Hình ảnh, kỷ vật gợi nhớ thời mở đất

Thủ tướng Phạm Văn Đồng cùng cán bộ, Nhân dân Nam Ban năm 1981

Ảnh ghi dấu một thời khai hoang, mở đất

Những bức ảnh đen trắng ghi lại cảnh tiễn thanh niên xung phong từ Gia Lâm, Đông Anh, Từ Liêm nô nức lên đường đến vùng kinh tế mới… đưa người xem trở về năm 1976. Vào ngày 29/3, 125 đội viên Tổng đội thanh niên tiền trạm từ Gia Lâm xuất quân đến Nam Ban, mở đầu cuộc khai phá vùng đất mới. Những bước chân vượt rừng, bắc cầu qua suối Cam Ly, dựng nhà, phát quang đất đai, mở rộng đồng ruộng, kéo điện; những gương mặt trẻ cùng những nụ cười giữa nông trường khai hoang gây xúc động.

Vụ ngô vàng đầu tiên trên quê mới

Hình ảnh về các công trình giao thông, thủy lợi, các lớp học, bệnh xá và những mùa thu hoạch đầu tiên cho thấy thành quả được tạo nên từ sức lao động giữa muôn vàn thiếu thốn. Từng khuôn hình nối tiếp nhau, tái hiện hành trình từ khai phá đến dựng xây, khi mỗi con đường mở ra, mỗi mái nhà hình thành đều gắn với công sức của những người đi trước.

Đội bóng chuyền nữ thanh niên xung phong tại Nam Ban

Tinh thần lạc quan trên vùng đất mới, thanh niên xung phong vùng kinh tế mới; hội thao chào mừng Quốc khánh ngày 2/9/1976; các đội bóng “Phố tôi” trên sân vận động 10/10; đội tuyển bóng chuyền nữ; những hoạt động võ vật cổ truyền, đón tết đầu tiên ở vùng kinh tế mới năm 1977. Giữa hoàn cảnh còn nhiều thiếu thốn, những hoạt động tinh thần cho thấy kết nối cộng đồng, giữ gìn nếp sống và tạo dựng sự gắn bó trên quê hương mới.

Gửi thư về gia đình.

Hình ảnh thanh niên xung phong và Nhân dân vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng đón các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Thành phố Hà Nội đến thăm, dành sự quan tâm đặc biệt. Cụ thể, đồng chí Nguyễn Lam - Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Hà Nội (tháng 7/1976); Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1978), Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm hỏi người dân Nam Ban (1981); Chủ tịch nước Trường Chinh đến thăm và làm việc tại Lâm Hà (1984)…

Xe đạp là phương tiện giao thông quý giá trên mảnh đất hoang sơ

Tổng đội thanh niên xung phong Đông Anh 1978 khai hoang mở đất

Cùng những hình ảnh, tư liệu lịch sử là những vật dụng đời thường như chiếc đèn bão, bếp dầu, mâm đồng, nồi đồng, cối đá, máy khâu, xe đạp Phượng Hoàng, đôi dép cao su in đậm dấu thời gian. Trong đó, nhiều vật dụng là hành trang mang theo từ quê hương. Có cả máy đánh chữ từng phục vụ công việc hành chính, chiếc radio nghe tin tức và những dụng cụ cày bừa, tuốt lúa, công cụ sản xuất thô sơ gắn với buổi đầu sản xuất. Mỗi hiện vật mang một công năng riêng, nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng cho thấy cách những gia đình xoay xở để bắt đầu vun đắp cuộc sống mới.

Những hiện vật gợi nhớ những ngày gian khó

Kỷ vật gợi nhớ những ngày gian khó

Bà Đào Thị Thiết bùi ngùi nhớ lại, ngày rời quê, gia đình có gì mang theo nấy, từ đồ dùng sinh hoạt đến những vật dụng cần thiết cho cuộc sống thường ngày. Khi ấy, hành trang không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mua sắm mà còn đem theo nếp nhà cũ đến nơi ở mới. Cuộc sống dần ổn định, nhiều vật dụng mới hiện đại được mua sắm, nhiều món đồ đã không còn cần thiết như chiếc nồi đồng, mâm đồng, nhưng bà vẫn muốn giữ lại bởi chúng gắn với quãng đời cả gia đình đến đất này gây dựng cuộc sống từ hai bàn tay trắng.

Không gian triển lãm hình ảnh hiện vật thời khai hoang mở đất cuốn hút người xem

Nhìn thấy chiếc cối đá, bà Hoàng Thị Hoa rưng rưng kể, người mẹ tảo tần của bà gắn bó cả đời với chiếc cối đá. Từ năm 15 tuổi, mẹ bà đã dùng cối để xay bột làm bánh cuốn, mưu sinh. Chồng mất sớm, bà vẫn tiếp tục công việc ấy để nuôi đàn con khôn lớn.

Ở một góc khác, chiếc xe đạp Phượng Hoàng có gắn biển số của thầy Nguyễn Ngọc Vinh - nguyên Hiệu trưởng Trường cấp 2 Gia Lâm sử dụng những năm 1976 - 1991 trên vùng kinh tế mới Hà Nội, khiến chị Nguyễn Thị Hải nhớ những ngày tập đi trên đường đất đỏ. Xe không có phanh, mỗi lần xuống dốc, chị phải dùng chân ghìm bánh, có lúc mất lái lao vào vệ đường. Những ngày đó, phương tiện ít ỏi, đa số là đi bộ, xe đạp là tài sản quý, phục vụ việc đi lại.

Nhiều kỷ vật mang theo từ quê cũ

Hình ảnh một số kỷ vật

Hình ảnh một số kỷ vật

Hình ảnh một số kỷ vật

Ngắm từng kỷ vật, từng bức ảnh đã phai màu, những người trực tiếp trải qua những năm tháng ấy như tìm thấy mình. Anh Trần Lực, ở thôn Phù Đổng, anh Tuấn ở thôn Thăng Long, xã Nam Ban Lâm Hà thuộc thế hệ sinh ra và lớn lên trên vùng đất này, đã dành thời gian sưu tầm những đồ vật cũ mà các gia đình không còn sử dụng. Từ chiếc máy tuốt lúa, máy quạt lúa đến cày, bừa, cối giã, chạn bát, bàn ủi than, loa phóng thanh... mỗi món đồ được các anh giữ lại như trân trọng một phần kỷ niệm của lớp người đi trước. Những vật dụng bình thường ấy giúp thế hệ sau hiểu được cha ông đã lao động, thích nghi, vất vả dựng xây cuộc sống như thế nào.

Các xã Lâm Hà hôm nay đã đổi thay. Những diện tích đất được khai phá năm xưa trở thành vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, hình thành những vùng chuyên canh cây cà phê, dâu tằm; đường sá, trường học, cơ sở y tế và các thiết chế văn hóa được đầu tư khang trang. Thành quả ấy được khởi đầu từ công sức của hàng ngàn thanh niên xung phong, hộ gia đình, cán bộ, giáo viên và nhân viên y tế đã rời quê hương để góp sức khai mở, dựng xây vùng đất mới.

Phía sau mỗi kỷ vật, mỗi bức ảnh cũ, từng gương mặt, nụ cười là ý chí dựng xây quê hương bằng mồ hôi, bằng nghĩa tình. Giữ gìn những kỷ vật ấy là cách để các thế hệ sau được nhìn lại lịch sử hình thành, phát triển của một vùng đất; từ đó, trân trọng những giá trị của cuộc sống mà thế hệ đi trước đã dày công tạo dựng.