Theo dấu ký ức, đón đồng đội về

Ký ức trong lòng dân

Lộc Thuận là vùng đất kiên trung trong kháng chiến, nơi tình quân dân gắn bó keo sơn. Mảnh đất này đã chở che, đùm bọc bộ đội và cũng chứng kiến nhiều người ngã xuống để bảo vệ Tổ quốc.

Ở tuổi 88, bà Nguyễn Thị Xuân Lan - từng là cán bộ giao liên trong kháng chiến, vẫn nhớ chuyện căn nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng Hồ Thị Chúng. Ngày ấy, ngôi nhà tranh đơn sơ của bà Chúng là nơi nuôi giấu cán bộ, bộ đội, sau được sử dụng làm trạm phẫu dã chiến, sơ cứu và cứu chữa thương binh.

Qua lời kể mộc mạc của người giao liên năm xưa, hình ảnh ngôi nhà tranh và người phụ nữ hết lòng phục vụ cách mạng hiện lên rõ nét: “Nhà chị Chính lúc đó là nhà tranh.

Biết chị hỗ trợ cách mạng, địch bắt chị đi, nhốt, quản thúc hết chỗ này, chỗ nọ. Chị nuôi cán bộ, bộ đội, chị có công nhiều lắm. Cách mạng sau dùng nhà của bà làm trạm phẫu để sơ cứu thương binh”.

Với lực lượng tìm kiếm, những thông tin trên là căn cứ quý để khảo sát, khoanh vùng các vị trí có khả năng an táng liệt sĩ. Trung tá Nguyễn Xuân Nhật - Phó Đội trưởng Đội K52 - cho biết, trong chiến tranh, các trạm phẫu, điểm sơ cứu thường tận dụng địa hình, địa vật, nhà dân để tổ chức cứu chữa thương binh.

Các điểm sơ cứu phân bố ở nhiều vị trí, trong khi bệnh viện lớn của khu vực này nằm ở núi Bà. Bởi vậy, việc xác minh từng địa điểm qua lời kể của nhân chứng có ý nghĩa quan trọng đối với công tác tìm kiếm hôm nay.

Cán bộ, chiến sĩ Đội K52 tỉ mỉ rà soát từng lớp đất, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại tổ dân phố Lộc Thuận, phường An Nhơn Bắc. Ảnh: H.P

Ông Nguyễn Văn Sáu (66 tuổi, tổ dân phố Lộc Thuận) - người cung cấp thông tin - kể rằng, trước đây ông từng trực tiếp phát hiện 2 hài cốt liệt sĩ (HCLS) và đưa đi chôn cất.

“Những gì còn nhớ, tôi đều cung cấp cho bộ đội, mong giúp các anh tìm kiếm thuận lợi hơn. Tôi chỉ mong sớm tìm thấy hết các liệt sĩ còn nằm lại nơi đây...” - ông Sáu nói.

Mỗi người giữ một phần ký ức. Khi được kết nối, những câu chuyện tưởng chừng rời rạc ấy giúp lực lượng chức năng có thêm cơ sở lần tìm dấu tích của các liệt sĩ.

Kiên trì qua từng lớp đất

Từ nguồn tin của người dân, Đội K52 cùng lực lượng địa phương khẩn trương khảo sát, xác minh và tổ chức tìm kiếm. Trên khu đất được khoanh vùng, từng rãnh sâu được mở, từng lớp đất được rà soát cẩn trọng.

Công việc gặp nhiều trở ngại bởi thời tiết thất thường, khu vực tìm kiếm lại nằm gần đồng ruộng. Đất ướt, nhiều nước khiến việc đào tìm, quan sát và nhận diện dấu tích thêm khó khăn. Càng đào xuống sâu, cán bộ, chiến sĩ càng phải tỉ mỉ, thận trọng, kiểm tra kỹ từng phần đất được đưa lên.

Trung tá Nguyễn Xuân Nhật khẳng định: “Qua thời gian, địa hình thay đổi, nhân chứng cũng tuổi cao nên chúng tôi phải đối chiếu nhiều nguồn tin để khoanh vùng tìm kiếm.

Mỗi thông tin bà con cung cấp đều rất quý, dù chỉ là một chi tiết nhỏ cũng có thể mở thêm hướng tìm kiếm đồng đội. Còn manh mối, chúng tôi còn nỗ lực xác minh, tìm kiếm với mong muốn sớm đưa các liệt sĩ về an nghỉ”.

Cán bộ Đội K52 dâng hương tưởng niệm các liệt sĩ vừa được tìm kiếm, quy tập tại phường An Nhơn Bắc. Ảnh: H.P

Không phải vị trí nghi vấn nào cũng có kết quả, nhưng mỗi manh mối đều thôi thúc các anh tiếp tục tìm kiếm đồng đội. Chứng kiến sự bền bỉ của cán bộ, chiến sĩ, bà Nguyễn Thị Hoa (59 tuổi, hàng xóm nhà ông Sáu) không giấu được xúc động.

Bà chia sẻ: “Tôi thấy thương tiếc lắm. Mong sao các bác được tìm thấy hết, đưa về nghĩa trang liệt sĩ để được nhang khói ấm cúng cùng đồng đội”.

Từ đầu tháng 10 đến nay, các lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập được 4 hài cốt liệt sĩ tại khu vườn của gia đình ông Nguyễn Văn Sáu, ở tổ dân phố Lộc Thuận và 1 hài cốt liệt sĩ ở tổ dân phố Thanh Mai.

Trước đây, cũng tại khu vườn này, từ thông tin người dân cung cấp, lực lượng chức năng đã quy tập 6 hài cốt liệt sĩ, đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ ở địa phương.

Thiếu tá Nguyễn Chí Linh - Chính trị viên phó Ban CHQS phường An Nhơn Bắc - cho hay, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với Đội K52 rà soát, xác minh manh mối, vận động người dân cung cấp thông tin, mở rộng phạm vi tìm kiếm, sớm đưa các liệt sĩ về an nghỉ bên đồng đội.

Bà Nguyễn Thị Kim Quy - Bí thư Đảng ủy phường An Nhơn Bắc - khẳng định: “Ngày trước, bà con nơi đây đã chở che, đùm bọc bộ đội. Hôm nay, khi còn những liệt sĩ nằm lại trong lòng đất quê hương, chúng tôi vẫn đau đáu.

Mỗi liệt sĩ được tìm thấy là niềm an ủi đối với thân nhân, giúp người dân vơi bớt nỗi day dứt. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường luôn biết ơn sự hy sinh ấy, xem việc đón các anh về là nghĩa tình của quê hương mình”.