu cơ. Dưới cái nắng mùa hè, bà cùng các thành viên trong gia đình tất bật thu hái những lứa ớt chín đỏ để kịp đợt thu mua. Theo bà Thiêm, trước đây diện tích này chủ yếu trồng ngô và các loại rau màu truyền thống, thu nhập bấp bênh do giá cả không ổn định, đầu ra thiếu đảm bảo. Từ khi tham gia mô hình trồng ớt hữu cơ, có thêm nguồn thu nhập ổn định nên gia đình tích góp dần để xây nhà mới bị hư hỏng sau lũ.

Mỗi đợt thu hoạch, gia đình bà Thiêm thu được hơn 2 tạ ớt. Với mức giá thu mua ổn định, cây ớt đang trở thành nguồn thu lớn của gia đình. Nhờ có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm nên người dân yên tâm sản xuất, không còn lo tình trạng được mùa mất giá như trước.

Điều người dân đánh giá cao ở mô hình này là phương thức sản xuất có nhiều thay đổi so với tập quán cũ. Trước đây, việc canh tác rau màu phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, sử dụng phân hóa học khá phổ biến. Với mô hình ớt hữu cơ, người dân được hướng dẫn quy trình kỹ thuật cụ thể từ khâu làm đất, xuống giống đến chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh bằng các chế phẩm sinh học.

Đồng thời, việc ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát quy trình canh tác cũng từng bước giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, bền vững hơn. Theo người dân trong xóm, sau trận lũ, nhiều diện tích đất canh tác được bồi thêm lớp phù sa mới, khá phù hợp để phát triển cây rau màu. Tuy nhiên, nếu sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết đầu ra thì hiệu quả kinh tế khó ổn định. Vì vậy, việc triển khai mô hình liên kết sản xuất ớt hữu cơ đã tạo thêm động lực để người dân yên tâm đầu tư.

Đơn vị thu mua tiến hành cân, tập kết ớt hữu cơ cho người dân tại điểm thu mua tập trung.

Hướng đi bền vững cho nông nghiệp vùng lũ

Hiện nay, ngoài xóm Nà Tẻng, mô hình ớt hữu cơ còn được triển khai tại các xóm: Thái Cường, Nà Mè, Dẻ Đoóng, Thanh Hùng với tổng diện tích gần 10 ha. Mô hình do Công ty DACE đầu tư toàn bộ từ cây giống, phân bón, chế phẩm sinh học đến hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm sau thu hoạch. Đơn vị cũng cử cán bộ kỹ thuật trực tiếp xuống cơ sở để đồng hành cùng người dân trong quá trình chăm sóc cây trồng. Ngoài phát triển vùng nguyên liệu còn hướng tới xây dựng quy trình sản xuất nông nghiệp an toàn, giảm tác động đến môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp địa phương.

Việc doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn cho người dân vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Thay vì phải tự tìm đầu ra hoặc phụ thuộc thương lái, người dân được ký kết bao tiêu sản phẩm với giá ổn định.

Từ thực tế triển khai cho thấy, mô hình bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Nhiều hộ dân mạnh dạn mở rộng diện tích sản xuất, đầu tư cải tạo đất, áp dụng kỹ thuật canh tác mới. Quan trọng hơn, người dân dần thay đổi tư duy sản xuất từ manh mún sang liên kết theo chuỗi giá trị.

Chính quyền xã Hòa An đánh giá, việc phát triển mô hình nông nghiệp hữu cơ gắn với liên kết doanh nghiệp là hướng đi phù hợp trong điều kiện hiện nay. Bên cạnh nâng cao giá trị sản phẩm, mô hình còn góp phần thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và tạo việc làm ổn định cho người dân nông thôn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, thiên tai cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, việc xây dựng các mô hình sản xuất liên kết bền vững đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nhiều địa phương miền núi.