Trung Quốc tăng tốc xây dựng mạng lưới sức mạnh tính toán quốc gia

Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) và hãng thông tấn Tân Hoa Xã, mạng lưới sức mạnh tính toán quốc gia được mô tả như một “phiên bản điện toán của lưới điện quốc gia”. Trong cách tiếp cận của Bắc Kinh, token – đơn vị cơ bản mà các mô hình AI sử dụng để xử lý văn bản, mã nguồn và dữ liệu – đang được xem như “dữ liệu di động” của kỷ nguyên AI.

Cách ví von này phản ánh rõ chiến lược của Trung Quốc: đưa năng lực tính toán AI trở thành một dạng hạ tầng quốc gia, thay vì chỉ là tài nguyên riêng của các nhà cung cấp cloud hay các trung tâm dữ liệu độc lập.

TOKEN AI TRỞ THÀNH “DỮ LIỆU DI ĐỘNG” CỦA THỜI ĐẠI MỚI

Dữ liệu từ Tổng cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy số lượng token AI được gọi mỗi ngày tại nước này đã vượt 140.000 tỷ vào tháng 3 năm nay, cao gấp hơn 1.000 lần so với đầu năm 2024. Đà tăng trưởng bùng nổ này cho thấy AI đang nhanh chóng đi vào đời sống doanh nghiệp và các ứng dụng phổ thông.

Tuy nhiên, sự bùng nổ nhu cầu cũng kéo theo áp lực chi phí ngày càng lớn đối với các nhà phát triển và doanh nghiệp sử dụng AI. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho rằng tình hình hiện nay khá giống giai đoạn đầu của Internet di động, khi tốc độ truy cập chậm và chi phí cao từng là rào cản lớn trước khi mạng 4G và 5G được triển khai rộng rãi, giúp dữ liệu di động trở nên rẻ và phổ cập hơn.

Bắc Kinh hiện muốn tái hiện mô hình đó với AI: xây dựng một hệ thống hạ tầng tính toán quy mô quốc gia để hạ thấp chi phí sử dụng AI và biến token thành hàng hóa đại chúng.

Trong định hướng này, năng lực tính toán không còn được xem là nguồn lực phân tán do từng doanh nghiệp công nghệ nắm giữ, mà được đặt ngang hàng với các hệ thống hạ tầng chiến lược như lưới điện, mạng lưới cấp nước, viễn thông thế hệ mới, đường ống ngầm đô thị hay hệ thống logistics quốc gia.

Đây cũng là một phần trong chiến lược phát triển “sáu mạng lưới” mà Trung Quốc thúc đẩy trong nhiều năm gần đây. Đầu tháng này, Quốc vụ viện Trung Quốc tiếp tục kêu gọi tăng cường quy hoạch và xây dựng các hạ tầng thuộc nhóm “sáu mạng lưới”. Trong khi đó, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) cho biết tổng đầu tư vào các lĩnh vực này cùng các ngành liên quan dự kiến vượt 7.000 tỷ nhân dân tệ (hơn 1.000 tỷ USD) trong năm nay.

Chi phí xây dựng mô hình AI ngày càng tăng đang bắt đầu gây áp lực lên các nhà phát triển và doanh nghiệp, gợi nhớ đến những ngày đầu của internet di động khi tốc độ chậm và phí cao, sau đó nhường chỗ cho dữ liệu di động giá rẻ và dễ tiếp cận sau khi mạng 4G và 5G được triển khai. Ảnh: AFP

Các văn kiện chính thức cho giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 cũng nhấn mạnh mục tiêu xây dựng “hệ thống hạ tầng tính toán đa tầng” và “mạng lưới sức mạnh tính toán tích hợp quốc gia”. Điều này cho thấy tham vọng kết nối các trung tâm dữ liệu, siêu máy tính và cụm tính toán AI trên phạm vi toàn quốc thành một hệ sinh thái thống nhất.

Thay vì để các nguồn lực tính toán vận hành rời rạc theo từng địa phương hay doanh nghiệp, Trung Quốc muốn hình thành một mạng lưới điều phối tập trung, cho phép phân bổ năng lực tính toán linh hoạt giữa các khu vực, tối ưu chi phí năng lượng và nâng cao hiệu quả vận hành AI trên quy mô lớn.

NHÀ MẠNG TRUNG QUỐC ĐẶT CƯỢC VÀO AI NHƯ ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG MỚI

Trong bối cảnh doanh thu viễn thông truyền thống đang chịu áp lực tăng trưởng chậm, các tập đoàn viễn thông lớn của Trung Quốc đang nhanh chóng chuyển hướng sang cloud, năng lực tính toán và dịch vụ AI.

Điểm đáng chú ý là các nhà mạng bắt đầu thương mại hóa token AI như một sản phẩm đại chúng, tương tự cách dữ liệu di động từng được bán cho người dùng Internet.

Ngày 15/5, Shanghai Telecom đã ra mắt các gói dịch vụ tính toán AI dựa trên token. Trong đó có gói trả theo mức sử dụng, cho phép người dùng bỏ ra 1 nhân dân tệ để mua 250.000 điểm quota – tương đương khoảng 250.000 token đầu vào trên mô hình Kimi-K2.5 theo các báo cáo địa phương.

Theo công ty này, người dùng có thể truy cập hơn 30 mô hình ngôn ngữ lớn phổ biến thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API) tiêu chuẩn và thanh toán trực tiếp qua hóa đơn điện thoại.

Shanghai Unicom cũng triển khai các dịch vụ token dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc mô hình “công ty một người”, cung cấp quota dùng thử miễn phí cùng các chương trình ưu đãi cho sản phẩm Token Plan và Coding Plan.

Không chỉ tại Thượng Hải, các chi nhánh địa phương của China Mobile và China Unicom cũng đang tung ra nhiều gói dịch vụ tương tự. Một số gói thậm chí còn kết hợp token AI với Internet băng thông rộng, cloud desktop và bộ công cụ dành cho lập trình viên.

Diễn biến này cho thấy AI đang dần được các nhà mạng Trung Quốc xem như lớp dịch vụ kế tiếp sau dữ liệu di động. Nếu trước đây người dùng mua dung lượng Internet để truy cập web và ứng dụng, trong tương lai họ có thể mua token để sử dụng chatbot, trợ lý AI, công cụ lập trình hay các dịch vụ tạo nội dung.

Chiến lược này đồng thời phản ánh cách Trung Quốc muốn phổ cập AI tới toàn xã hội: giảm rào cản tiếp cận, chuẩn hóa hạ tầng và đưa AI trở thành dịch vụ phổ thông giống điện hay Internet.

Trong cuộc đua AI toàn cầu, Mỹ hiện vẫn dẫn đầu về mô hình nền tảng và hệ sinh thái phần mềm. Tuy nhiên, Trung Quốc đang tìm cách tạo lợi thế theo hướng khác: xây dựng hạ tầng tính toán quy mô quốc gia với chi phí thấp và khả năng triển khai đại trà.

Nếu thành công, mô hình “mạng lưới sức mạnh tính toán quốc gia” có thể giúp Trung Quốc tạo ra một nền tảng AI có quy mô tương tự cách nước này từng mở rộng mạng lưới điện, đường sắt cao tốc hay 5G – những lĩnh vực mà Bắc Kinh đã tận dụng tốt lợi thế đầu tư tập trung và quy hoạch dài hạn để bứt phá trên quy mô toàn cầu.