Hiệu ứng văn hóa đọc từ những thư viện số

Thư viện số thu hút nhiều học sinh vào mỗi giờ ra chơi. Trong ảnh là Thư viện số Trường THCS Lý Thường Kiệt, phường Quảng Phú. Ảnh: PHAN VINH

Tạo sự hứng thú

Từ năm 2024, thư viện số tại Trường THCS Lý Thường Kiệt (phường Quảng Phú) được đưa vào vận hành và trở thành không gian quen thuộc với học sinh. Tại đây, việc đọc không còn là một hoạt động mang tính bắt buộc mà dần chuyển thành nhu cầu tự thân, được nuôi dưỡng bằng nhiều hình thức tiếp cận linh hoạt.

Với quy mô 17 lớp, 705 học sinh, nhà trường dành diện tích khoảng 120m² để xây dựng thư viện theo mô hình kết hợp giữa không gian đọc truyền thống và hệ thống quản lý, khai thác tài nguyên số.

Hơn 9.000 bản sách được tổ chức khoa học theo từng phân khu, kết hợp với hệ thống phần mềm quản lý, giúp việc tra cứu, mượn - trả diễn ra nhanh gọn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tiếp cận với các dạng tài liệu điện tử.

Em Lê Nguyễn Bảo Châu, lớp 8/6, là một trong những thành viên tích cực của Câu lạc bộ "Những người yêu sách" Trường THCS Lý Thường Kiệt. Với Châu, thư viện số là nơi đọc sách và cũng là nơi giúp em thay đổi cách tiếp cận tri thức.

"Từ khi có thư viện số, em có thể tìm được nhiều tài liệu hơn, kể cả những nội dung trước đây em chưa từng biết đến. Việc tìm sách cũng nhanh hơn, em có thể tra cứu theo chủ đề, theo tác giả. Khi đọc trên thiết bị điện tử, em có thể lưu lại những nội dung quan trọng để xem lại sau, nên việc học cũng thuận lợi hơn", Châu chia sẻ.

Câu chuyện của Châu cũng là cảm nhận chung của nhiều học sinh khi được tiếp cận với mô hình thư viện mới. Mỗi tuần, tất cả lớp học đều có một tiết đọc sách tại thư viện, cùng với đó là thời gian mở cửa vào buổi chiều, các em có thể chủ động đến đọc trong những khoảng thời gian học trải nghiệm.

Trung bình mỗi tháng, thư viện ghi nhận hơn 530 lượt mượn và đọc sách, một con số cho thấy sức hút của không gian này trong đời sống học đường.

Các em học sinh Trường THCS Lý Thường Kiệt có thể lựa chọn đầu sách đa dạng trên hệ thống mượn - đọc trực tuyến của thư viện. Ảnh: PHAN VINH

Ở cấp tiểu học, phong trào đọc sách cũng sôi nổi không kém. Tại Trường Tiểu học Trần Quốc Toản (phường Tam Kỳ), thư viện số được đầu tư từ năm 2024 với diện tích hơn 100m², tích hợp hơn 5.000 đầu sách cùng hệ thống 20 máy tính bảng phục vụ đọc sách điện tử, mở ra cách tiếp cận mới đối với học sinh nhỏ tuổi.

Em Đặng Thục An, lớp 5/1, thành viên Câu lạc bộ đọc sách của trường, chia sẻ: "Em thích nhất là được đọc sách trên máy tính bảng vì có nhiều hình ảnh, nội dung phong phú. Ở thư viện, em được ngồi ở những góc đọc thoải mái, có máy lạnh nên rất dễ tập trung. Mỗi lần đọc xong cuốn sách nào đó, chúng em sẽ trao đổi với nhau để ghi nhớ và hiểu sâu hơn nội dung".

[VIDEO] - Các em học sinh chia sẻ về việc được trải nghiệm thư viện số:

Đọc trong không gian số

Để hình thành được những không gian đọc như vậy, vai trò tổ chức, vận hành của nhà trường được xem là yếu tố then chốt, khi thư viện số đòi hỏi cách tổ chức phù hợp để phát huy hiệu quả lâu dài.

Tại Trường THCS Lý Thường Kiệt, thư viện số được đầu tư xây dựng hơn 3 tỷ đồng, gắn với mục tiêu phát triển văn hóa đọc trong nhà trường. Theo thầy giáo Trần Anh Hải, Hiệu trưởng nhà trường, thư viện được tổ chức theo hướng vừa hiện đại, vừa gần gũi với học sinh.

"Ngoài đầu tư cơ sở vật chất, nhà trường bố trí tiết đọc sách trong thời khóa biểu, xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện theo tháng, theo chủ đề, đồng thời thành lập Câu lạc bộ "Những người yêu sách" để tạo môi trường sinh hoạt riêng cho học sinh có cùng sở thích", thầy Hải cho biết.

Bên cạnh đó, việc quản lý thư viện cũng được đổi mới theo hướng ứng dụng công nghệ, giúp kiểm soát sách hiệu quả hơn, giảm thời gian mượn - trả, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tiếp cận với các nền tảng học tập trực tuyến.

Vai trò của cán bộ thư viện có sự thay đổi rõ rệt, ngoài việc quản lý sách, cán bộ còn tham gia hướng dẫn học sinh khai thác tài nguyên số, tổ chức các hoạt động giới thiệu sách, lan tỏa văn hóa đọc trong toàn trường.

Nhờ những thiết bị điện tử, các em học sinh có thể khai thác tài nguyên số một cách hiệu quả. Ảnh: PHAN VINH

Tại Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, mô hình thư viện số được triển khai hướng đến hình thành thói quen đọc sách từ sớm cho học sinh. Theo cô giáo Nguyễn Thị Phúc Xuân, Hiệu trưởng nhà trường, việc tổ chức thư viện được gắn với nhiều hoạt động cụ thể, nhằm đưa việc đọc trở thành một phần trong đời sống học đường.

Cô Xuân cho biết: "Nhà trường xây dựng câu lạc bộ đọc sách với khoảng 30 thành viên, các em được tham gia trực tiếp vào tổ chức hoạt động thư viện, giới thiệu sách theo chủ đề hằng tháng. Bên cạnh đó, mỗi lớp đều có tiết đọc riêng trong thời khóa biểu; trong giờ ra chơi, thư viện cũng được bố trí phù hợp để từng lớp luân phiên sử dụng, bảo đảm tất cả học sinh đều có cơ hội tiếp cận".

Đáng chú ý, việc hình thành các góc đọc sách tại lớp học, kết hợp phong trào đổi sách theo phương châm "cũ người, mới ta", góp phần mở rộng không gian đọc ra ngoài phạm vi thư viện, giúp việc đọc trở nên gần gũi hơn với học sinh.

Tuy vậy, các trường cũng cho rằng cần tiếp tục mở rộng không gian và nguồn lực để thư viện số phát huy hiệu quả cao hơn. Nhu cầu đọc của học sinh ngày càng tăng, trong khi diện tích thư viện còn hạn chế, mỗi lần chỉ có thể phục vụ một số lượng học sinh nhất định.

[VIDEO] - Các trường học chia sẻ về hiệu quả của thư viện số: