Hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong trường học từ năm 2026

Thoát khỏi tư duy phong trào

Chương trình được xây dựng bám sát các Nghị quyết của Đảng và Nhà nước, nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ về văn hóa khởi nghiệp trong nhà trường, đưa người học trở thành trung tâm của hoạt động sáng tạo. Đồng thời, chương trình tăng cường kết nối giữa nhà trường – doanh nghiệp – nhà đầu tư – địa phương để hiện thực hóa ý tưởng thành sản phẩm, dịch vụ và doanh nghiệp khởi nghiệp có giá trị.

Khởi nghiệp học đường hướng tới hình thành hệ sinh thái bền vững (Ảnh minh họa).

Trong giai đoạn 2026 – 2035, chương trình đặt trọng tâm hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục theo hướng đồng bộ, đi kèm công cụ quản trị theo kết quả. Nhà trường không chỉ tổ chức hoạt động mà phải bảo đảm cơ chế, đầu mối, dịch vụ, công khai, đánh giá; hướng tới chuẩn hóa chất lượng hỗ trợ khởi nghiệp.

Định hướng này nhằm tháo gỡ những nút thắt trong hoạt động khởi nghiệp tại các cơ sở giáo dục, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái nơi các dự án được hỗ trợ từ khâu hình thành ý tưởng đến thương mại hóa, thay vì chỉ dừng ở các cuộc thi hoặc mô hình trình diễn.

Định hướng khởi nghiệp từ bậc phổ thông

Không chỉ tập trung ở bậc đại học, giai đoạn 2026 – 2035, chương trình mở rộng hoạt động định hướng và trang bị kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp ở toàn bộ các cấp học. Việc triển khai được thực hiện phù hợp với từng cấp học, gắn với thực tiễn địa phương và định hướng nghề nghiệp.

Cụ thể, giai đoạn 2026 – 2030, chương trình đặt mục tiêu 50% học sinh trung học phổ thông, 25% học sinh trung học cơ sở và 15% học sinh tiểu học được định hướng khởi nghiệp. Trong đó, 35% học sinh trung học phổ thông, 15% học sinh trung học cơ sở và 10% học sinh tiểu học được trang bị kiến thức, kỹ năng và tư duy khởi nghiệp.

Bình quân hằng năm, tối thiểu 5% học sinh trung học phổ thông và 2% học sinh trung học cơ sở tham gia ít nhất một dự án hoặc hoạt động khởi nghiệp do cơ sở giáo dục hoặc cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức.

Duy trì sân chơi khởi nghiệp cấp quốc gia

Chương trình nêu rõ nhiệm vụ tăng cường kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái khởi nghiệp, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông và hợp tác quốc tế. Trong đó, tiếp tục duy trì Cuộc thi "Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp" và Ngày hội khởi nghiệp quốc gia; đồng thời tổ chức tôn vinh danh hiệu "Doanh nhân sinh viên", khen thưởng các mô hình khởi nghiệp tiêu biểu.

Giai đoạn tới, chương trình nhấn mạnh yếu tố đầu ra, tránh tình trạng "thi xong là thôi". Các dự án khởi nghiệp cần được hỗ trợ ươm tạo thường xuyên, có cố vấn, có khách hàng thử nghiệm và cơ hội tiếp cận nguồn vốn. Bên cạnh mở rộng cơ chế liên kết với doanh nghiệp tư nhân, chương trình khuyến khích tăng cường kết nối với doanh nghiệp nhà nước để đặt hàng, thử nghiệm, mở rộng thị trường và tạo không gian triển khai các giải pháp tiềm năng.

Về đầu tư hạ tầng, chương trình đặt mục tiêu hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tại ít nhất 15 cơ sở đào tạo, nòng cốt là các trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp.

Chính phủ cũng yêu cầu phát triển nền tảng số thống nhất phục vụ hệ sinh thái khởi nghiệp trong và ngoài nhà trường; nghiên cứu, xây dựng và kết nối "Tài khoản người học trọn đời" gắn với ứng dụng định danh điện tử VNeID. Đồng thời, đầu tư xây dựng ít nhất 40 phòng thí nghiệm chế tạo mở (FabLab) cho học sinh, sinh viên tại các địa phương từ ngân sách nhà nước, nguồn tài trợ hợp pháp hoặc hợp tác doanh nghiệp, ưu tiên mô hình FabLab liên trường.

Đa dạng hóa nguồn lực tài chính

Đa dạng hóa nguồn lực tài chính là một trong những điểm nổi bật của chương trình giai đoạn tới. Theo đó, Chính phủ yêu cầu thành lập Quỹ hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp và Quỹ cộng đồng trong các cơ sở đào tạo; thí điểm Quỹ đầu tư khởi nghiệp nội bộ, khuyến khích các quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư thiên thần tham gia đầu tư vào dự án khởi nghiệp của giảng viên và sinh viên.

Các cơ sở đào tạo được bố trí kinh phí từ nguồn thu hợp pháp để cấp vốn mồi cho sinh viên thử nghiệm, phát triển sản phẩm, dự án có khả năng chuyển giao hoặc thương mại hóa.

Ngân sách nhà nước cũng được bố trí để hỗ trợ các dự án khởi nghiệp sáng tạo của giảng viên, sinh viên (ưu tiên dự án có tính sáng tạo, giá trị cộng đồng, tạo việc làm bền vững tại địa phương), bảo đảm đúng quy định pháp luật. Đồng thời, nghiên cứu triển khai chương trình đặt hàng nghiên cứu, phát triển các dự án khởi nghiệp trọng điểm, chấp nhận rủi ro cao, phấn đấu mỗi năm có ít nhất 40 – 70 dự án được đầu tư hoặc kết nối nguồn vốn.

Chương trình cũng yêu cầu đổi mới hình thức, phương thức hợp tác, liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm huy động nguồn lực từ doanh nghiệp và cộng đồng để triển khai các dự án khởi nghiệp của nhà giáo và người học.

Phượng Nguyễn