Hiệu quả từ phân loại rác thải tại nguồn ở 'làng xanh' Samtama

Người dân bỏ rác thải nhựa và giấy có thể tái chế vào thùng thu gom rác thải tại khu dân cư Samtama, Trung Jakarta của Indonesia. Ảnh: J.P

Tại làng Samtama, những thùng rác chứa đầy nhựa và bìa carton được phân loại xếp dọc lối vào các con hẻm nhỏ. Giữa khung cảnh xanh tươi, cây cảnh và cây dược liệu tô điểm cho các lối đi; trong khi các thùng rác riêng biệt dành cho rác hữu cơ và rác tái chế khô được đặt ở nhiều góc phố.

Ông Mohamad Yakub (60 tuổi), người dân làng Samtama nói với Jakarta Post, tên gọi Samtama là viết tắt của Sampah Tanggung Jawab Bersama (tạm dịch: Quản lý rác thải là trách nhiệm chung), phản ánh cách tiếp cận tập thể của làng trong việc giảm thiểu rác thải, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân.

Cạnh đó, cộng đồng Samtama lần đầu tiên giới thiệu khái niệm “làng xanh” vào năm 2007 bằng cách trồng cây dọc các con hẻm trước khi phát triển thành sáng kiến quản lý rác thải Samtama.

“Ban đầu, rất khó để thuyết phục người dân phân loại rác thải vì không phải ai cũng coi đó là vấn đề cấp bách. Nhưng theo thời gian, mọi người được truyền cảm hứng từ những người hàng xóm. Giờ đây, việc phân loại rác thải tại nguồn trở thành thói quen, xuất phát từ ý thức tự giác, chứ không chỉ là nghĩa vụ”, ông Mohamad Yakub chia sẻ với Jakarta Post.

Theo đó, các hộ gia đình phân loại rác thải thành bốn loại: rác thải vô cơ có thể tái chế để thu gom tại các “ngân hàng” rác thải, rác thải hữu cơ như thức ăn thừa để ủ làm phân, rác thải sinh hoạt bao gồm tã và khăn giấy dùng một lần, và rác thải nguy hại. Hai loại rác thải sau cùng này được thu gom và quản lý bởi cơ quan môi trường của thành phố.

Đáng chú ý, rác thải có thể tái chế được thu gom thông qua các “ngân hàng” rác thải, sẽ được bán mỗi tháng một lần, số tiền đó sử dụng để hỗ trợ các hoạt động khu phố và các chương trình trợ giúp xã hội.

Cư dân Muhammad Ali (59 tuổi), cựu nhân viên Cơ quan Bảo trì cơ sở hạ tầng công cộng (PPSU) cho hay, hệ thống phân loại rác thải không chỉ giúp khu phố sạch sẽ hơn mà còn tăng cường tinh thần đoàn kết cộng đồng, vì tiền thu được từ việc bán rác thải tái chế thường được dùng để giúp đỡ người bệnh hoặc các gia đình lo liệu chi phí tang lễ.

Ông Muhammad Ali qua đó nhấn mạnh tính cấp thiết của việc phân loại rác thải sinh hoạt để giải quyết cuộc khủng hoảng rác thải ngày càng gia tăng ở Jakarta.

Về phân loại rác thải và quản lý rác thải tại nguồn, Thống đốc Jakarta, ông Pramono Anung yêu cầu người dân phân loại và quản lý rác thải sinh hoạt, bao gồm cả việc ủ phân từ rác thải hữu cơ, chiếm gần một nửa tổng lượng rác thải của Jakarta.

Vật liệu tái chế, chiếm khoảng 40% lượng rác thải của thành phố, cũng phải được tách riêng khỏi rác thải còn lại, dành cho các nhà máy nhiên liệu từ rác thải và cơ sở chuyển hóa rác thải thành năng lượng. Trong khi đó, chất thải nguy hại và độc hại sẽ được xử lý tại điểm thu gom được chỉ định.

Chuyên gia quy hoạch đô thị Nirwono Joga cho biết, cuộc khủng hoảng rác thải của Jakarta bắt nguồn từ nhiều thập kỷ quản lý rác thải kém hiệu quả và quá phụ thuộc vào bãi chôn lấp.

Chương trình Môi trường Liên Hợp quốc (UNEP) cảnh báo, rác nhựa trên toàn cầu hiện vượt quá 460 triệu tấn mỗi năm, với một nửa được thiết kế để sử dụng một lần. Khoảng 79% tổng lượng nhựa cuối cùng đều nằm trong các bãi chôn lấp hoặc trong tự nhiên, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.